هیچ شخص یا نهاد واحدی بیشترین بیت‌کوین جهان را در اختیار ندارد. مالکیت این دارایی به‌صورت استراتژیک میان چند گروه اصلی توزیع شده است؛ گروه‌هایی که رفتار آن‌ها می‌تواند به‌طور مستقیم بر قیمت بیت‌کوین و نوسانات بازار اثر بگذارد. درک این ساختار مالکیت برای هر تحلیلگر و سرمایه‌گذار جدی ضروری است.

این بازیگران اصلی عبارتند از: صرافی‌های متمرکز که به نمایندگی از میلیون‌ها کاربر، بیشترین حجم بیت‌کوین را نگهداری می‌کنند؛ نهادهای مالی، شرکت‌های بورسی و ETFها که بیت‌کوین را وارد ترازنامه خود کرده‌اند؛ دولت‌ها که از مسیر مصادره‌های قضایی به دارندگان بزرگ تبدیل شده‌اند؛ و در نهایت نهنگ‌های بزرگ و آدرس‌های قدیمی، از جمله کیف‌پول‌های منتسب به ساتوشی ناکاموتو.

رفتار این گروه‌ها و نحوه مدیریت دارایی آن‌ها، نقش مهمی در شکل‌گیری عرضه و تقاضا و در نتیجه مسیر حرکت قیمت بیت‌ کوین دارد. جدول زیر نمایی کلی از این توزیع را بر اساس داده‌های آن‌چین و گزارش‌های عمومی ارائه می‌دهد و در ادامه، به بررسی دقیق‌تر این ساختار می‌پردازیم.

گروه
تخمین BTC نگهداری شده
درصد از عرضه در گردش
صرافی‌های متمرکز
~۲.۳ میلیون BTC
~۱۱.۷٪
شرکت‌ها و ETFها
~۱.۷ میلیون BTC
~۸.۶٪
دولت‌ها
~۵۷۰,۰۰۰ BTC
~۲.۹٪
ساتوشی ناکاموتو
~۱.۱ میلیون BTC
~۵.۶٪

این توزیع، تصویری کلی است. برای تحلیل ریسک و فرصت، باید بدانید این دارایی‌ها چگونه مدیریت می‌شوند و چطور می‌توان جابجایی آن‌ها را رصد کرد. در ادامه، این نقشه راه استراتژیک را ارائه می‌دهیم.

چرا تشخیص مالکیت قطعی آدرس‌های بیت‌کوین تقریبا غیرممکن است؟

بسیاری به اشتباه بیت‌کوین را یک شبکه «ناشناس» (Anonymous) می‌دانند، در حالی که توصیف دقیق‌تر آن «نام مستعار» (Pseudonymous) است. تمام تراکنش‌ها بر روی بلاکچین به صورت عمومی ثبت و قابل مشاهده هستند، اما هویت واقعی پشت آدرس‌های فرستنده و گیرنده به طور پیش‌فرض پنهان است. این تمایز بسیار کلیدی است. شما می‌توانید جریان کامل وجوه را از یک آدرس به آدرس دیگر دنبال کنید، اما نمی‌توانید به طور قطعی بگویید آن آدرس متعلق به چه شخص یا نهادی است.

شرکت‌های تحلیل بلاکچین مانند Chainalysis و Arkham Intelligence از روش‌های پیشرفته‌ای به نام «خوشه‌بندی آدرس» (Address Clustering) برای برچسب‌گذاری آدرس‌ها استفاده می‌کنند. آن‌ها با تحلیل الگوهای تراکنش، آدرس‌های مختلفی را که به احتمال زیاد توسط یک نهاد واحد کنترل می‌شوند (مانند یک صرافی)، به هم متصل می‌کنند. با این حال، این روش‌ها خطاناپذیر نیستند و نهنگ‌های حرفه‌ای از تکنیک‌های پیچیده‌تری مانند CoinJoin برای ترکیب تراکنش‌های خود با دیگران و شکستن این الگوهای اکتشافی استفاده می‌کنند تا ردپای دیجیتال خود را به حداقل برسانند.

