هاوینگ بیت کوین را بیشتر وقت‌ها در قالب جملهٔ «قبل از هاوینگ بخرید» می‌شنوید، بی‌آنکه کسی بگوید دقیقاً چه چیزی نصف می‌شود و این چه ربطی به پول شما دارد. هاوینگ یعنی پاداشی که ماینر برای ثبت هر بلاک می‌گیرد، هر ۲۱۰ هزار بلاک و تقریباً هر چهار سال، نصف می‌شود. آخرین بار ۲۰ آوریل ۲۰۲۴ (۱ اردیبهشت ۱۴۰۳) از ۶٫۲۵ به ۳٫۱۲۵ بیت کوین رسید و بعدی حدود آوریل ۲۰۲۸ (فروردین ۱۴۰۷) است، اما این یک قاعدهٔ عرضه است و قیمت را تضمین نمی‌کند. در ادامه می‌بینید هاوینگ چطور کار می‌کند، چهار بار قبلی با قیمت چه کردند، بعدی کی می‌رسد و به ماینر و خریدار چه می‌رسد.
هاوینگ بیت کوین پاداش ثبت هر بلاک را نصف می‌کند
شبکهٔ بیت کوین تقریباً هر ده دقیقه دستهٔ تازه‌ای از تراکنش‌ها را در یک بلاک ثبت می‌کند و ماینری که آن بلاک را می‌بندد مقداری بیت کوین تازه به‌عنوان پاداش می‌گیرد. بیت کوین تازه فقط از همین راه به وجود می‌آید. پاداش در آغاز ۵۰ بیت کوین بود و کد شبکه بعد از هر ۲۱۰ هزار بلاک آن را نصف می‌کند. امروز ۳٫۱۲۵ بیت کوین در هر بلاک است، حدود ۴۵۰ در روز و ۱۶۴ هزار در سال، و عرضه سالی حدود ۰٫۸۲ درصد بیشتر می‌شود. اگر هنوز با خود بیت کوین آشنا نیستید، مقالهٔ بیت کوین چیست را اول بخوانید.
هاوینگ شبیه چه چیزی است؟هاوینگ مثل آن است که بانک مرکزی‌ای در اساسنامه‌اش نوشته باشد چاپ پول تازه هر چهار سال نصف می‌شود. تفاوت این است که در بیت کوین این قاعده در نرم‌افزار شبکه نوشته شده و خودکار اجرا می‌شود. برای عوض کردنش باید بخش بزرگی از کسانی که شبکه را اداره می‌کنند موافق باشند، نه یک مدیر. برای همین هر کسی از ماه‌ها قبل می‌تواند حساب کند که پاداش در کدام بلاک نصف می‌شود.
سقف ۲۱ میلیون از همین نصف شدن‌ها می‌آید
چون پاداش هر چهار سال به نصف می‌رسد، مجموع بیت کوین‌هایی که تا آخر پدید می‌آیند به عددی ثابت می‌رسد که حدود ۲۱ میلیون است. تا ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶ (۲۲ مهر ۱۴۰۵)، که مبنای همهٔ اعداد جاری این صفحه است، ماینرها حدود ۲۰٫۱ میلیون بیت کوین استخراج کرده‌اند که ۹۵٫۷ درصد سقف است. ماینرها بیت کوین بیست‌میلیونم را ۹ مارس ۲۰۲۶ ساختند و آخرین بیت کوین را حدود سال ۲۱۴۰ استخراج می‌کنند.
هر هاوینگ پاداش را نصف می‌کند، اما چون عدد هر بار کوچک‌تر است، تعداد بیت کوینی که از تولید سالانه کم می‌شود هم هر بار کمتر است. نخستین هاوینگ تولید سالانه را از حدود ۲٫۶ میلیون به ۱٫۳ میلیون بیت کوین رساند، هاوینگ ۲۰۲۴ از حدود ۳۲۸ هزار به ۱۶۴ هزار، و بعدی آن را از ۱۶۴ هزار به ۸۲ هزار می‌رساند.
