با ترازنامه بیشتر آشنا شویم

چکیده مقاله قبل:  در بخش تحلیل ترازنامه و دارایی و بدهی و حقوق صاحبان سهام شرکت ها به صورت های مالی اساسی شرکتها به ترازنامه پرداختیم. همانطور که گفته شد، ترازنامه یا صورت وضعیت مالی شرکتها، اطلاعات خلاصه شده در خصوص منابع اقتصادی(دارایی ها)، تعهدات اقتصادی(بدهی ها) و تفاوت این دو را که بیانگر حقوق مالکین است را در لحظه ای از زمان ارائه می دهد. در ترازنامه همیشه یک معادله وجود دارد؛ مجموع دارایی های شرکت برابر است با مجموع بدهی و حقوق صاحبان سهام شرکتها.

آشنایی بیشتر با ترازنامه

در این بخش از مقالات تصمیم داریم تا به صورت مفصل تر و با جزئیات بیشتری با ترازنامه آشنا شویم. چرا که برای تحلیل ترازنامه شما باید آن را به خوبی بشناسید.

قبل از اینکه شروع کنیم لازم است که بدانید ساختار ترازنامه در همه صنایع یکی است. یعنی ترازنامه در همه شرکت های ایرانی به یک شکل(دارایی سمت راست و بدهی و حقوق صاحبان سهام در سمت چپ) و به شکل T بزرگ می باشد. اما در انتها به جزئیاتی اشاره خواهیم نمود که ترازنامه ممکن است از صنعتی به صنعت دیگر دارای اختلاف هایی نیز باشد.

تصویر زیر که نمونه ای از یک ترازنامه شرکت تولیدی است را مشاهده نمایید:

تحلیل ترازنامه و دارایی و بدهی و حقوق صاحبان سهام

دارایی های جاری و دارایی های غیرجاری

در سمت راست ترازنامه، دارایی های شرکت نشان داده می شود که به دو بخش دارایی های جاری و دارایی های غیرجاری(دارایی های ثابت) تقسیم می شوند. مهمترین عاملی که دارایی ها را به این دو بخش تقسیم می کند متغیر زمان است. به عبارتی، اگر انتظار رود که دارایی های یک شرکت طی کمتر از یکسال به وجه نقد یا دارایی دیگر تبدیل شود، در دسته دارایی های جاری و اگر انتظار بر این باشد که بیش از یکسال(یا چرخه عملیاتی) زمان نیاز باشد که دارایی به وجه نقد یا دارایی دیگر تبدیل شود، در دسته دارایی های غیرجاری یا دارایی ثابت گنجانده می شود.

برای روشن شدن این موضوع به دو مثال می پردازیم. موجودی نقد (شامل حساب بانکی یا تنخواه) جزء دارایی جاری به حساب می آید. چرا که وجه نقد هستند. اما دارایی های ثابت مشهود(شامل زمین و ساختمان شرکت) جزء دارایی های غیرجاری به حساب می آیند. چرا که انتظار میرود یکسال دیگر هم این دارایی ها به وجه نقد تبدیل نشوند و مدیریت تصمیمی به فروش این داراییها ندارد.

دارایی های جاری

همانطور که گفتیم، دارایی جاری شامل دارایی هایی می شود که انتظار می رود طی کمتر از یکسال به وجه نقد تبدیل خواهد شد.

  • موجودی نقد
این مطلب را حتما بخوانید:  صورت های مالی چیست و انواع آن کدامند؟

شامل وجوه نقدی است که به صورت ریالی و ارزی در صندوق، تنخواه و حساب بانکی شرکت وجود دارند.

  • سرمایه گذاری های کوتاه مدت

این سرفصل شامل سرمایه گذاری در اوراق مشارکت و … است.

  • دریافتنی های تجاری و غیرتجاری

شامل مطالبات شرکت از مشتریان می باشد. دریافتی های تجاری مطالبات شرکت بابت عمدتاً فروش محصول خود است اما دریافتنی غیرتجاری مرتبط با مطالبات شرکت از افرادی غیر از خریداران محصولات خود می باشد.(مانند فروش نسیه ساختمان شرکت)

  • موجودی مواد و کالا

شامل مواد اولیه خریداری شده، کالای(محصول) نیمه ساخته و کالای ساخته شده است.

