درآمد استخراج بیت کوین در ایران چقدر است؟

استخراج بیت کوین در ایران همچنان یکی از بحث‌برانگیزترین روش‌های کسب درآمد از بازار رمزارزهاست؛ روشی که سودآوری آن نه‌تنها به قدرت دستگاه ماینر، بلکه به مجموعه‌ای از عوامل متغیر مانند تعرفه برق، سختی شبکه و مهم‌تر از همه قیمت بیت کوین وابسته است. بسیاری از کاربران پیش از ورود به این حوزه، با یک سؤال کلیدی مواجه می‌شوند: آیا با شرایط فعلی ایران، استخراج بیت کوین واقعاً سودآور است یا خیر؟

پاسخ به این پرسش بدون محاسبه دقیق امکان‌پذیر نیست. در این مقاله تلاش کرده‌ایم با ارائه یک مدل محاسباتی شفاف و استفاده از یک مثال واقعی از شرایط ایران، نشان دهیم درآمد خالص ماهانه استخراج بیت کوین چگونه محاسبه می‌شود و چه متغیرهایی بیشترین نقش را در سود یا زیان ماینرها دارند.

درآمد خالص استخراج بیت کوین در ایران چقدر است؟

پاسخ مستقیم و فوری به این سوال به چندین متغیر کلیدی بستگی دارد، اما می‌توان یک مدل محاسباتی شفاف ارائه داد. با استفاده از فرمول کلی زیر، می‌توان به یک تخمین واقع‌بینانه رسید: درآمد خالص ماهانه = (درآمد ناخالص روزانه × ۳۰) - (هزینه برق ماهانه + هزینه استهلاک + کارمزد استخر).

برای مثال، یک دستگاه ماینر مدرن مانند Antminer S21 با هش‌ریت ۲۰۰ تراهش بر ثانیه (TH/s) و مصرف برق حدود ۳۵۰۰ وات را در نظر بگیرید. با فرض استفاده از برق صنعتی قانونی در ایران با تعرفه میانگین ۴۰۰۰ تومان برای هر کیلووات ساعت و قیمت بیت‌کوین در کانال ۶۵,۰۰۰ دلار، درآمد ناخالص روزانه حدود ۱۰ تا ۱۲ دلار است. از این مقدار، حدود ۸.۵ دلار صرف هزینه برق می‌شود. با کسر کارمزد استخر و استهلاک، سود خالص روزانه بین ۱ تا ۲ دلار خواهد بود. بنابراین، درآمد خالص ماهانه برای چنین دستگاهی در یک بازه ۳ تا ۵ میلیون تومانی نوسان خواهد کرد. این اعداد به شدت به دو عامل خارج از کنترل ماینر یعنی قیمت لحظه‌ای بیت‌کوین و سختی شبکه جهانی وابسته هستند. برای تحلیل دقیق هر یک از این متغیرها، ادامه این مقاله را مطالعه کنید.

چگونه سودآوری ماینینگ بیت کوین را قدم به قدم محاسبه کنیم؟

تحلیل سودآوری استخراج بیت کوین یک فرآیند محاسباتی دقیق است که به جای اتکا به تخمین‌های کلی، نیازمند بررسی داده‌های مشخص است. این مدل مالی به سه بخش اصلی تقسیم می‌شود: شناسایی ورودی‌های کلیدی، محاسبه درآمد ناخالص بر اساس سهم از شبکه، و در نهایت، کالبدشکافی هزینه‌های عملیاتی برای رسیدن به سود خالص.

۱. ورودی‌های کلیدی: متغیرهای تأثیرگذار بر درآمد

درآمد شما از استخراج به صورت مستقیم به پنج متغیر اصلی وابسته است. درک هر یک از این موارد برای یک تحلیل دقیق ضروری است.

• هش ریت (Hash Rate): این متغیر نشان‌دهنده قدرت پردازشی دستگاه ماینر شماست که با واحد تراهش بر ثانیه (TH/s) اندازه‌گیری می‌شود. هرچه هش ریت بالاتر باشد، شانس شما برای حل کردن بلاک و دریافت پاداش بیشتر است.
• مصرف برق (Power Consumption): میزان برق مصرفی دستگاه شما بر حسب وات (W) که مستقیماً بر روی هزینه‌های عملیاتی شما تأثیر می‌گذارد. این عدد در کنار هش ریت، راندمان دستگاه را مشخص می‌کند.
• سختی شبکه (Network Difficulty): یک معیار الگوریتمی که نشان می‌دهد پیدا کردن یک بلاک جدید چقدر دشوار است. این عدد تقریباً هر دو هفته یکبار بر اساس میزان هش ریت کل شبکه تنظیم می‌شود تا زمان ساخت بلاک حدود ۱۰ دقیقه باقی بماند.
• پاداش بلاک (Block Reward): مقدار بیت کوینی که به ازای استخراج موفق یک بلاک به ماینرها تعلق می‌گیرد. پس از هاوینگ سال ۲۰۲۴، این مقدار به ۳.۱۲۵ بیت کوین کاهش یافت.
• قیمت بیت کوین (BTC Price): ارزش دلاری بیت کوین استخراج شده که مهم‌ترین عامل در تعیین سودآوری نهایی به ریال یا تومان است.

