آزمون معاملات آنلاین بورس چیست و چرا باید آن را جدی بگیری؟
اگر میخواهی بهصورت مستقیم و آنلاین در بورس اوراق بهادار تهران معامله کنی، باید ابتدا کد معاملات برخط (آنلاین) دریافت کنی. این کد فقط پس از قبولی در یک آزمون چندگزینهای صادر میشود. بسیاری از متقاضیان اولین بار در این آزمون رد میشوند—نه بهخاطر سختی سؤالات، بلکه بهخاطر آشنا نبودن با فرمت و موضوعات تکراری سؤالات.
این مقاله دقیقاً برای همان دسته از افراد نوشته شده است: کسانی که میخواهند با کمترین زمان ممکن، بیشترین آمادگی را داشته باشند. در ادامه ۴۸ سؤال پرتکرار بههمراه پاسخ تشریحی کامل، تمام مفاهیم پایه و نکات کلیدی آزمون را خواهی یافت.
نکته مهم درباره آزمون ۱۴۰۵آزمون معاملات آنلاین بورس بهصورت آنلاین در سامانههای کارگزاریهای مجاز برگزار میشود. تعداد سؤالات معمولاً ۲۰ تا ۳۰ سؤال است و نمره قبولی ۷۰ درصد. محتوای این مقاله بر اساس آخرین بانک سؤالات بهروزرسانی شده سازمان بورس تنظیم شده است.
ساختار آزمون معاملات آنلاین بورس: همه چیزی که باید بدانی
قبل از اینکه وارد سؤالات شویم، بگذار بدانی این آزمون دقیقاً از چه بخشهایی تشکیل شده است. این اطلاعات به تو کمک میکند مطالعهات را هدفمند کنی.
راهنمای مطالعه هوشمندبهجای حفظ کردن تمام مطالب، روی بخش «قوانین و مقررات معاملات» و «انواع سفارشها» تمرکز کن. این دو بخش بیش از ۵۵٪ سؤالات را تشکیل میدهند.
بخش اول: مفاهیم پایه بورس (سؤالات ۱ تا ۱۰)
این سؤالات معمولاً در ابتدای آزمون قرار میگیرند و پایهایترین دانش بورسی را میسنجند. اگر تازهکار هستی، از اینجا شروع کن.
سؤال ۱: بورس اوراق بهادار چیست؟
گزینهها:
- الف) بازاری برای خرید و فروش کالا
- ب) بازاری منسجم و سازمانیافته برای خرید و فروش اوراق بهادار
- ج) سیستمی برای دریافت تسهیلات بانکی
- د) سازمانی دولتی برای توزیع سهام
✅ پاسخ صحیح: ب
توضیح تشریحی: بورس اوراق بهادار یک بازار منسجم، سازمانیافته و قانونمند است که در آن اوراق بهادار (سهام، اوراق مشارکت، صندوقهای سرمایهگذاری و…) خرید و فروش میشوند. شفافیت قیمتگذاری و نظارت سازمان بورس از ویژگیهای اصلی آن است.
سؤال ۲: سازمان بورس و اوراق بهادار زیر نظر کدام نهاد فعالیت میکند؟
گزینهها:
- الف) وزارت اقتصاد و دارایی
- ب) بانک مرکزی
- ج) شورای عالی بورس و اوراق بهادار
- د) سازمان برنامه و بودجه
✅ پاسخ صحیح: ج
توضیح تشریحی: سازمان بورس و اوراق بهادار یک نهاد عمومی غیردولتی است که زیر نظر شورای عالی بورس و اوراق بهادار فعالیت میکند. این شورا بالاترین رکن بازار سرمایه ایران است.
سؤال ۳: «سهم» به چه معناست؟
گزینهها:
- الف) نوعی وام بلندمدت
- ب) واحدی از مالکیت در یک شرکت سهامی
- ج) گواهی سپرده بانکی
- د) سند بدهی شرکت
✅ پاسخ صحیح: ب
توضیح تشریحی: وقتی سهام یک شرکت را میخری، در واقع بخشی از مالکیت آن شرکت را بهدست میآوری. به همین دلیل سهامداران در سود و زیان شرکت شریک هستند.