  • پیش پرداختها

مبلغی که بابت دریافت خدمات به کارفرما یا پیمانکار قبل از انجام کار پرداخت می شود(بیعانه پرداختی)

دارایی های غیرجاری

دارایی های جاری، شامل دارایی های بلندمدت شرکت می باشد که در فرایند عملیات شرکت مورد استفاده قرار می گیرند و بر اساس انتظار شرکت طی یکسال آتی به نقد تبدیل نمی شوند.

  • سرمایه گذاری های بلندمدت

مانند خرید سهام عمده یک شرکت

  • دارایی های ثابت مشهود و نامشهود

دارایی ها در طبقه بندی دیگری به دو دسته مشهود و نامشهود طبقه بندی می شوند. دارایی مشهود قابل مشاهده است. مانند زمین و ساختمان و ماشین آلات اما دارایی نامشهود قابل رویت و مشاهده نیست. مانند سرقفلی و حق امتیاز.

بدهی های جاری و بدهی های غیرجاری

در سمت چپ ترازنامه بدهی های شرکت نمایش داده می شود. منظور از بدهی، طلب دیگران از شرکت است. بدهی ها به دو بخش تقسیم می شوند: بدهی های جاری و بدهی های غیرجاری. بدهی های جاری منظور تعهداتی است که شرکت انتظار دارد تا یکسال آتی تسویه می شوند. بدهی غیرجاری شامل تعهداتی می باشند که سررسید و انتظار شرکت مبنی بر این است که بیش از یکسال تا تسویه آنها باقی مانده است.

بدهی های جاری

  • پرداختنی های تجاری و غیرتجاری

عمدتاً شامل بدهی های شرکت به تأمین کنندگان مواد اولیه و دستگاه ها و تجهیزات شرکت

  • مالیات پرداختنی

مالیاتی که شرکت ها به سازمان مالیات بایت عملکرد و … بدهکارند.

  • سود سهام پرداختنی

سود سهامی(DPS) که در مجمع تقسیم و هنوز به حساب سهامداران واریز نگردیده است.

  • تسهیلات مالی دریافتی

وام و تسهیلاتی که شرکت از بانک دریافت نموده است.

  • پیش دریافت ها

برخلاف پیش پرداخت ها، این سرفصل گویای دریافت بیعانه از طرف مشتریک شرکت برای فروش کالا یا خدمات می باشد.

حقوق صاحبان سهام

بیانگر حق و حقوق مالی سهامداران و صاحبان شرکت از دارایی های شرکت است. اگر شرکت از محل دارایی های خود، بدهی ها را تسویه نماید آنچه باقی می ماند حقوق صاحبان سهام نام دارد.

  • سرمایه

سرمایه شرکت توسط مالکین و سهامداران تهیه می شود. ارزش اسمی هر سهم(۱۰۰۰ریال) ضربدر تعداد سهام شرکت برابر با سرمایه شرکت ها می باشد.

  • اندوخته قانونی

بر اساس قانون، شرکتها ۵% سود خالص دوره خود را به این حساب اختصاص می دهند تا این مبلغ حداقل به ۱۰% مبلغ سرمایه برسد.

  • سود یا زیان انباشته
این مطلب را حتما بخوانید:  منظور از نسبت های مالی چیست؟ معرفی کامل انواع نسبت های مالی

همانطور که از نام آن مشخص است، برابر است با مجموع سودهای خالص شرکت ها در دوره های قبل منهای سودهای تقسیم شده در مجامع عمومی عادی(تقسیم سود). به این معنی که سود انباشته پایان سال ۱۳۹۵ در ترازنامه برابر است با سود انباشته پایان سال ۱۳۹۴، بعلاوه سود خالص طی دوره ۱۳۹۵ منهای سود تقسیم شده در مجمع سال مالی ۱۳۹۴٫