خوشه‌بندی آدرس یک علم احتمالات است نه یک حقیقت قطعی. تحلیلگران حرفه‌ای همیشه برچسب‌های ارائه‌شده توسط پلتفرم‌های آن-چین را با سایر داده‌ها اعتبارسنجی می‌کنند.

تحلیل ۴ گروه اصلی دارندگان بیت‌کوین

برای درک واقعی دینامیک بازار، باید هر یک از این چهار گروه اصلی را به صورت جداگانه تحلیل کنیم. هر گروه دارای ساختار، انگیزه و تأثیر متفاوتی بر نقدینگی و قیمت بیت‌کوین است.

۱. صرافی‌های متمرکز

صرافی‌هایی مانند بایننس (Binance) و کوین‌بیس (Coinbase) به عنوان بزرگترین نگهدارندگان بیت‌کوین شناخته می‌شوند، اما درک یک نکته در این مورد حیاتی است: بخش عمده این دارایی‌ها متعلق به کاربران آن‌هاست، نه دارایی خود صرافی. این صرافی‌ها به عنوان امین (Custodian) عمل کرده و بیت‌کوین‌ها را در ترکیبی از کیف‌پول‌های سرد و گرم نگهداری می‌کنند. کیف‌پول‌های گرم (Hot Wallets) به اینترنت متصل هستند تا نقدینگی لازم برای برداشت‌های روزانه را فراهم کنند و حجم کمتری از کل دارایی را تشکیل می‌ده دهند. در مقابل، کیف‌پول‌های سرد (Cold Storage) به صورت آفلاین نگهداری می‌شوند و سد اصلی دفاعی در برابر هک و سرقت‌های سایبری هستند. حجم عظیم بیت‌کوین متمرکز در این کیف‌پول‌ها، آن‌ها را به یک نقطه آسیب‌پذیری سیستمی تبدیل می‌کند.

صرافی
تخمین موجودی کیف پول سرد (BTC)
نکات کلیدی
Binance
~۵۵۰,۰۰۰ BTC
ارائه سیستم اثبات ذخیره (Proof of Reserves) برای شفافیت. بنیان‌گذار آن، Changpeng Zhao (CZ)، یکی از تاثیرگذارترین چهره‌ها در دنیای کریپتو است.
Coinbase
~۴۰۰,۰۰۰ BTC
یک شرکت سهامی عام در آمریکا با نظارت دقیق SEC. توسط برایان آرمسترانگ (Brian Armstrong) تاسیس شد.
Bitfinex
~۲۰۰,۰۰۰ BTC
شناخته شده برای ارائه ابزارهای معاملاتی پیشرفته به نهنگ‌ها و درگیری در یکی از بزرگترین هک‌های تاریخ بیت‌کوین.

اثبات ذخیره (Proof of Reserves) تنها بخشی از تصویر را نشان می‌دهد و بدهی‌های یک صرافی را به طور کامل شفاف نمی‌کند. همیشه ریسک طرف مقابل (Counterparty Risk) را در نظر بگیرید.

۲. شرکت‌های بورسی و ETFها

ورود سرمایه‌های نهادی به بازار بیت‌کوین، چشم‌انداز مالکیت را به طور اساسی تغییر داده است. این گروه به دو دسته اصلی تقسیم می‌شود.

دسته اول شرکت‌های سهامی عام هستند که بیت‌کوین را مستقیماً به عنوان یک دارایی ذخیره در ترازنامه خود نگهداری می‌کنند. برجسته‌ترین نمونه، شرکت مایکرواستراتژی (MicroStrategy) است که تحت رهبری مایکل سیلر (Michael Saylor)، استراتژی انباشت تهاجمی بیت‌کوین را دنبال می‌کند. شرکت‌های استخراج نیز بخش قابل توجهی از بیت‌کوین‌های استخراج شده را به عنوان دارایی نگهداری می‌کنند.

