ثانیه
دقیقه
ساعت
روز
وبینار آموزش ترید از صفرِ صفر رایگان شد!
search

شاخص بورس چیست و بیانگر چه چیزی است؟

شاخص بورس

اگر کم و بیش پیگیر اخبار بورس باشید به احتمال زیاد اصطلاح «شاخص بورس» و اخباری مانند: «شاخص بورس با ۵۰۰ واحد رشد به ۷۵۰۰۰ واحد رسید» را بارها شنیده اید. شاید این سوال برای شما هم پیش آمده باشد که این شاخص چیست و نوسانات عدد این شاخص چه معنایی دارند؟

در این قسمت از خانه سرمایه به زبان ساده این مفهوم را برایتان توضیح می دهیم.

بورس چیست؟

شاید بهتر باشد قبل از توضیح شاخص بورس، اندکی به خود بورس بپردازیم. بورس، بازاری برای مبادله بین خریدار و فروشنده است که در آن سهام شرکت های مختلف خرید و فروش می شود.

واژه «شاخص» ترجمه کلمه انگلیسی (Index) است. این واژه در مفهوم کلی به معنای نماگر یا نشانگر و بیانگر عددی است که شما با استفاده از آن می توانید تغییرات ایجاد شده در یک یا چند متغییر را طی یک بازه زمانی خاص، مشاهده کنید. در واقع با بررسی یک شاخص می توانید وضعیت و نوسانات متغیرهای مورد بررسی آن شاخص را ببینید.

منظور از شاخص بورس چیست؟

شاخص بورس، عددی است که وضعیت کلی بورس و روند رشد یا افت این بازار را نشان می دهد. ما در بورس فقط یک شاخص نداریم بلکه چند شاخص مختلف داریم که هر کدام از آنها وضعیت بورس را از جنبه خاصی به ما نشان می دهند. محاسبه هر کدام از این شاخص ها از طریق فرمول متفاوتی صورت می گیرد.

پس برای تحلیل آن باید بدانید کارکرد آن شاخص چیست؟

شاخص ها معیارهای مهمی هستند که با تحلیل و بررسی شان می توان از جنبه های مختلف، وضعیت گذشته و حال بورس را دریافت. در بین این شاخص ها چند شاخص از اهمیت بیشتری نزد افراد فعال در بازار بورس برخوردار هستند. در ادامه برخی از این شاخص ها را به شما معرفی می‎ کنیم.

در شکل زیر، شیوه نمایش برخی از شاخص های بورس را در سایت بورس مشاهده می کنید:

شاخص بورس

شاخص کل بورس چیست؟

شاخص بورساین شاخص همان چیزی است که همیشه در اخبار و رسانه ها از آن به عنوان «شاخص بورس تهران» صحبت می شود. شاخص کل در بین افراد فعال در بازار بورس و سرمایه گذاری یکی از پرکاربردترین شاخص ها به شمار می رود. این شاخص، بیانگر سطح عمومی قیمت و سود سهام شرکت های پذیرفته شده در بورس است.

به عبارت دیگر، تغییرات شاخص کل، بیانگر میانگین بازدهی سرمایه گذاران در بورس است. اجازه بدهید مثالی برایتان بزنیم. فرض کنید از سهام تمام شرکت های بورسی هر کدام یک عدد سهم را می خرید. در این صورت، تغییرات شاخص کل بورس برابر با میزان بازدهی سهام شما خواهد بود.

پس این شاخص، هم تغییرات قیمت سهام و هم سودهای سالیانه ای که شرکت ها به شما پرداخت می کنند را محاسبه می کند.

نام دیگر شاخص کل، «شاخص قیمت و بازده نقدی» (TEDPIX) است. نکته ای که هنگام بررسی شاخص باید به آن توجه کنید این است که میزان تغییرات شاخص برای ما اهمیت دارد نه خود عدد شاخص. مثلا اگر شاخص کل بورس در طی یک سال از عدد ۲۰۰۰۰ به ۳۰۰۰۰ برسد – یعنی ۵۰% رشد کند – نشان دهنده این است که میانگین بازدهی بورس طی این یکسال برابر با ۵۰% بوده است.

طبق فرمول محاسبه شاخص کل، هرچه شرکت ها بزرگ تر باشند – یعنی سرمایه بیشتری داشته باشند – تاثیر بیشتری روی شاخص کل خواهند داشت.