هاوینگ بیت کوین بعدی حدود فروردین ۱۴۰۷ می‌رسد
شمارهٔ بلاک تعیین می‌کند هاوینگ کی برسد، نه تقویم. بعدی در بلاک ۱٬۰۵۰٬۰۰۰ رخ می‌دهد؛ بلاک‌ها را می‌شود شمرد، اما تاریخش را فقط می‌شود برآورد.
دقیقاً چهار سال نمی‌شود، چون ده دقیقه برای هر بلاک فقط میانگین هدف شبکه است. سختی استخراج (دشواری ساختن هر بلاک) هر ۲۰۱۶ بلاک و حدود دو هفته یک بار خودش را با توان کل ماینرها تنظیم می‌کند تا بلاک‌ها حدود هر ده دقیقه بیایند. اما اگر بین دو تنظیم ماینرها دستگاه تازه روشن کنند، تا تنظیم بعدی بلاک‌ها زودتر از ده دقیقه می‌آیند. به همین دلیل هاوینگ ۲۰۲۴ حدود سه هفته زودتر از چهار سال تقویمیِ بعد از هاوینگ ۱۱ مه ۲۰۲۰ رخ داد و بعدی هم ممکن است چند هفته جابه‌جا شود. بلاک فعلی را در نمای زندهٔ بلاک‌ها می‌بینید.
قیمت بعد از چهار هاوینگ گذشته چه شد
جدول زیر هر چهار هاوینگ را کنار هم می‌گذارد. هر چرخه از روز یک هاوینگ شروع می‌شود؛ اوج بالاترین قیمتِ پیش از افت بزرگ بعد از آن هاوینگ است، کف پایین‌ترین قیمت بعد از آن اوج، و ضریب اوج تقسیم بر قیمت روز هاوینگ است. قیمت‌ها به دلار و تقریبی‌اند و تاریخ‌ها به وقت UTC؛ داده‌ها را از خود زنجیره و قیمت صرافی‌های بزرگ جهانی گرفته‌ایم.
اوج و کف هر چرخه
اوج هر چهار چرخه (چهارمی تا اینجا) ۱۲ تا ۱۸ ماه پس از هاوینگ رخ داد و در سه چرخهٔ اول قیمت بعد از آن ۷۸ تا ۸۷ درصد پایین رفت. چرخهٔ چهارم هنوز تمام نشده است. اوجش ۱۲۶٫۳ هزار دلار در ۶ اکتبر ۲۰۲۵ بود و پایین‌ترین قیمتش تا امروز ۵۷٫۷ هزار دلار در ۱ ژوئیه ۲۰۲۶ بود، افتی ۵۴ درصدی. قیمت امروز حدود ۸۱٫۵ هزار دلار است؛ از آن کف بالا آمده ولی هنوز حدود ۳۵ درصد از اوج پایین‌تر است. پس ۵۴ درصد عمیق‌ترین افت تا اینجاست و ۳۵ درصد فاصلهٔ امروز تا همان اوج. هاوینگ ۲۰۲۴ اولین هاوینگی بود که قیمت پیش از خودش رکورد تازه زد (۱۴ مارس ۲۰۲۴، حدود ۷۳٫۸ هزار دلار)؛ افت بعد از اوج این چرخه هم تا اینجا کم‌عمق‌تر بوده است.
نظر ما دربارهٔ اثر هاوینگ بر قیمت
نظر ما این است که هاوینگ بیت کوین فقط می‌گوید عرضه کی کم می‌شود و به‌تنهایی قیمت را بالا نمی‌برد. جدول این را ثابت نمی‌کند، ولی با آن جور است: هر چهار بار پاداش دقیقاً نصف شد، اما ضریب هر چرخه از قبلی کوچک‌تر بوده، از حدود ۹۵ برابر تا حدود ۲ برابر. بخشی از این کوچک شدن طبیعی است، چون هرچه بازار بزرگ‌تر می‌شود دو برابر کردنش سخت‌تر است؛ و احتمالاً عامل‌های دیگری مثل تقاضا هم در قیمت اثر داشته‌اند. البته این فقط چهار نمونه در چهار بازار بسیار متفاوت است و برای حکم قطعی کافی نیست.