شرکت
نماد بورسی
تعداد کل BTC (تخمینی)
استراتژی اصلی
MicroStrategy Inc.
MSTR
~۲۲۶,۳۳۱ BTC
ذخیره استراتژیک اولیه
Marathon Digital Holdings
MARA
~۱۷,۸۵۷ BTC
شرکت استخراج (نگهداری بخشی از تولید)
Tesla, Inc.
TSLA
~۱۱,۵۰۹ BTC
ذخیره استراتژیک (بدون تغییر اخیر)

دسته دوم که رشد انفجاری داشته‌اند، صندوق‌های قابل معامله در بورس (Spot Bitcoin ETFs) هستند. پس از تایید توسط SEC در اوایل سال ۲۰۲۴، صندوق‌هایی مانند IBIT از BlackRock و FBTC از Fidelity به سرعت مقادیر عظیمی بیت‌کوین خریداری کردند تا پشتوانه سهام ETF خود را فراهم کنند. مزیت اصلی این صندوق‌ها شفافیت آن‌هاست؛ آن‌ها موظف به انتشار روزانه دارایی‌های تحت مدیریت (AUM) خود هستند که به تحلیلگران اجازه می‌دهد جریان ورود و خروج سرمایه نهادی را با دقت بالایی رصد کنند.می توانید در ادامه مقاله ETF بیت کوین چیست را مطالعه نمایید.

۳. دولت‌ها: از مصادره تا ذخیره استراتژیک

دولت‌ها از طریق دو مسیر اصلی به دارندگان بزرگ بیت‌کوین تبدیل شده‌اند: مصادره قضایی و خرید استراتژیک. این گروه به دلیل پتانسیل تأثیرگذاری بر سیاست‌گذاری‌ها و بازار، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

  • ایالات متحده آمریکا: بزرگترین دارنده دولتی شناخته‌شده است. دارایی‌های آن عمدتاً از توقیف‌های مرتبط با پرونده‌های جنایی بزرگ مانند بازار زیرزمینی Silk Road و هک صرافی Bitfinex به دست آمده است. در ماجرای Silk Road، FBI حدود ۱۴۴,۰۰۰ بیت‌کوین را ضبط کرد و بخش بزرگی از آن را در مزایده فروخت. یکی از خریداران اصلی این مزایده‌ها بری سیلبرت (Barry Silbert) بود که در ادامه با او بیشتر آشنا می‌شویم.
  • چین: اگرچه تجارت و استخراج کریپتو را ممنوع کرده است، دولت چین در گذشته مقادیر قابل توجهی ارز دیجیتال از طرح‌های پانزی مانند PlusToken مصادره کرده است. وضعیت دقیق این دارایی‌ها نامشخص است.
  • السالوادور: این کشور اولین دولتی بود که بیت‌کوین را به عنوان ارز قانونی پذیرفت و به صورت استراتژیک از خزانه ملی خود برای خرید بیت‌کوین استفاده می‌کند.
  • بلغارستان: در سال ۲۰۱۷، دولت بلغارستان در یک عملیات ضد جرائم سازمان‌یافته، حدود ۲۱۳,۵۱۹ بیت‌کوین را ضبط کرد. این مقدار در آن زمان برای پرداخت بخش قابل توجهی از بدهی ملی این کشور کافی بود، اما سرنوشت این بیت‌کوین‌ها همچنان در هاله‌ای از ابهام قرار دارد.

۴. ساتوشی ناکاموتو و سکه‌های گمشده

ساتوشی ناکاموتو

ساتوشی ناکاموتو، خالق بیت‌ کوین، به عنوان بزرگترین دارنده بالقوه این دارایی شناخته می‌شود. تخمین زده می‌شود که ساتوشی در سال اول پیدایش بیت‌کوین، حدود ۱.۱ میلیون BTC استخراج کرده باشد. این تخمین بر اساس تحلیل‌های دقیق سرجیو دمیان لرنر بر روی الگوی استخراج بلاک‌های اولیه به نام «الگوی پاتوشی» (Patoshi Pattern) به دست آمده است. نکته حیاتی این است که این سکه‌ها از زمان استخراج تاکنون هرگز جابجا نشده‌اند. به همین دلیل، اکثر تحلیلگران آن‌ها را به عنوان بخشی از «عرضه از دست رفته» (Lost Supply) در نظر می‌گیرند و در محاسبات عرضه فعال بازار لحاظ نمی‌کنند.