۲. محاسبه درآمد ناخالص: سهم شما از شبکه

درآمد ناخالص روزانه شما به صورت تئوریک از فرمول زیر به دست می‌آید: درآمد روزانه (به BTC) = (هش ریت شما / هش ریت کل شبکه) × پاداش بلاک × تعداد بلاک در روز. از آنجایی که محاسبه مستقیم این فرمول به دلیل نوسانات هش ریت کل شبکه دشوار است، اکثر ماینرها از ماشین‌حساب‌های آنلاین استفاده می‌کنند. اما درک این منطق برای تحلیل استراتژیک ضروری است. برای مثال، با هش ریت ۱۰۰ تراهش و با در نظر گرفتن سختی شبکه فعلی، درآمد ناخالص روزانه شما (قبل از کسر هزینه‌ها) در حدود ۰.۰۰۰۱۷ بیت کوین خواهد بود که با قیمت ۶۵,۰۰۰ دلاری، معادل تقریباً ۱۱ دلار است.

۳.هزینه‌ها: از برق تا استهلاک

بزرگترین بخش تحلیل سودآوری به محاسبه دقیق هزینه‌ها اختصاص دارد. این هزینه‌ها درآمد ناخالص شما را به سود خالص تبدیل می‌کنند.

هزینه برق: این مهم‌ترین هزینه عملیاتی در ایران است. فرمول محاسبه آن به این صورت است: هزینه برق ماهانه = (مصرف دستگاه به کیلووات × ۲۴ ساعت × ۳۰ روز × نرخ هر کیلووات ساعت). تعرفه‌های مختلف برق تأثیر چشمگیری بر سودآوری دارند.

کارمزد استخر استخراج (Pool Fee): از آنجا که استخراج انفرادی شانس موفقیت بسیار پایینی دارد، اکثر ماینرها به استخرهای استخراج می‌پیوندند. این استخرها در ازای تجمیع قدرت پردازش و توزیع متناسب پاداش، کارمزدی بین ۱ تا ۳ درصد از درآمد ناخالص شما کسر می‌کنند.

استهلاک (Depreciation): این یک هزینه پنهان اما حیاتی است. دستگاه‌های ماینر عمر مفیدی دارند و به مرور زمان با عرضه مدل‌های جدیدتر، کارایی خود را از دست می‌دهند. یک مدل ساده، در نظر گرفتن استهلاک خطی ۳۶ ماهه است. اگر یک دستگاه ۱۲۰ میلیون تومان قیمت داشته باشد، هزینه استهلاک ماهانه آن حدود ۳.۳ میلیون تومان خواهد بود که باید در محاسبات سود خالص لحاظ شود.

کدام دستگاه ماینر برای ایران در سال ۲۰۲۶ بهترین انتخاب است؟

انتخاب دستگاه ماینر مناسب در محیطی با هزینه برق نسبتاً بالا مانند ایران، بیش از آنکه به هش ریت خام وابسته باشد، به معیار «راندمان انرژی» بستگی دارد. راندمان انرژی با واحد ژول بر تراهش (J/TH) اندازه‌گیری می‌شود و نشان می‌دهد دستگاه برای تولید هر تراهش قدرت، چه مقدار انرژی مصرف می‌کند. هرچه این عدد کمتر باشد، دستگاه بهینه‌تر و سودآورتر است.

در ادامه، دو مدل از پیشروترین دستگاه‌های حال حاضر را مقایسه می‌کنیم.

زمان بازگشت سرمایه (ROI) یک معیار ثابت نیست و به شدت تحت تأثیر قیمت بیت‌کوین و سختی شبکه قرار دارد. جدول بالا با فرض شرایط فعلی بازار ارائه شده است. افزایش قیمت بیت‌کوین می‌تواند این دوره را کوتاه کرده و کاهش آن، بازگشت سرمایه را طولانی‌تر یا حتی غیرممکن سازد.