سؤال ۴: کدام گزینه جزء ارکان بازار سرمایه ایران نیست؟
گزینهها:
- الف) شورای عالی بورس
- ب) سازمان بورس و اوراق بهادار
- ج) بانک مرکزی
- د) بورس اوراق بهادار تهران
✅ پاسخ صحیح: ج
توضیح تشریحی: بانک مرکزی رکن بازار پول است، نه بازار سرمایه. ارکان اصلی بازار سرمایه عبارتند از: شورای عالی بورس، سازمان بورس، بورسها و بازارها، نهادهای مالی مجاز.
سؤال ۵: «نماد معاملاتی» چیست؟
گزینهها:
- الف) کد یکتای هر سهامدار در سیستم بورس
- ب) شناسهای حرفی و عددی برای شناسایی هر ورقه بهادار در بورس
- ج) شماره حساب بانکی کارگزاری
- د) رمز عبور سامانه معاملات آنلاین
✅ پاسخ صحیح: ب
توضیح تشریحی: هر شرکت پذیرفته شده در بورس یک نماد معاملاتی منحصربهفرد دارد. مثلاً نماد «فولاد» متعلق به شرکت فولاد مبارکه اصفهان است. این نماد معمولاً از حرف اول صنعت + بخشی از نام شرکت تشکیل میشود.
سؤال ۶: «بازار اولیه» در بورس به چه بازاری گفته میشود؟
گزینهها:
- الف) بازاری که در آن سهام بین سرمایهگذاران دست به دست میشود
- ب) بازاری که شرکتها برای اولین بار سهام خود را در آن عرضه میکنند
- ج) اولین ساعت معاملاتی هر روز
- د) بازار معاملات اوراق مشارکت
✅ پاسخ صحیح: ب
توضیح تشریحی: در بازار اولیه، شرکت برای اولین بار سهام عرضه میکند (IPO) و پول مستقیماً به شرکت میرسد. در بازار ثانویه (که بورس تهران است)، سهامداران سهام خود را بین یکدیگر معامله میکنند.
سؤال ۷: کارگزار بورس چه نقشی دارد؟
گزینهها:
- الف) خرید سهام برای سود شخصی
- ب) واسطهای مجاز بین خریدار/فروشنده و بازار بورس
- ج) تعیین قیمت سهام شرکتها
- د) حسابرسی صورتهای مالی شرکتها
✅ پاسخ صحیح: ب
توضیح تشریحی: کارگزار یک شخص حقوقی دارای مجوز از سازمان بورس است که سفارشهای خرید و فروش مشتریان را در بازار اجرا میکند و در ازای آن کارمزد دریافت میکند.
سؤال ۸: «عرضه اولیه» (IPO) به چه معناست؟
گزینهها:
- الف) اولین خرید یک سرمایهگذار در بورس
- ب) اولین بار که سهام یک شرکت در بورس عرضه عمومی میشود
- ج) عرضه سهام به کارمندان شرکت
- د) افزایش سرمایه شرکت از محل سود انباشته
✅ پاسخ صحیح: ب
توضیح تشریحی: IPO (Initial Public Offering) یعنی اولین عرضه عمومی سهام. در این فرآیند شرکت برای اولینبار وارد بورس میشود. عرضههای اولیه معمولاً با تقاضای بالا و رشد قیمتی همراه هستند.
سؤال ۹: «شاخص کل بورس» چه چیزی را نشان میدهد؟
گزینهها:
- الف) میانگین قیمت ۳۰ شرکت بزرگ بورس
- ب) میانگین وزنی بازدهی سهام تمام شرکتهای بورسی
- ج) مجموع ارزش معاملات روزانه
- د) تعداد معاملات انجام شده در یک روز
✅ پاسخ صحیح: ب
توضیح تشریحی: شاخص کل (TEDPIX) میانگین وزنی بازدهی سهام همه شرکتهای بورسی را نشان میدهد. وزن هر شرکت متناسب با ارزش بازار آن است. شاخص هموزن نیز وجود دارد که تمام شرکتها وزن مساوی دارند.