رویداد قوی سیاه (Black Swan): اگر سکه‌های منتسب به ساتوشی ناکاموتو به طور ناگهانی فعال شده و به یک صرافی منتقل شوند، این حرکت می‌تواند یک شوک روانی و اقتصادی عظیم به بازار وارد کند. حتی بدون فروش، صرفاً فعال شدن این آدرس‌ها می‌تواند باعث سقوط شدید قیمت به دلیل ترس و عدم قطعیت شود.

آناتومی نهنگ بیت‌کوین: فراتر از یک تعریف ساده

اصطلاح «نهنگ» به طور گسترده برای توصیف دارندگان بزرگ بیت‌کوین استفاده می‌شود، اما این تعریف اغلب بیش از حد ساده‌انگارانه است. درک اکوسیستم بازار نیازمند طبقه‌بندی دقیق‌تری است که رفتارها و استراتژی‌های مختلف فعالان بازار را از هم متمایز کند.

از میگو تا نهنگ

شرکت‌های تحلیل آن چین مانند Glassnode، آدرس‌ها را بر اساس میزان موجودی بیت‌کوین طبقه‌بندی می‌کنند. این طبقه‌بندی به ما کمک می‌کند تا تأثیر گروه‌های مختلف را بر ثبات و نقدینگی بازار درک کنیم. نهنگ‌ها می‌توانند بازارساز باشند، در حالی که رفتار تجمعی «میگوها» (دارندگان خرد) نشان‌دهنده سطح پذیرش عمومی و احساسات بازار است.

عنوان
بازه موجودی (BTC)
توضیح کوتاه استراتژیک
نهنگ Humpback
بیشتر از ۵,۰۰۰ BTC
نهادهای بسیار بزرگ و بازارسازان اصلی. حرکات آن‌ها به ندرت اتفاق می‌افتد اما تأثیر عظیمی دارد.
نهنگ (Whale)
۱,۰۰۰ تا ۵,۰۰۰ BTC
سرمایه‌گذاران ثروتمند و نهادهای کوچک. فعالیت آن‌ها به دقت رصد می‌شود.
کوسه (Shark)
۱۰۰ تا ۱,۰۰۰ BTC
سرمایه‌گذاران جدی و دفاتر خانوادگی. اغلب به صورت گروهی روندها را تقویت می‌کنند.
دلفین (Dolphin)
۱۰ تا ۱۰۰ BTC
سرمایه‌گذاران اولیه و معامله‌گران حرفه‌ای.
ماهی (Fish)
۱ تا ۱۰ BTC
سرمایه‌گذاران خرد جدی که استراتژی بلندمدت دارند.
خرچنگ/میگو
کمتر از ۱ BTC
نشان‌دهنده پذیرش عمومی و ورود کاربران جدید به شبکه.

تحلیل رفتار نهنگ‌ها

رفتار نهنگ‌ها معمولاً به دو الگوی اصلی تقسیم می‌شود: انباشت (Accumulation)، که به معنای خرید و انتقال بیت‌کوین به کیف‌پول‌های شخصی است و سیگنالی صعودی تلقی می‌شود، و توزیع (Distribution)، که به معنای انتقال به صرافی‌ها برای فروش احتمالی است و سیگنالی نزولی محسوب می‌شود. اما فراتر از این الگوها، داستان‌های نهنگ‌های اولیه، تصویر روشن‌تری از این اکوسیستم ارائه می‌دهد:

برادران وینکلوس

  • برادران وینکلوس (Winklevoss Twins): کامرون و تایلر وینکلوس، که بیشتر به خاطر دعوای حقوقی‌شان با مارک زاکربرگ بر سر فیسبوک شناخته می‌شوند، از اولین سرمایه‌گذاران بزرگ بیت‌کوین بودند. آن‌ها در سال ۲۰۱۳، بخشی از غرامت دریافتی خود را (حدود ۱۱ میلیون دلار) صرف خرید بیت‌کوین با قیمت تقریبی ۱۲۰ دلار برای هر سکه کردند. این سرمایه‌گذاری جسورانه، آن‌ها را به اولین میلیاردرهای بیت‌کوین تبدیل کرد. آن‌ها سپس صرافی Gemini را تاسیس کردند که یکی از اولین صرافی‌های قانون‌مند در آمریکا بود و نقش مهمی در جذب سرمایه‌های نهادی داشت.