صندوق‌های بیت کوین و عرضهٔ تازه
خریداران هم راه تازه‌ای پیدا کردند. در ۱۰ ژانویهٔ ۲۰۲۴ کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا (SEC) صندوق‌هایی را تأیید کرد که خود بیت کوین را می‌خرند و نگه می‌دارند و سهمشان در بورس معامله می‌شود؛ به این صندوق‌ها «اسپات» می‌گویند. طبق آمار جریان صندوق‌ها، تا امروز حدود ۵۷ میلیارد دلار خالص ورودی (پول واردشده منهای پول خارج‌شده) داشته‌اند. این جریان یک‌سویه نبوده است؛ در شش ماه اول ۲۰۲۶ حدود ۵٫۴ میلیارد دلار خالص خروج داشت و در فصل سوم حدود ۶٫۳ میلیارد دلار ورود.
حساب خودمان از این قرار است. ماینرها روزی حدود ۴۵۰ بیت کوین تازه می‌سازند، که به قیمت امروز در یک فصل حدود ۳٫۳ میلیارد دلار می‌شود. هاوینگ بعدی حدود ۱٫۷ میلیارد دلار از این مبلغ کم می‌کند. جریان خالص صندوق‌ها در فصل‌های ۲۰۲۶ بسیار متغیر بوده و در بعضی فصل‌ها از همین کاهش بزرگ‌تر بوده است؛ مثلاً حدود ۶٫۳ میلیارد دلار ورود در فصل سوم. البته این فقط مقایسهٔ اندازه‌هاست.
تحلیلگران هم‌نظر نیستند. بعضی چرخهٔ چهارساله را هنوز برقرار می‌دانند و بعضی می‌گویند اهمیت هاوینگ هر چهار سال نصف می‌شود. نمی‌دانیم هاوینگ ۲۰۲۸ قیمت را کجا می‌برد و برای همین عددی برایش ننوشته‌ایم.
مدلی که هاوینگ را به قیمت وصل کرد چه شد
معروف‌ترین تلاش برای وصل کردن هاوینگ به قیمت، مدل استاک تو فلو بود، یعنی نسبت موجودی به تولید سالانه. بخش عرضهٔ مدل با واقعیت می‌خواند و این نسبت بعد از هاوینگ ۲۰۲۴، همان‌طور که انتظار می‌رفت، از حدود ۶۰ به حدود ۱۲۰ رسید و امروز حدود ۱۲۲ است. اما قیمتی که مدل برای دسامبر ۲۰۲۱ می‌داد حدود ۱۰۰ هزار دلار بود و قیمت واقعی حدود ۴۶ هزار دلار ماند، و سازندهٔ مدل شرطی را هم که خودش برای رد شدن مدل تعیین کرده بود کنار گذاشت. برای همین از مدل فقط همان بخش عرضه را قابل اتکا می‌دانیم.
ماینرها بعد از هاوینگ بیت کوین در چه وضعی‌اند
برای ماینر، هاوینگ درآمد هر بلاک را به بیت کوین نصف می‌کند، در حالی که برق و دستگاه همان‌قدر خرج دارند؛ اگر قیمت دو برابر نشود، درآمد دلاری‌اش کم می‌شود. اما شبکه برای این وضع سازوکار دارد. وقتی ماینرهای ناکارا خاموش می‌شوند، توان کل شبکه پایین می‌آید، سختی در تنظیم بعدی کم می‌شود و سهم کسانی که می‌مانند بیشتر می‌شود.
