دلار هرات را احتمالاً در تیتر یک خبر یا پیام یک کانال دیده‌اید و می‌خواهید بدانید این عدد برای دلار تهران و برای تصمیم خودتان چه معنایی دارد. دلار هرات و دلار سلیمانیه یعنی قیمت یک دلار به تومان در بازار صرافان این دو شهر نزدیک ایران. بیشتر روزها این دو قیمت هم‌جهت تهران است و فاصله‌شان در نمونه‌های پیداشده کوچک بود. این دو نرخ نشان می‌دهند بازار چقدر داغ یا آرام است، ولی نباید خرید و فروش را بر آن‌ها بنا کرد. در این صفحه می‌بینید این بازارها چرا مهم‌اند، فاصله را با تهران چطور بخوانید و کجا می‌شود قیمت دلار آزاد را برای مقایسه دید.
دلار هرات و سلیمانیه قیمت دلار در دو بازار نزدیک ایران است
هرات شهری در غرب افغانستان است و سلیمانیه شهری در اقلیم کردستان عراق. در هر دو صرافان دلار را به تومان هم قیمت‌گذاری می‌کنند، چون با ایران رفت‌وآمد تجاری و پولی دارند و خریدار و فروشنده‌ای که از ایران می‌آید یا به ایران می‌رود همیشه پیدا می‌شود. وقتی خبری می‌گوید دلار هرات بالا رفت، منظورش قیمتی است که صرافان آن شهر برای یک دلار می‌پذیرند و چیزی نیست که کسی رسماً اعلام کرده باشد.
هیچ نهاد رسمی این نرخ را اعلام نمی‌کند. قیمت از معامله‌های خود صرافان درمی‌آید و کانال‌های تلگرام و سایت‌های قیمت آن را به ایرانی‌ها می‌رسانند. بعضی مقام‌ها و تحلیلگران می‌گویند بعضی کانال‌ها خودشان نرخ را می‌سازند، ولی سندی برای آن منتشر نشده است. پس هر عددی که می‌بینید دست دوم است و بهتر است با احتیاط بخوانید. دربارهٔ این احتیاط در بخش نرخ کانال‌ها بیشتر نوشته‌ایم.
چرا بازار هرات به تومان حساس است
هرات نزدیک مرز ایران است و بخشی از تجارت دو کشور از همین مسیر می‌گذرد. کسی که کالا می‌فروشد یا پول جابه‌جا می‌کند، ناچار نرخ دلار و تومان را با هم می‌سنجد. تحریم‌ها هم تقاضای دلار را در ایران بالا برده است و بخشی از این تقاضا، به گفتهٔ صرافان، به بازارهای همسایه رسیده. صرافان در ۱۳۹۷ تخمین می‌زدند روزی دو تا چهار میلیون دلار از غرب افغانستان، از جمله هرات، به ایران برسد. این دو تخمین جدا بود و آماری رسمی پشتش نبود، و عدد امروز را نمی‌دانیم.
به همین دلیل قیمت هرات معمولاً از تهران دور نمی‌شود. صرافانی که با ایران پول رد و بدل می‌کنند زود از نرخ تهران خبردار می‌شوند و قیمتشان را با آن هماهنگ می‌کنند.
سلیمانیه و تجارت اقلیم کردستان با ایران
سلیمانیه از راه دیگری به همین نتیجه می‌رسد. اقلیم کردستان همسایهٔ ایران است و کالا و پول بین دو طرف جابه‌جا می‌شود، پس صرافان آن‌جا هم ناچارند تومان را در حساب‌هایشان نگاه دارند. چون در سلیمانیه دلار با دینار هم معامله می‌شود، تغییر نرخ دینار روی قیمت تومانی دلار هم اثر می‌گذارد. برای همین سلیمانیه گاهی کمی بالاتر از تهران است و گاهی کمی پایین‌تر.
جدول زیر دو بازار را کنار هم می‌گذارد تا ببینید هر کدام به چه درد می‌خورد.
این نرخ‌ها به چه درد میخورنداگر هرات، سلیمانیه و تهران هر سه در یک جهت بروند، همان حسی که از صفحهٔ تهران می‌گیرید درست است. اگر یکی از آن‌ها از بقیه خیلی جدا شد، پیش از خرید یا فروش دلیلش را پیدا کنید.