ارزش دفتری در ترازنامه

اعدادی که در ترازنامه می بینید به ارزش دفتری ثبت شده اند. به این معنی که فرضاً اگر شرکت زمینی را در سال ۱۳۶۵ به قیمت ۱۰ میلیون تومان خریداری کرده باشد، این زمین در ترازنامه سال ۱۳۹۵ هم به ارزش ۱۰ میلیون تومان نشان داده می شود(ارزش تاریخی). به همین دلیل یکی از ایرادات ترازنامه این است که تورم در اعداد آن تأثیرگذار نیست و مبلغ دارایی ها به روز نیستند.

اصطلاحات مرتبط با ترازنامه که باید بدانید

یک سری از اصطلاحات مرتبط با ترازنامه وجود دارند که شما باید آنها را بدانید. این اصطلاحات عموماً در گزارش های افزایش سرمایه شرکتها که در کدال قرار می گیرند وجود دارند.

  • سرمایه در گردش

برابر است با مجموع دارایی های جاری شرکت منهای مجموع بدهی های جاری شرکت. پس اگر شرکتی در مدارک درخواست افزایش سرمایه خود عنوان کرد که هدف از افزایش سرمایه اصلاح سرمایه در گردش شرکت است، منظور شرکت این است که به احتمال زیاد، یا می خواهد مشکلات نقدینگی و تأمین مواد اولیه را حل کند یا تصمیم دارد بدهی های خود به طلبکاران تجاری را تسویه نماید.

  • ساختار سرمایه

منظور از ساختار سرمایه، مجموع بدهی های غیرجاری و حقوق صاحبان سهام است. اگر شرکت در مدارک افزایش سرمایه خود ذکر کند که هدف از افزایش سرمایه اصلاح ساختار سرمایه است، منظور این است که می خواهد تسهیلات بلندمدت یا زیان انباشته خود را تسویه نماید. یا عدم توازنی بین نسبت بدهی های بلند مدت و حقوق صاحبان سهام است که تصمیم دارد اصلاح نماید.

  • ساختار مالی

به مجموع سمت چپ ترازنامه گفته می شود. یعنی مجموع بدهی جاری، غیر جاری و حقوق صاحبان سهام.

تحلیل ترازنامه و دارایی و بدهی و حقوق صاحبان سهام

به این مقاله امتیاز دهید

میانگین امتیازات: 4 / 5. تعداد امتیاز: 20

اولین نفری باشید که به این مقاله امتیاز میدهید

25 دیدگاه
  1. صدرا افتخاری می گوید

    با سلام و عرض خسته نباشید برای تراز نامه حتما باید شخص حقوقی باشه یا شرکت باشه ؟

    1. پشتیبان می گوید

      با سلام و احترام
      سوال شما واضح نیست ولی اگر منظور شما این است که آیا ارائه ترازنامه مختص اشخاص حقوقی است؟ بله گزارشات مالی توسط شرکت‌ها و کسب‌وکارها یا به طور کلی اشخاص حقوقی فعال اقتصادی منتشر می‌شوند.