سؤال ۱۰: «P/E» در تحلیل سهام به چه معناست؟
گزینهها:
- الف) نسبت قیمت به سود هر سهم
- ب) نسبت سود به فروش
- ج) درصد افزایش قیمت سهم
- د) تعداد سهام شرکت
✅ پاسخ صحیح: الف
توضیح تشریحی: نسبت P/E (Price to Earnings) از تقسیم قیمت جاری سهم به سود هر سهم (EPS) بهدست میآید. مثلاً اگر قیمت سهمی ۱۰۰۰ تومان و EPS آن ۱۰۰ تومان باشد، P/E برابر ۱۰ است. P/E پایینتر معمولاً نشانه ارزانتر بودن سهم است.
بخش دوم: انواع سفارشهای معاملاتی (سؤالات ۱۱ تا ۲۲)
این بخش یکی از مهمترین و پرتکرارترین موضوعات آزمون است. انواع سفارشها، شرایط اجرا و تفاوتهای آنها را کاملاً بیاموز.
چرا این بخش مهم است؟در آزمون معاملات آنلاین، حدود ۲۵٪ سؤالات درباره انواع سفارشها است. این سؤالات اغلب گیجکنندهاند و گزینهها شبیه هم طراحی میشوند. با مطالعه دقیق این ۱۲ سؤال، کاملاً آماده خواهی بود.
سؤال ۱۱: «سفارش محدود» (Limit Order) چیست؟
گزینهها:
- الف) سفارشی که فقط تا پایان همان روز اعتبار دارد
- ب) سفارشی که در آن قیمت مشخصی برای خرید یا فروش تعیین میشود
- ج) سفارشی که بلافاصله با بهترین قیمت بازار انجام میشود
- د) سفارشی که فقط برای سهام بزرگ قابل استفاده است
✅ پاسخ صحیح: ب
توضیح تشریحی: در سفارش محدود (Limit Order)، معاملهگر قیمت دقیقی را مشخص میکند. برای خرید، معامله فقط در آن قیمت یا پایینتر انجام میشود. برای فروش، معامله فقط در آن قیمت یا بالاتر انجام میشود. این رایجترین نوع سفارش در بورس ایران است.
سؤال ۱۲: «سفارش در بهترین قیمت» (Market Order) به چه صورت اجرا میشود؟
گزینهها:
- الف) در قیمت دقیقی که تعیین کردهای
- ب) فقط در صف خرید یا فروش
- ج) با بهترین قیمت موجود در بازار در لحظه ثبت سفارش
- د) در قیمت بستهشدن روز قبل
✅ پاسخ صحیح: ج
توضیح تشریحی: سفارش بازار (Market Order) سریعترین نوع سفارش است که با بهترین قیمت لحظهای بازار اجرا میشود. مزیت: سرعت اجرا. معایب: کنترل کمتری بر قیمت نهایی داری.
سؤال ۱۳: «سفارش روزانه» یعنی چه؟
گزینهها:
- الف) سفارشی که هر روز بهصورت خودکار تکرار میشود
- ب) سفارشی که تا پایان همان روز معاملاتی اعتبار دارد
- ج) سفارشی که برای یک ماه اعتبار دارد
- د) سفارشی که فقط در ساعت اول معاملات اجرا میشود
✅ پاسخ صحیح: ب
توضیح تشریحی: سفارش روزانه اعتبارش تا پایان همان روز معاملاتی است. اگر تا پایان وقت معاملات اجرا نشود، بهصورت خودکار لغو میشود. در بورس ایران، بیشتر سفارشها بهصورت پیشفرض روزانه ثبت میشوند.