فاصلهٔ دلار هرات و سلیمانیه با تهران معمولاً چقدر است
در نمونه‌هایی که پیدا کردیم، فاصله از چند صد تومان تا حدود ۱ یا ۲ درصد بوده و جهتش ثابت نبوده است. گاهی هرات بالاتر از تهران نشسته و گاهی پایین‌تر. جدول زیر چند نمونهٔ تاریخ‌دار را کنار هم می‌گذارد، اما هیچ‌کدام قاعده نیستند و فقط اندازهٔ فاصله را نشان می‌دهند.
این نمونه‌ها مال سال‌های قبل‌اند و قیمت دلار از آن زمان خیلی بالا رفته، برای همین عددهایشان کوچک‌تر از امروز است. مهم فاصلهٔ درصدی است. برای اندازه گرفتن، دلار آزاد در ۱۵ آبان ۱۴۰۵ حدود ۲۶۸ هزار تومان بود و ۱ درصد آن نزدیک ۲٬۷۰۰ تومان می‌شود.
فاصله معمولاً کوچک می‌ماند. صرافان هر دو طرف نرخ تهران را می‌دانند و اگر فرق زیاد شود، معامله‌گری که از طرف ارزان بخرد و در طرف گران بفروشد از آن سود می‌برد و همین فرق را کم می‌کند. البته آماری این را تأیید نکرده است.
گاهی فاصله از معمول بیشتر می‌شود و چند دلیل دارد. بازار کوچک است و چند معاملهٔ درشت قیمت را تکان می‌دهد. جابه‌جایی پول از مرز هزینه و ریسک دارد. بخشی از معامله‌ها هم فردایی است، یعنی طرفین قیمت را امروز می‌بندند ولی دلار و پول را فردا رد و بدل می‌کنند. گاهی هم اینترنت قطع می‌شود یا کسی نرخ را اشتباه منتشر می‌کند. هر کدام از این‌ها می‌تواند فاصله را زیاد کند، بی‌آنکه لزوماً قیمت تهران عوض شود.
فردایی یعنی چه و ضررش کجاستدر معامله فردایی امروز قیمت را می‌بندید ولی دلار و پول فردا رد و بدل می‌شوند. فرض کنید امروز قرار می‌گذارید دلار را ۱۰۰ تومان ارزان‌تر از تهران بخرید. اگر تا فردا قیمت بازار بالا برود، فروشنده ممکن است دیگر راضی به همان قیمت نباشد، و اگر پایین بیاید، شما می‌بینید گران خریده‌اید. ضرر در همین یک روز فاصله است، برای همین قیمت فردایی را مثل قیمت نقد نخوانید.
آیا دلار هرات از تهران جلوتر حرکت می‌کند
بسیاری از فعال‌های بازار باور دارند که هرات و سلیمانیه یک قدم جلوتر از تهران‌اند و تغییر جهت را زودتر نشان می‌دهند. این باور رایج است، ولی ثابت نشده. در ۳۰ دی ۱۴۰۲ هر دو نرخ پایین آمدند و بعضی تحلیلگران این را نشانهٔ پیش‌قدمی هرات گرفتند. ولی وقتی هر دو در همان روز تغییر می‌کنند، از روی آن نمی‌شود فهمید کدام زودتر جنبید.
یک نمونهٔ دیگر هم داریم. در ۲۵ دی ۱۴۰۱ بیانیه‌ای دربارهٔ حرام بودن معاملهٔ فردایی در هرات دست‌به‌دست شد. کانال‌ها آن را به طالبان نسبت می‌دادند و کسی اصالتش را تأیید نکرد. از ساعت ۱۳:۳۰ همان روز دیگر نرخ هرات بیرون نیامد و سلیمانیه حدود ۲۵۰ تومان پایین آمد. روشن نیست این افت به آن بیانیه ربط داشت یا نه. این مثال را آوردیم تا نشان بدهد از یک رویداد نمی‌شود نتیجه گرفت.
شاید در خبرها خوانده باشید که دلار از هرات علامت کاهش گرفته است. معمولاً یعنی نویسنده عدد هرات را نشانهٔ آینده فرض کرده است. این فرض ممکن است جواب بدهد، ولی ثابت نشده، پس آن را قولی برای فردا نگیرید.
اگر عدد هرات را دیدید و نگران شدید که فرصت از دست می‌رود، این چهار گام کمک می‌کند خونسردانه‌تر تصمیم بگیرید.