  2. ش. می گوید

    سلام سود سهام دریافتی جز چه بخشی ازترازنامه هست؟

    1. خانه سرمایه می گوید

      باسلام دوست عزیز
      سود سهام پرداختنی مبلغی است که شرکت طی آخرین مجمع عمومی که برگزار کرده است موظف شده که به سهامدارهایش پرداخت کند.
      این آیتم زمانی به عنوان بدهی طبقه‌بندی می‌شود که برای مجمع عمومی احتمال تصویبش برای مجمع بعدی وجود داشته باشد.
      یعنی وقتی شرکت ها پیش بینی می‌کنند که یک مقدار سودی را قرار است پرداخت کنند (برای مثال ۶۰ درصد)، آن عدد را در این ردیف ذکر می‌کنند و ادعا می‌کند که در سال مالی جاری هم موظفیم که به سهامدارهایمان این مبلغ سود را پرداخت کنیم.
      پس این آیتم زمانی بدهی تلقی می‌شود که تصویب آن توسط مجمع بعدی محتمل باشد.
      در غیر این صورت در قسمت حقوق صاحبان سهام این مبلغ درج می‌شود.
      نکته ای که باید به یاد داشته باشیم این است که شرکت ها موظفند تا ۴ ماه بعد از تاریخ پایان سال مالی، مجمع عمومی خود را برگزار کنند.
      بعد از برگزاری مجمع عمومی، موظفند تا ۸ ماه سود سهام را به سهامدار ها پرداخت کنند.
      قانون دیگری هم وجود دارد به این صورت که سود سهام تقسیمی برای شرکت هایی که سود ده هستند باید حداقل ۱۰ درصد سود شرکت باشد.
      یعنی سود شرکت هرچقدر که بود، EPS باید حداقل ۱۰ درصد آن را شامل شود.

  3. جلیلی می گوید

    سلام
    آیا امکان داره که با انحلال یا بدون انحلال یک شرکت سهامی خاص ، ملک شرکت رو (تنها دارایی شرکت) بین سهامداران تقسیم کرد؟ یعنی هر سهامدار به اندازه میزان سهام یک متراژی زمین تحویل بگیره؟

    1. خانه سرمایه می گوید

      باسلام دوست عزیز
      بعد از آن که یک شرکت به طور کامل منحل شد، شاهد این هستیم که اموال و دارایی های آن در ابتدا بین افراد مقروض و بعد از آن بین سهامدارن (شرکا) و افراد ذی النفع باید تقسیم شود.بعد از آن که قرض ها پرداخت شد، حال نوبت آن می شود که اموال باقی مانده را بین سهامداران تقسیم کرد.

  4. سیدرضا می گوید

    سلام ترازنامه و اطلاعات مالی شرکت های بورسی رو از کجا میشه دانلود کرد و مطالعه نمود؟؟

    1. خانه سرمایه می گوید

      باسلام دوست عزیز
      از سایت کدال قابل دستیابی است

  5. سحر می گوید

    سلام و عرض ادب
    سوال من اینه که جاری شرکا مگه وقتی اضافه میشه بدهکار نمیشه ؟پس چرا ماهیتش بستانکاره و چرا مانده ش از سمت بدهی های ترازنامه کم میشه؟؟تو ترازنامه ای که دارم میبینم کم شده مبلعَش.پیشاپیش مچکرم از پاسخگویی و کمکتون🌹

    1. خانه سرمایه می گوید

      با سلام دوست عزیز
      حساب جاری شرکا، دارای ماهیت بستانکار و بدهکار می باشد یعنی این حساب گاهی زیر مجموعه حساب کل سایر حساب های دریافتنی و گاهی نیز زیر مجموعه حساب کل سایر حساب های پرداختنی قرار می گیرد.

      به بیان دیگر می توان گفت که بستانکار بودن این حساب، نشان دهنده بدهکاری شرکت به شرکا و بدهکار بودن این حساب به معنی بستانکاری شرکت به شرکا می باشد.

  6. آرش می گوید

    سلام.گلاب به روم یه سوال داشتم فقط مسخره نکنید:
    مگه نمیگیم ترازنامه به قیمت تاریخی ثبت میشن؟ و بعدا مبنای تجدید ارزیابی قرار میگیرن…….خوب الان تو صورت های مالی که من میبینم سال به سال اومدن تو قسمت دارایی های غیر جاری از نوع ثابت مشهود( زمین و ساختمان) مقدار رو افزایش دادن.چرا؟ من این رو نمیفهمم چرا هر سال این رو افزایش میدن؟ مگه تجدید ارزیابی میشه؟

    1. خانه سرمایه می گوید

      با سلام دوست عزیز
      اندازه‌گیری پس از شناخت
      ۲۷ . واحد تجاری باید یکی از دو روش ” بهای تمام شده“ یا ” تجدید ارزیابی“ را به عنوان رویه حسابداری خود انتخاب کند و آن را در مورد تمام اقلام یک طبقه داراییهای ثابت مشهود به کار گیرد.