بری سیلبرت

  • بری سیلبرت (Barry Silbert): بنیان‌گذار Digital Currency Group (DCG)، یکی از بزرگترین شرکت‌های سرمایه‌گذاری در اکوسیستم بلاکچین است. شهرت سیلبرت به عنوان یک نهنگ، پس از آن تثبیت شد که در سال ۲۰۱۴، در مزایده‌ای که توسط دولت آمریکا برای فروش بیت‌کوین‌های مصادره شده از Silk Road برگزار شد، ۴۸,۰۰۰ بیت‌کوین را خریداری کرد. این حرکت نشان از دید بلندمدت و استراتژیک او داشت.

راجر ور

  • راجر ور (Roger Ver): که به «مسیح بیت‌کوین» (Bitcoin Jesus) نیز شهرت دارد، یکی از اولین و پر سر و صداترین حامیان بیت‌کوین بود. او با سرمایه‌گذاری در استارتاپ‌های اولیه بیت‌کوین مانند Blockchain.com و Kraken، نقش مهمی در توسعه اکوسیستم ایفا کرد. هرچند او بعدها به یکی از طرفداران اصلی بیت‌کوین کش (Bitcoin Cash) تبدیل شد، اما همچنان به عنوان یکی از نهنگ‌های اولیه و تاثیرگذار شناخته می‌شود.

چگونه نهنگ‌ها را ردیابی کنیم؟

به لطف شفافیت بلاکچین بیت‌کوین، ابزارهای قدرتمندی برای ردیابی فعالیت نهنگ‌ها در دسترس است. استفاده صحیح از این ابزارها می‌تواند به شما یک مزیت تحلیلی قابل توجه بدهد.

۱. استفاده از پلتفرم‌های داده آن-چین

پلتفرم‌های داده آن چین ابزارهای اصلی برای تحلیلگران حرفه‌ای هستند. دو مورد از برجسته‌ترین آن‌ها عبارتند از:

  • Arkham Intelligence: تمرکز اصلی این پلتفرم بر روی «هوشمندی» و برچسب‌گذاری نهادهاست. با استفاده از داشبورد Arkham، می‌توانید پرتفوی نهادهای شناخته‌شده (مانند ETFها، دولت‌ها یا صرافی‌ها) را رصد کرده و جریان ورود و خروج دارایی از آن‌ها را به صورت بصری مشاهده کنید.
  • Glassnode: این پلتفرم بر روی معیارهای کلان و تحلیل‌های رفتاری تمرکز دارد. Glassnode به شما امکان می‌دهد تا شاخص‌هایی مانند سود و زیان تحقق نیافته (NUPL) را برای گروه‌های مختلف (مانند دارندگان بلندمدت در مقابل دارندگان کوتاه‌مدت) تحلیل کنید و سلامت کلی شبکه و احساسات بازار را بسنجید.

۲. تفسیر صحیح هشدارهای آنی (Whale Alert) و اکسپلوررها

سرویس‌هایی مانند Whale Alert که تراکنش‌های بزرگ را در شبکه‌های اجتماعی گزارش می‌دهają، بسیار محبوب هستند. با این حال، تفسیر این هشدارها نیاز به دقت دارد. یک تراکنش بزرگ همیشه به معنای یک سفارش فروش بزرگ نیست.

هشدار تفسیری: بسیاری از تراکنش‌های بزرگ گزارش‌شده توسط Whale Alert، صرفاً جابجایی‌های داخلی بین کیف‌پول‌های سرد و گرم یک صرافی یا یک نهاد بزرگ هستند. این‌ها تراکنش‌های «تغییر آدرس» هستند نه ورود نقدینگی جدید برای فروش.