سؤال ۱۴: «سفارش توقف» (Stop Order) چه کاربردی دارد؟
گزینهها:
- الف) متوقف کردن همه معاملات یک نماد
- ب) سفارشی که وقتی قیمت به سطح مشخصی رسید، فعال میشود
- ج) درخواست توقف معاملات خودکار سیستم
- د) لغو سفارشهای قبلی
✅ پاسخ صحیح: ب
توضیح تشریحی: Stop Order زمانی فعال میشود که قیمت سهم به سطح از پیش تعیینشدهای برسد. کاربرد اصلی آن محدود کردن ضرر (Stop Loss) است. مثلاً اگر سهمی را ۵۰۰ تومان خریدی، میتوانی Stop Order را روی ۴۵۰ تومان قرار دهی تا حداکثر ضرر ۱۰٪ باشد.
سؤال ۱۵: در سفارش خرید محدود، معامله چه زمانی انجام میشود؟
گزینهها:
- الف) وقتی قیمت بازار بالاتر از قیمت سفارش باشد
- ب) وقتی قیمت بازار برابر یا پایینتر از قیمت سفارش باشد
- ج) وقتی قیمت بازار برابر یا بالاتر از قیمت سفارش باشد
- د) در هر قیمتی بلافاصله
✅ پاسخ صحیح: ب
توضیح تشریحی: وقتی سفارش خرید محدود ثبت میکنی، میگویی «حداکثر به این قیمت میخرم». پس معامله زمانی اجرا میشود که قیمت بازار برابر یا کمتر از قیمت تعیینشده تو باشد.
سؤال ۱۶: «سفارش GTC» مخفف چیست و چه معنایی دارد؟
گزینهها:
- الف) Good Till Cancelled – تا زمان لغو معتبر است
- ب) Good To Complete – تا تکمیل شدن معتبر است
- ج) Go To Clearing – برای تسویه ارسال میشود
- د) General Trading Command – دستور معاملاتی عمومی
✅ پاسخ صحیح: الف
توضیح تشریحی: GTC یعنی سفارش تا زمانی که خودت آن را لغو کنی، معتبر باقی میماند. این نوع سفارش در بورسهای بینالمللی رایج است. در بورس ایران معادل آن سفارشهای «معتبر تا تاریخ مشخص» وجود دارد.
سؤال ۱۷: «حجم سفارش» یعنی چه؟
گزینهها:
- الف) مبلغ کل سفارش به ریال
- ب) تعداد سهامی که میخواهی خرید یا فروش کنی
- ج) تعداد دفعاتی که سفارش ارسال شده
- د) حداکثر قیمت قابل قبول
✅ پاسخ صحیح: ب
توضیح تشریحی: حجم سفارش = تعداد سهام. مبلغ کل = حجم × قیمت هر سهم. توجه: حداقل حجم هر سفارش در بورس تهران معمولاً ۱ سهم است، اما کارگزاریها ممکن است حداقلهای خاص خود را داشته باشند.
سؤال ۱۸: وقتی سفارش خرید ثبت میکنی، پول از کجا کسر میشود؟
گزینهها:
- الف) از حساب بانکی مستقیم در لحظه معامله
- ب) از موجودی کیف پول یا حساب معاملاتی نزد کارگزاری
- ج) از کارت اعتباری
- د) پس از ۷۲ ساعت از حساب بانکی
✅ پاسخ صحیح: ب
توضیح تشریحی: قبل از ثبت سفارش خرید باید حساب معاملاتیات نزد کارگزاری بهاندازه کافی موجودی داشته باشد. این موجودی از قبل واریز شده و در لحظه تأیید معامله، بلافاصله مسدود/کسر میشود.