      روش بهای تمام شده
      ۲۸ . دارایی ثابت مشهود پس از شناخت باید به مبلغ دفتری یعنی بهای تمام شده پس از کسر هرگونه استهلاک انباشته و کاهش ارزش انباشته، منعکس شود.

      روش تجدید ارزیابی
      ۲۹ . پس از شناخت دارایی ثابت مشهود، چنانچه ارزش منصفانه به‌گونه‌ای اتکاپذیر قابل اندازه‌گیری باشد، باید آن را به مبلغ تجدید ارزیابی یعنی ارزش منصفانه در تاریخ تجدید ارزیابی پس از کسر استهلاک انباشته و کاهش ارزش انباشته بعد از تجدید ارزیابی، ارائه کرد. تجدید ارزیابی باید در فواصل زمانی منظم انجام شود تا اطمینان حاصل گردد مبلغ دفتری دارایی تفاوت با اهمیتی با ارزش منصفانه آن در تاریخ ترازنامه ندارد. پس از انجام تجدید ارزیابی، استهلاک انباشته قبلی حذف و مبلغ تجدید ارزیابی، از هر نظر جایگزین ناخالص مبلغ دفتری قبلی آن دارایی خواهد شد.

  7. secret017 می گوید

    با سلام
    تشکر بابت مقاله های مفیدتون
    یک سوال :ترازنامه جدید شرکت های بورسی چطورمیشه پیدا کرد؟ چون معمولا در سایت tsetms و کدال بروزرسانی نشدن و برای سال های قبل هستن. برای مثال نماد “نیرو” آخرین ترازنامه مال سال ۹۳ هستش!!

    1. خانه سرمایه می گوید

      با سلام دوست عزیز
      ترازانامه ها باید توسط شرکتها تهیه و تنظیم و افشا شود بعد از افشا در دسترس خواهد بود.
      مادۀ ۷- ناشر بورسی مکلف است گزارش‌ها و صورت‌های مالی زیر را مطابق استانداردهای ملی و یا فرم‌هایی که توسط سازمان ارائه می‌شود، ظرف مهلت‌های مقرر تهیه و افشا نماید:
      ۱- صورت‌های مالی سالانۀ حسابرسی شدۀ شرکت اصلی و تلفیقی گروه، حداقل ۱۰ روز قبل از برگزاری مجمع عمومی عادی و حداکثر ۴ ماه پس از پایان سال مالی.
      ۲- گزارش هیئت‌مدیره به مجامع و اظهارنظر حسابرس در مورد آن، حداقل ۱۰ روز قبل از برگزاری مجمع عمومی.
      ۳- اطلاعات و صورت‌های مالی میان‌دوره‌ای ۳، ۶ و ۹ ماهۀ حسابرسی نشده، حداکثر ۳۰ روز پس از پایان مقاطع سه ماهه.

  8. فروشنده می گوید

    like

  9. zahra می گوید

    بسیار عالی

    ممنونم از توضیحات مفیدتون

  10. آرمان فر می گوید

    متشکرم از نکات کلیدی و کاربردی و متن ساده و خلاصه و مفید شما، خدا خیرتون بده

  11. R می گوید

    خیلی ممنون، عالی بود

  12. عطا می گوید

    عالی عالی عالی
    بسیار ساده و گویا

  13. Lian می گوید

    خیلی عالی و روان بود. بسیار ممنون

  14. اشکان می گوید

    خیلی عالی تشریح کردید . ممنون ?

  15. Mina می گوید

    عالی بود خیلی ممنونم

  16. علی می گوید

    خیلی خوب بود یه دید کلی داد

    1. سعید می گوید

      سلام ممنونم از اطلاعات مفیدتون که به زبان ساده و قابل فهم عنوان کردید

  17. بهمن می گوید

    ممنون واقعا کار آمد بود مطالب.

دیدگاه شما

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

۱۵ ویدیو هدیه از نکات کلیدی سرمایه گذاری!

0 +
نفر تاکنون در این دوره شرکت کرده‌اند