منظور از شاخص قیمت چیست؟

شاخص قیمت، یکی از اصلی ترین شاخص های بورس است. این شاخص، بیانگر روند عمومی قیمت سهام همه شرکت های پذیرفته در بورس اوراق بهادار است. پس اگر مثلا شاخص قیمت بورس در یک سال، ۲۰ درصد رشد داشته باشد به این معنی است که سطح عمومی قیمت ها در بورس در طول یک سال گذشته به طور متوسط ۲۰ درصد رشد داشته است.

تفاوت عمده این شاخص با شاخص کل این است که در شاخص قیمت، فقط قیمت سهام شرکت های بورسی در فرمول شاخص، مورد محاسبه قرار می گیرد. در صورتی که در شاخص کل، علاوه بر قیمت، سود پرداختی سالیانه شرکت ها هم در محاسبه شاخص در نظر گرفته می شود. در این شاخص نیز مثل شاخص کل، وزن شرکت ها در تاثیر آنها بر شاخص اهمیت دارد. یعنی هرچه شرکت بزرگ تر باشد – سرمایه آن بیشتر باشد – تاثیر آن بر شاخص قیمت بیشتر است.

شاخص ۵۰ شرکت فعال تر چیست؟

بورس، هر سه ماه یک بار فهرست شرکت های فعال تر را بر اساس میزان نقد شوندگی – یعنی خرید و فروش آسان تر و سریع تر سهام – سهامشان منتشر می کند. هر شرکتی که سهامش ساده تر و سریع تر خرید و فروش شود به اصطلاح «نقد شوندگی» بیشتری دارد. شاخص ۵۰ شرکت فعال تر، تغییرات سطح عمومی قیمت سهام ۵۰ شرکتی را نشان می دهد که سهام آنها از سایر شرکت ها نقد شونده تر هستند.

نگاهی کوتاه به شاخص های دیگر بورس

شاخص ۳۰ شرکت بزرگ: این شاخص، سطح عمومی قیمت سهام ۳۰ شرکت بزرگ را نشان می دهد؛ ۳۰ شرکت بزرگی که ارزش بازار آنها در مقایسه با سایر شرکت ها بیشتر است. ارزش بازار یک شرکت از حاصل ضرب «قیمت روز سهام شرکت» در «تعداد سهام آن شرکت» به دست می آید.

ثبت‌نام در وبینار فارکس

شاخص صنعت: منظور از شرکت های صنعتی، شرکت هایی هستند که در صنایع مختلف مانند «خودروسازی»، «پتروشیمی»، «فلزات اساسی»، «مخابرات»، «ساختمان» و … فعالیت می کنند. شاخص صنعت، بیانگر سطح عمومی قیمت سهام شرکت های فعال در بخش صنعت است. عملکرد هر کدام از این صنایع تحت عنوان شاخص جداگانه ای مورد بررسی قرار می گیرد. مثلا خودرو، دارو، فلزات اساسی و محصولات شیمیایی.

شاخص واسطه گری های مالی: این شاخص، عملکرد شرکت های واسطه گری مالی که فعالیت آنها در حوزه مالی است – مثل هلدینگ ها، سرمایه گذاری ها و لیزینگ ها – را نشان می دهد.

شاخص های دیگری نیز در بورس مورد محاسبه قرار می گیرند که شاید برای سرمایه گذاران عام بورس کاربرد زیادی نداشته باشند. می توانید آنها را در مقاله  انواع شاخص های بورس مطالعه کنید.

یک نکته مهم در مورد شاخص

درست است که شاخص، عملکرد و وضعیت بورس را نشان می دهد، اما مثبت یا منفی بودن شاخص همیشه به معنی مثبت یا منفی بودن کل بورس نیست. بلکه شاخص، وضعیت کلی بورس را به ما نشان می دهد.

در خیلی از مواقع ممکن است چند شرکت بزرگ وزن زیادی – سرمایه و ارزش بازار زیادی – داشته باشند و با مثبت یا منفی شدنشان شاخص کل را مثبت یا منفی کنند.

در حالی که وضعیت بسیاری از شرکت های دیگر متفاوت است. در این جور مواقع، شاخص هم وزن قیمت یا شاخص کل هم وزن می تواند به شکل بهتری وضعیت کلی بازار را به ما نشان دهد.

چون در شاخص هم وزن، وزن تمام شرکت های بورسی مساوی در نظر گرفته می شود و شرکت های بزرگ نمی توانند شاخص را به واسطه سرمایه زیادشان تحت تاثیر قرار دهند.