برای بررسی دقیق یک تراکنش، باید از یک بلاک اکسپلورر (مانند mempool.space) استفاده کنید:

  1. هش تراکنش را پیدا کنید: هش گزارش‌شده توسط Whale Alert را کپی کنید.
  2. آدرس‌های ورودی و خروجی را بررسی کنید: در اکسپلورر، ببینید بیت‌کوین از چه آدرس‌هایی آمده و به کجا رفته است.
  3. برچسب‌های شناخته‌شده را جستجو کنید: بسیاری از اکسپلوررها آدرس‌های متعلق به صرافی‌ها یا نهادهای شناخته‌شده را برچسب‌گذاری می‌کنند. اگر یک تراکنش بزرگ از یک آدرس ناشناس به یک آدرس برچسب‌گذاری شده به عنوان «کیف پول واریز بایننس» منتقل شود، این یک سیگنال قوی‌تر برای فروش احتمالی است.

چگونه از داده‌های نهنگ‌ها استفاده کنیم بدون اینکه قربانی شویم؟

داده‌های مربوط به فعالیت نهنگ‌ها یک ابزار قدرتمند است، اما یک گوی بلورین برای پیش‌بینی آینده نیست. استفاده از این داده‌ها بدون یک استراتژی مدیریت ریسک مشخص می‌تواند منجر به تصمیمات هیجانی و زیان‌بار شود. قبل از هر اقدامی بر اساس فعالیت یک نهنگ، از این چک‌لیست استفاده کنید:

  • ماهیت تراکنش چیست؟ آیا این یک تراکنش داخلی بین کیف‌پول‌های یک نهاد است یا یک انتقال واقعی به/از یک صرافی؟
  • آیا با سایر شاخص‌ها همخوانی دارد؟ آیا این حرکت نهنگ با الگوهای تکنیکال (مانند شکست یک سطح کلیدی) یا داده‌های فاندامنتال (مانند اخبار مهم) همسو است؟
  • حجم تراکنش چقدر معنادار است؟ آیا حجم این تراکنش نسبت به حجم معاملات روزانه بازار آنقدر بزرگ است که بتواند تأثیر واقعی بر قیمت بگذارد؟
  • استراتژی خروج من کجاست؟ صرف نظر از کاری که نهنگ انجام می‌دهد، حد ضرر (Stop-loss) و اهداف سود شما باید از قبل مشخص شده باشد. هرگز کورکورانه از حرکات نهنگ‌ها تقلید نکنید.

در نهایت، به یاد داشته باشید که داده‌های آن-چین یک ابزار کمکی برای تأیید یا رد فرضیه‌های شماست، نه یک سیستم سیگنال‌دهی مستقل. آن را با تحلیل تکنیکال و فاندامنتال ترکیب کنید تا به یک دیدگاه جامع و متعادل از بازار برسید.

نتیجه‌گیری

تصویر مالکیت بیت‌کوین بسیار پیچیده‌تر از یک لیست ساده از افراد ثروتمند است. این یک اکوسیستم پویاست که در آن صرافی‌ها، نهادهای مالی، دولت‌ها و نهنگ‌های ناشناس در یک موازنه قدرت دائمی قرار دارند. درک انگیزه‌ها و رصد فعالیت هر یک از این گروه‌ها، کلید تحلیل دقیق بازار و مدیریت ریسک موثر است. برخلاف تصورات اولیه که بیت‌کوین را ابزاری برای تمرکززدایی کامل قدرت مالی می‌دانست، امروز شاهد آن هستیم که بازیگران بزرگ و متمرکز، نقش تعیین‌کننده‌ای در این بازار ایفا می‌کنند. با این حال، شفافیت بی‌سابقه بلاکچین به سرمایه‌گذاران خرد این امکان را می‌دهد که حرکات این غول‌ها را رصد کرده و تصمیمات آگاهانه‌تری بگیرند.

این مقاله صرفاً جنبه آموزشی و تحلیلی دارد و به هیچ عنوان نباید به عنوان توصیه مالی یا سرمایه‌گذاری تلقی شود. بازارهای ارز دیجیتال با ریسک بالایی همراه هستند و سرمایه‌گذاری در آن‌ها ممکن است منجر به از دست رفتن تمام سرمایه شما شود. قبل از هرگونه تصمیم‌گیری، تحقیقات کامل خود را انجام داده و با یک مشاور مالی معتبر مشورت کنید.

در ادامه پیشنهاد میکنیم:

آموزش خرید بیت کوین در ایران