اگر به دنبال خرید سهام یک شرکت بیمهای هستید یا میخواهید بدانید کدام بیمهها در بورس تهران قابل معاملهاند، این مقاله دقیقاً برای شما نوشته شده است. پرسش «کدام بیمه در بورس نیست؟» یکی از رایجترین سؤالات سرمایهگذاران تازهکار و حتی باتجربه است؛ چون نه همه شرکتهای بیمه در بورس پذیرفته شدهاند و نه همه آنها شرایط لازم برای حضور در بازار سرمایه را دارند.
بیمه در بورس؛ کدام شرکتها هستند و کدامها نیستند؟
در این مقاله ابتدا با مفهوم بیمه و نقش آن در اقتصاد آشنا میشویم، سپس لیست کامل بیمههای بورسی و غیربورسی را بررسی میکنیم و در نهایت میفهمیم چرا برخی شرکتهای بیمه اصلاً در بازار سرمایه حضور ندارند.
نکته کلیدی برای سرمایهگذارانقبل از هر اقدامی برای خرید سهام شرکتهای بیمه، مطمئن شوید که نماد آن شرکت در بورس یا فرابورس ایران پذیرفته شده باشد. برخی شرکتهای بیمه معروف، سهام قابل معاملهای در بازار سرمایه ندارند.
بیمه چیست و چرا اهمیت دارد؟
ریشه لغت بیمه را از واژه «بیما» (هندی یا اردو) میدانند. لغتنامه دهخدا آن را اینگونه تعریف میکند:
«ضمانت مخصوصی است از جان یا مال که در تمدن جدید رواج یافته است؛ به این صورت که برای شخص یا مال ماهانه مبلغی به شرکت بیمه میدهند و در صورت اصابت خطر به جان یا مال، شرکت مبلغ معینی میپردازد.»
در اصطلاح حقوقی نیز بیمه چنین تعریف شده است:
«عقدی است که به موجب آن یک طرف تعهد میکند در ازای پرداخت وجه یا وجوهی از طرف دیگر، در صورت وقوع یا بروز حادثه، خسارت وارده را جبران کرده یا وجه معینی بپردازد.»
صنعت بیمه یکی از شاخصهای کلیدی توسعهیافتگی اقتصادی است. این صنعت از یک طرف به عنوان یکی از نهادهای اقتصادی مهم عمل میکند و از طرف دیگر، فعالیت سایر نهادها را پشتیبانی میکند.
نقش صنعت بیمه در بازارهای مالی
شرکتهای بیمه در بازارهای مالی سه نقش اساسی ایفا میکنند:
- پوشش ریسک: با صدور بیمهنامه، از اموال، اشخاص و مسئولیتها در برابر حوادث حمایت میکنند و ریسک سرمایهگذاری را کاهش میدهند.
- جمعآوری و تجهیز منابع مالی: از طریق وصول حق بیمههای عمر، پسانداز و ذخایر فنی، منابع مالی قابل توجهی جمعآوری میکنند.
- سرمایهگذاری مستقیم: شرکتهای بیمه وجوه بیمهگذاران را به عنوان دارایی سودآور در فعالیتهای اقتصادی مناسب سرمایهگذاری میکنند.
تاریخچه مختصر صنعت بیمه در ایران
فعالیت بیمه در ایران سابقهای بیش از یک قرن دارد. در سال ۱۲۸۹ خورشیدی، دو شرکت بیمه خارجی برای نخستین بار در ایران نمایندگی تأسیس کردند. اولین قانون مرتبط با شرکتهای بیمه، قانون ثبت شرکتها مصوب آذر ۱۳۱۰ بود.
تأسیس شرکت سهامی بیمه ایران در سال ۱۳۱۴ و تصویب قانون بیمه در اردیبهشت ۱۳۱۶ را باید نقطه آغاز تحولات جدی بازار بیمه کشور دانست. در سال ۱۳۲۹، نخستین شرکت بیمه خصوصی ایرانی به نام «بیمه شرق» تأسیس شد و در خرداد سال ۱۳۵۰، قانون تأسیس بیمه مرکزی به تصویب رسید. امروزه نزدیک به ۳۰ شرکت بیمه در ایران فعالیت میکنند که همگی زیر نظر بیمه مرکزی هستند.