به این مقاله امتیاز دهید
(۲۱۳ رای) ۴.۵
۱۲۳۴۵
ترتیبی که برای خواندن مقالات شاخص به شما پیشنهاد میکنیم:

54 نظر ثبت شده
شبنم
شبنم
765 روز قبل
خدا خیرتون بده که انقدر عالی و روان توضیح دادید
محمدرضا
محمدرضا
837 روز قبل
فوق العاده سایتتون فوق العادست باید بیشتر دیده شه همه بیشتر بشناسنش
قیمت سیم کارت دائمی همرا اول
قیمت سیم کارت دائمی همرا اول
933 روز قبل
مرسی از سایت خوبتون
امیررضا
امیررضا
934 روز قبل
جالب بود ممنونم
رویا
رویا
1004 روز قبل
با سلام و وقت بخیر ممنون از توصیحاتتون آیا شاخث کل شامل شرکت های فرابورسی هم هست یا فقط مربوط به شرکت های بورسی می باشد؟
خانه سرمایه
خانه سرمایه
1004 روز قبل
باسلام دوست عزيز مربوط به شركتهاي بورسي است
Mohamad
Mohamad
1093 روز قبل
سپاس از توضیحات خوبی که ارائه نمودید
خانه سرمایه
خانه سرمایه
1025 روز قبل
باسلام دوست عزيز موفق باشيد
وحید عزیزی
وحید عزیزی
1114 روز قبل
با تشکر از توضیحات ارزشمندتون
ممد
ممد
1134 روز قبل
ایا ریختن پول مردم یا بیرون کشیدن پول مردم در بورس به شاخص بورس ربطی داره؟ دلار واقعا به شاخص بورس مربوط میشه؟
پشتیبان
پشتیبان
1133 روز قبل
با سلام و احترام تزریق نقدینگی به بازار سهام موجب افزایش تقاضا و رشد قیمت سهام می‌شود، که این فرآیند طبعاً موجب رشد شاخص خواهد شد. ارتباط مستقیمی ندارند، بلکه افزایش نرخ دلار در بلندمدت موجب رشد قیمت دارایی‌های شرکت‌ها و سهم شده که این موضوع موجبات رشد شاخص بورس را نیز فراهم می‌آورد.
میهمان
میهمان
1152 روز قبل
سلام. گاهی به عنوان مثال اعلام می شود شاخص بازار از ۱۶۰۰ عبور کرد. درباره این موضوع میشه توضیح بیشتری بدید؟
خانه سرمایه
خانه سرمایه
1119 روز قبل
باسلام دوست عزی شاخص یک معیار آماری است که تغییرات در یک اقتصاد یا بازار بورس را نشان می‌دهد. در مورد بازارهای مالی، شاخص یک سبد فرضی از همه سهامی است که در آن بازار خریدوفروش می‌شود و میانگین تغییرات قیمت همه سهام را نشان می‌دهد. روش اندازه‌گیری هر شاخص، منحصر به همان شاخص است و نمی‌توان رقم کنونی یک شاخص را با شاخصی دیگر مقایسه کرد. شاخص بازار سهام روشی برای اندازه‌گیری بخشی از بازار سهام است. این شاخص بیانگر روند عمومی قیمت سهام همه شرکت‌های پذیرفته در بورس اوراق بهادار است. بنابر فرمول طراحی‌شده تغییر قیمت شرکت‌های بزرگتر که در عین حال سرمایه بیشتری نیز دارند؛ بر نوسان شاخص تأثیر بیشتری می‌گذارد. در هر بازار بورس اوراق بهاداری می‌توان بنابر نیاز و کارایی شاخص‌های بسیاری را تعریف و محاسبه نمود. افزایش شاخص کل، کلاً به‌معنی سودآوری همه سهام موجود در بورس نیست و نیز، این مسئله کاهش شاخص کل هم به‌معنی زیان در کل سهام موجود در بورس نمی‌باشد.
اسماعیل خان
اسماعیل خان
1163 روز قبل
سلام خسته نباشید لطفا توضیح بدین ممکن هست که شاخص بورس چند روز پی درپی افت کند ولی سهام من که یه شرکت خاصی هست افت نکند و بیشتر شود ممنون میشم توضیح دهید
پشتیبان
پشتیبان
1163 روز قبل
با سلام و احترام بله امکان‌پذیر است، چون شاخص برآیند کلی بازار می‌باشد. اگر به روزهای منفی بازار در وبسایت tsetmc توجه کنید، برخی سهام صف خرید و روند افزایشی دارند!