وقتی نرخ دلار هرات را دیدید
- نرخ همان لحظهٔ تهران را در نرخ لحظه‌ای ارزها ببینید و کنار عدد هرات بگذارید.
- فاصله را به درصد حساب کنید، نه به تومان. چند صد تومان در دلار حدود ۲۶۸ هزار تومانی تقریباً هیچ است.
- اگر فاصله خیلی بیشتر از ۱ یا ۲ درصد بود، دلیلش را پیدا کنید. قطع اینترنت، بازار فردایی یا نرخ اشتباه کانال محتمل‌ترین‌اند.
- خرید یا صبر کردن را با نرخ تهران و با نیاز خودتان بسنجید، نه با عدد هرات.
نرخ کانال‌ها را با چه احتیاطی بخوانیم
کانال‌ها منبع رسمی نیستند و کسی نمی‌داند هر عدد از کجا می‌آید. گزارشی در آبان ۱۴۰۱ نوشته بود بعضی کانال‌ها نرخ را ۱۰۰ تا ۲۰۰ تومان بالاتر از بازار نشان می‌دهند. این فاصله کوچک است، ولی نشان می‌دهد عدد روی صفحه همیشه قیمت واقعی معامله نیست.
در ۸ مهر ۱۴۰۴، همزمان با قطع سراسری اینترنت در افغانستان که حدود دو روز طول کشید، کانال‌های نرخ هم مدتی متوقف شدند. دلیل این همزمانی روشن نیست، اما نشان می‌دهد عددی که می‌بینید به یک زیرساخت تکیه دارد و ممکن است ناگهان نایاب یا قدیمی شود.
با عدد کانال معامله نکنیدنرخ هرات و سلیمانیه در کانال‌ها تأییدشده نیست و بازارشان کوچک است. اگر قصد معامله دارید، قیمت را از همان جایی بگیرید که می‌خواهید در آن معامله کنید و عدد کانال را فقط برای حس بازار ببینید.
قبل از اعتماد به عدد یک کانال، ببینید ساعتش را نوشته یا نه. اگر ننوشته بود، آن را با نرخ تهران مقایسه نکنید و نادیده بگیرید.
افغانی و دینار عراق در این ماجرا
دلار هرات با افغانی و دلار سلیمانیه با دینار گره می‌خورد، چون صرافان آن شهرها پولشان را به همین واحدها می‌شمارند. در ۱۵ آبان ۱۴۰۵ هر افغانی حدود ۴٬۱۰۰ تومان بود، یعنی هر دلار نزدیک ۶۵ افغانی. هر دینار هم حدود ۱۷۷ تومان بود و هر دلار حدود ۱٬۵۱۵ دینار. این عددها محاسبهٔ خودمان از نرخ دلار آزاد است و قیمت بازار آن دو شهر نیست.
دربارهٔ دینار یک نکتهٔ مهم هست. نرخ مبنای بودجهٔ عراق برای ۲۰۲۶ همان ۱٬۳۰۰ دینار به‌ازای هر دلار است و رسانه‌ها نرخ رسمی فروش را نزدیک ۱٬۳۲۰ گزارش کرده‌اند، در حالی که بازار موازی، یعنی بازار آزاد، بالاتر از ۱٬۵۰۰ است. این فاصله بخشی از دلیل است که قیمت سلیمانیه با نرخ رسمی عراق جور درنمی‌آید. برای عدد امروز به سایت بانک مرکزی عراق نگاه کنید و برای قیمت‌های زنده قیمت افغانی و قیمت دینار عراق را باز کنید.
قدم بعدی ساده است. دفعهٔ بعد که عدد هرات یا سلیمانیه را دیدید، چهار گام بالا را اجرا کنید و نرخ تهران را کنارش بگذارید تا بدانید آن عدد واقعاً خبر تازه‌ای دارد یا نه. اگر می‌خواهید تصویر بلندمدت‌تر هم داشته باشید، پیش‌بینی قیمت دلار را بخوانید.
سلب مسئولیتاین نوشته فقط برای آگاهی است و توصیه به خرید یا فروش دلار، در هرات و سلیمانیه یا هر بازار دیگر، نیست. نرخ‌ها هر لحظه عوض می‌شوند و عددهای این صفحه مثال‌اند. پیش از هر تصمیم مالی قیمت را از منبع معتبر یا صرافی مجاز بگیرید.
نظر شما درباره این مقاله چیست؟
شما چه امتیازی میدهید؟