تفاوت مهم: بیمه بازرگانی در مقابل بیمه اجتماعیشرکتهایی مثل بیمه تأمین اجتماعی و بیمه سلامت، سازمانهای دولتی هستند و هرگز سهامی در بورس ندارند. آنچه در بورس معامله میشود، سهام شرکتهای بیمه بازرگانی (تجاری) است.
کدام بیمهها در بورس هستند؟ (لیست کامل بیمههای بورسی)
شرکتهای بیمهای که سهام آنها در بورس اوراق بهادار تهران یا فرابورس ایران قابل معامله است، به شرح زیرند. این شرکتها نماد بورسی دارند و میتوانید سهام آنها را از طریق کارگزاری خریداری کنید:
کدام بیمه در بورس نیست؟ (لیست کامل بیمههای غیربورسی)
این گروه از شرکتهای بیمه در هیچیک از بازارها و تابلوهای بازار سرمایه ایران پذیرفته نشدهاند و سهام قابل معامله در بورس ندارند:
چرا بیمه ایران در بورس نیست؟بیمه ایران با بیش از ۸۰ سال سابقه، بزرگترین شرکت بیمه کشور است. اما چون دولتی است و سهامدار اصلی آن دولت جمهوری اسلامی ایران میباشد، سهام آن در بازار سرمایه قابل معامله نیست. این شرکت زیرمجموعه وزارت اقتصاد بوده و هنوز در فرآیند خصوصیسازی قرار نگرفته است.
چرا برخی شرکتهای بیمه در بورس نیستند؟
این سؤال ذهن بسیاری از سرمایهگذاران را درگیر میکند. پاسخ چند دلیل اصلی دارد:
۱. دولتی بودن شرکت
شرکتهایی مثل بیمه ایران که سهامدار اصلی آنها دولت است، تا زمانی که فرآیند خصوصیسازی آنها تکمیل نشده باشد، نمیتوانند سهام خود را در بورس عرضه کنند.
۲. عدم احراز شرایط پذیرش در بورس
سازمان بورس و اوراق بهادار شرایط مشخصی برای پذیرش شرکتها دارد؛ از جمله: حداقل سرمایه، شفافیت مالی، سودآوری مستمر و ارائه صورتهای مالی حسابرسیشده. برخی شرکتهای بیمه هنوز این شرایط را احراز نکردهاند.
۳. ساختار حقوقی متفاوت (بیمههای متقابل)
برخی نهادها مثل «بیمه متقابل اطمینان متحد قشم» و «موسسه بیمه متقابل کیش» ساختار بیمه متقابل (Mutual Insurance) دارند. در این ساختار، بیمهگذاران همزمان سهامدار هم هستند و مفهوم سهام قابل معامله در بورس برای آنها اصلاً مصداق ندارد.
۴. نوپا بودن یا کوچک بودن شرکت
برخی شرکتهای بیمه نسبتاً جدید هستند و هنوز به پختگی مالی و اندازه کافی برای ورود به بازار سرمایه نرسیدهاند.
هشدار مهم برای سرمایهگذارانبرخی افراد سودجو ممکن است سهام جعلی شرکتهای بیمه غیربورسی را عرضه کنند. هرگز سهام شرکتی را که نماد معتبر در سایت TSETMC.com ندارد خریداری نکنید.