آیا استخراج بیت کوین در ایران مجاز است؟

فعالیت در حوزه استخراج ارزهای دیجیتال در ایران بدون درک کامل چارچوب‌های قانونی و ریسک‌های مرتبط، می‌تواند منجر به زیان‌های جبران‌ناپذیر شود. این بخش به سه سوال کلیدی در این زمینه پاسخ می‌دهد.

۱. چگونه به صورت قانونی ماینینگ کنیم؟
استخراج قانونی ارز دیجیتال در ایران مستلزم دریافت مجوز از وزارت صنعت، معدن و تجارت (صمت) است. این فرآیند شامل ثبت‌نام در سامانه بهین‌یاب و دریافت پروانه بهره‌برداری به عنوان یک واحد صنعتی است. شرط اصلی برای فعالیت قانونی، استفاده از برق با تعرفه صنعتی است که از شبکه سراسری تأمین شده یا توسط نیروگاه‌های اختصاصی تولید می‌شود.

۲. ریسک‌های ماینینگ غیرقانونی چیست؟
استفاده از برق خانگی، کشاورزی یا یارانه‌ای برای استخراج رمزارز کاملاً غیرقانونی است. در صورت شناسایی توسط مراجع ذی‌صلاح، متخلفان با جریمه‌های بسیار سنگین مواجه می‌شوند. این جریمه‌ها شامل پرداخت هزینه برق مصرفی با نرخ صادراتی، خسارت به شبکه و جزای نقدی است. علاوه بر این، تجهیزات استخراج (دستگاه‌های ماینر) نیز ضبط خواهند شد و فرد متخلف به مراجع قضایی معرفی می‌شود.

۳. وضعیت مالیات چگونه است؟
واحدهای استخراج رمزارز که به صورت قانونی و با مجوز فعالیت می‌کنند، به عنوان واحد تولیدی صنعتی شناخته شده و مشمول قوانین مالیاتی کشور هستند. این واحدها موظف به ارائه اظهارنامه مالیاتی و پرداخت مالیات بر درآمد عملکرد خود می‌باشند. نرخ مالیات بر اساس قوانین مالیات‌های مستقیم و بسته به نوع شخصیت (حقیقی یا حقوقی) تعیین می‌گردد.

تحلیل پیشرفته

برای تصمیم‌گیری استراتژیک در مورد سرمایه‌گذاری در ماینینگ، تحلیل‌های ایستا کافی نیست. باید تأثیر متغیرهای پویا و سناریوهای مختلف را بر سودآوری بررسی کرد.

تأثیر هاوینگ (Halving): هاوینگ سال ۲۰۲۴ که پاداش استخراج هر بلاک را از ۶.۲۵ به ۳.۱۲۵ بیت کوین کاهش داد، یک شوک بزرگ به سودآوری ماینرها وارد کرد. این رویداد باعث شد دستگاه‌های نسل قدیم با راندمان انرژی ضعیف (بالای 40 J/TH) به طور کامل از چرخه سودآوری خارج شوند و اهمیت سرمایه‌گذاری در تجهیزات مدرن با راندمان بالا را دوچندان کرد.

تحلیل حساسیت سود (Sensitivity Analysis): سود خالص ماینینگ به دو متغیر قیمت بیت‌کوین و هزینه برق بسیار حساس است. جدول زیر نشان می‌دهد که تغییرات ۲۰ درصدی در این دو فاکتور چگونه می‌تواند سود خالص ماهانه یک دستگاه S21 را تغییر دهد (اعداد به میلیون تومان و تقریبی هستند).

انرژی‌های تجدیدپذیر: استفاده از پنل‌های خورشیدی برای تأمین برق ماینینگ یک راهکار جذاب برای کاهش هزینه عملیاتی (OPEX) است. با این حال، هزینه اولیه سرمایه‌گذاری (CAPEX) برای راه‌اندازی یک نیروگاه خورشیدی در مقیاس صنعتی بسیار بالاست. این گزینه تنها برای سرمایه‌گذاران بزرگ و با دید بلندمدت می‌تواند توجیه اقتصادی داشته باشد.

نتیجه‌گیری

سودآوری استخراج بیت‌کوین در ایران در سال ۲۰۲۶ به یک دوگانه حیاتی بستگی دارد: دسترسی به برق با تعرفه قانونی و رقابتی، و سرمایه‌گذاری در نسل جدید ماینرهای با راندمان انرژی بالا. بدون تحقق این دو شرط، ماینینگ به یک فعالیت پرریسک با حاشیه سود ناچیز یا منفی تبدیل می‌شود. این حوزه دیگر یک فرصت برای کسب سود سریع با هر تجهیزاتی نیست، بلکه یک صنعت تخصصی است که نیازمند تحلیل دقیق مالی، درک فنی و رعایت کامل الزامات قانونی است.