ماینرها در سخت‌ترین دوره چه کردند
شبکه در ضعیف‌ترین دورهٔ ماینرها هم از پا نیفتاد؛ هش‌ریت در اوایل فوریهٔ ۲۰۲۶ تا حدود ۸۵۰ اگزاهش پایین آمد، که هنوز از حدود ۶۴۲ اگزاهش هنگام هاوینگ ۲۰۲۴ بالاتر بود. از طرف دیگر، در فصل دوم ۲۰۲۶ تولید هر بیت کوین برای شرکت‌های ماینینگ بورسی به‌طور متوسط حدود ۷۵٫۵ هزار دلار خرج جاری داشت و قیمت در پایان فصل ۵۸٫۴ هزار بود، یعنی به قیمت آن روز هر بیت کوین برایشان ضرر داشت. ماینرها شبکه را امن نگه می‌دارند و درآمدشان تقریباً کاملاً از پاداش بلاک می‌آید، چون کارمزد هنوز کمتر از یک درصد درآمد بلاک است. بعد از ۲۰۲۸ هم وضع همین است؛ با پاداش ۱٫۵۶۲۵ و کارمزد امروز، سهم کارمزد فقط حدود ۱٫۳ درصد می‌شود.
استخراج در ایران
در ایران استخراج قانونی است، به شرط اینکه از وزارت صنعت، معدن و تجارت مجوز گرفته باشید و برق را با تعرفهٔ مخصوص استخراج، که بر پایهٔ نرخ برق صادراتی تعیین می‌شود، مصرف کنید. حساب درآمدش را در مقالهٔ درآمد استخراج بیت کوین در ایران و مقایسهٔ راه‌های استخراج را در روش‌های استخراج ارز دیجیتال می‌بینید.
هاوینگ در ارزهای دیگر
هاوینگ ویژگی همهٔ ارزها نیست. لایت‌کوین دارد؛ آخرینش ۲ اوت ۲۰۲۳ (۱۱ مرداد ۱۴۰۲) پاداش را از ۱۲٫۵ به ۶٫۲۵ رساند و بعدی حدود ۲۸ ژوئیهٔ ۲۰۲۷ (۶ مرداد ۱۴۰۶) است. سقف عرضهٔ آن ۸۴ میلیون است و شبکه‌اش حدود هر ۲٫۵ دقیقه یک بلاک می‌سازد. بیت کوین کش هم ۳ آوریل ۲۰۲۴ به وقت UTC هاوینگ داشت. اما دوج‌کوین هاوینگ ندارد و هر بلاکش ثابت ۱۰ هزار دوج تولید می‌کند، حدود ۵ میلیارد در سال؛ اتریوم هم هیچ‌وقت هاوینگ نداشته و از ۲۰۲۲ با روش اثبات سهام کار می‌کند که ماینر لازم ندارد.
هاوینگ بیت کوین زمان‌سنج است، نه علامت خرید
تاریخ هاوینگ را همه از پیش می‌دانند؛ کسی که فقط به همین دلیل بخرد، هم‌زمان با کل بازار پا به بازار گذاشته است. بهتر است هاوینگ را یکی از چند عامل بدانید، کنار تقاضای بازار و قیمتی که همین حالا باید بپردازید. تصمیم اصلی به مبلغی که می‌گذارید، مدتی که می‌توانید صبر کنید و افتی که می‌توانید تحمل کنید بستگی دارد. اگر قصد خرید دارید، می‌توانید آن را در چند نوبت انجام دهید، نه یک‌باره؛ این‌طور مجبور نیستید همهٔ پولتان را به قیمت یک روز بخرید.
پیش از هر خریدافتهای هر چرخه را دیدید. اگر خرید می‌کنید، بهتر است پولی باشد که حتی اگر چند سال زیر قیمت خریدتان ماند، زندگی‌تان به آن گره نخورده باشد. این نوشته تحلیلی عمومی است و از وضع مالی شما خبر ندارد، پس توصیه‌ای شخصی برای خرید یا فروش نیست.
اول قیمت لحظه‌ای بیت کوین را ببینید و مبلغی را که می‌توانید کنار بگذارید مشخص کنید. اگر تصمیم به خرید گرفتید، پیش از اینکه به صرافی پول بریزید، شرایط چند صرافی را در بهترین صرافی‌های ارز دیجیتال ایرانی و صفحهٔ صرافی‌های ارز دیجیتال با هم مقایسه کنید و ببینید طبق شرایط رسمی‌شان از ایران قابل استفاده‌اند یا نه.