سازمانها و نهادهای بیمهای ایران که هرگز بورسی نمیشوند
علاوه بر شرکتهای بیمه بازرگانی، یک سری سازمانهای بیمهای وجود دارند که ماهیت دولتی یا عمومی دارند و اصلاً در حوزه بورس نیستند و نخواهند بود:
سازمانهای بیمه اجتماعی (کاملاً دولتی)
- سازمان تأمین اجتماعی
- سازمان بیمه سلامت ایرانیان
- بیمه خدمات درمانی نیروهای مسلح (بیمه ارتش)
نهادهای نظارتی و پشتیبان صنعت بیمه
- بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران (ناظر کل صنعت)
- پژوهشکده بیمه
- سندیکای بیمهگران ایران
- شرکت کمکرسان ایران
- شرکت بیمه آتیهسازان حافظ
- شرکت سرویس بیمه شهر
تفاوت بیمه اجتماعی و بیمه بازرگانیبیمههای اجتماعی (تأمین اجتماعی، سلامت و...) از نوع خدمات عمومی هستند و زیرمجموعه دولتاند. بیمههای بازرگانی شرکتهای خصوصی یا شبهخصوصی هستند که برخی از آنها در بورس پذیرفته شدهاند.
نقش شرکتهای بیمه در بازار سرمایه ایران
شرکتهای بیمه تنها برای خرید و فروش بیمهنامه فعالیت نمیکنند. آنها بازیگران مهمی در بازار سرمایه ایران هستند و از چند طریق در این بازار تأثیرگذارند:
الف) پوشش ریسک و کاهش عدماطمینان
با صدور بیمهنامههای متنوع از اموال، اشخاص و مسئولیتها، محیطی امنتر برای سرمایهگذاری ایجاد میکنند.
ب) تجمیع و تجهیز منابع مالی کلان
شرکتهای بیمه با جمعآوری میلیاردها تومان حق بیمه، یکی از بزرگترین منابع مالی قابل سرمایهگذاری در کشور را در اختیار دارند.
ج) سرمایهگذاری در بازار سرمایه
شرکتهای بیمه از چهار مسیر اصلی در بازار سرمایه حضور دارند:
- تأسیس شرکتهای سرمایهگذاری و حضور فعال در بازار اولیه و ثانویه
- ایجاد مدیریت تخصصی سرمایهگذاری
- مشارکت در تأسیس شرکتهای رتبهبندی و تأمین سرمایه
- مدیریت یا مشارکت در اداره سبد سهام
منابع قابل سرمایهگذاری شرکتهای بیمه چیست؟
شرکتهای بیمه از منابع زیر برای سرمایهگذاری در بازار سرمایه استفاده میکنند:
- ذخایر فنی بیمههای غیرزندگی: شامل ذخایر حق بیمه و حق بیمه برگشتی
- ذخایر ریاضی بیمههای عمر و پسانداز: وجوه ناشی از دریافت حق بیمه جهت ایفای تعهدات آینده
- حقوق صاحبان سهام: سرمایه و اندوختههای شرکت
- سرمایه در گردش: مازاد وجوه دریافتی نسبت به پرداختیها در یک دوره مالی
- حق بیمه سالهای آتی: وجوه ناشی از بیمهنامههای بلندمدت
نکته سرمایهگذاری در سهام بیمههاهنگام تحلیل سهام شرکتهای بیمه در بورس، به دو شاخص مهم توجه کنید: ۱) ضریب خسارت (نسبت خسارتهای پرداختی به حق بیمه دریافتی) که هرچه پایینتر باشد بهتر است؛ ۲) بازدهی سرمایهگذاری که نشان میدهد شرکت چقدر از ذخایر خود را بهدرستی سرمایهگذاری کرده است.
جمعبندی: راهنمای سریع برای سرمایهگذاران
اگر میخواهید در سهام شرکتهای بیمه سرمایهگذاری کنید، این نکات را به خاطر بسپارید:
- از ۲۵ شرکت بیمه بازرگانی فعال در ایران، ۲۵ شرکت در بورس یا فرابورس پذیرفته شدهاند که نام آنها در جدول بالا ذکر شد.
- بیمه ایران، بیمه امید، بیمه آسماری، بیمه توسعه، بیمه ایران معین و دو موسسه بیمه متقابل در هیچ بازاری معامله نمیشوند.
- سازمانهای بیمه اجتماعی (تأمین اجتماعی، بیمه سلامت و…) ماهیتاً دولتی هستند و هرگز سهام بورسی ندارند.
- برای تأیید وضعیت بورسی هر شرکت، همیشه سایت رسمی TSETMC.com (مدیریت فناوری بورس تهران) را بررسی کنید.