سؤال ۱۹: «صف خرید» یعنی چه؟
گزینهها:
- الف) تقاضا برای خرید سهم در قیمتی پایینتر از قیمت بازار
- ب) وضعیتی که تقاضای خرید در سقف قیمتی روز بیش از عرضه است
- ج) ثبت سفارش خرید بهترتیب زمانی
- د) انتظار کارگزاری برای تأیید سفارش
✅ پاسخ صحیح: ب
توضیح تشریحی: صف خرید زمانی تشکیل میشود که سهم به سقف دامنه نوسان (+۵٪ یا +۶٪) رسیده و تقاضا بسیار بیشتر از عرضه است. خریداران در صف منتظر میمانند تا فروشندهای ظاهر شود.
سؤال ۲۰: «صف فروش» چه زمانی شکل میگیرد؟
گزینهها:
- الف) زمانی که عرضه در کف قیمتی روز بیش از تقاضاست
- ب) زمانی که بازار تعطیل است
- ج) زمانی که سهم در مجمع است
- د) زمانی که سفارش فروش رد شده
✅ پاسخ صحیح: الف
توضیح تشریحی: صف فروش برعکس صف خرید است. سهم به کف دامنه نوسان (-۵٪ یا -۶٪) رسیده و فروشندهها زیادند اما خریدار نیست. این وضعیت نشانه فشار فروش شدید است.
سؤال ۲۱: «اولویتبندی سفارشها» در بورس ایران بر چه اساسی است؟
گزینهها:
- الف) حجم سفارش (بزرگتر = اولویت بالاتر)
- ب) ابتدا اولویت قیمت، سپس اولویت زمان
- ج) ابتدا اولویت زمان، سپس اولویت قیمت
- د) بهصورت تصادفی
✅ پاسخ صحیح: ب
توضیح تشریحی: در بورس تهران، سفارشها ابتدا بر اساس قیمت و سپس در صورت برابری قیمت، بر اساس زمان ثبت اولویتبندی میشوند. یعنی اگر دو نفر در یک قیمت سفارش خرید ثبت کردهاند، آنکه زودتر ثبت کرده اولویت دارد.
سؤال ۲۲: «سفارش مشروط» چیست؟
گزینهها:
- الف) سفارشی که منوط به تأیید مدیر کارگزاری است
- ب) سفارشی که فقط در صورت تحقق شرط خاصی ارسال میشود
- ج) سفارشی که به دو بخش تقسیم میشود
- د) سفارشی که برای معاملات بلوکی استفاده میشود
✅ پاسخ صحیح: ب
توضیح تشریحی: سفارش مشروط (Conditional Order) فقط وقتی به سیستم معاملاتی ارسال میشود که شرط از پیش تعیینشده برقرار باشد. مثلاً «اگر قیمت سهم X به ۸۰۰ تومان رسید، سفارش خرید ثبت کن.»
بخش سوم: قوانین و مقررات معاملات (سؤالات ۲۳ تا ۳۶)
این بخش بیشترین وزن را در آزمون دارد. قوانین دامنه نوسان، حجم مبنا، تسویه معاملات و محدودیتهای معاملاتی را کاملاً بیاموز.
هشدار: پرتکرارترین سؤالات آزمونسؤالات مربوط به «دامنه نوسان» و «حجم مبنا» در تقریباً ۹۰٪ آزمونها حضور دارند. این دو مفهوم را کاملاً بفهم، نه فقط حفظ کن.
سؤال ۲۳: «دامنه نوسان» قیمت در بورس تهران چقدر است؟
گزینهها:
- الف) ±۳٪ نسبت به قیمت پایانی دیروز
- ب) ±۵٪ نسبت به قیمت پایانی روز قبل
- ج) ±۱۰٪ نسبت به قیمت پایانی روز قبل
- د) دامنه نوسان وجود ندارد
✅ پاسخ صحیح: ب
توضیح تشریحی: در بورس اوراق بهادار تهران، دامنه نوسان مجاز روزانه ±۵٪ نسبت به قیمت پایانی روز قبل است. یعنی سهمی که دیروز ۱۰۰۰ تومان بسته شده، امروز میتواند بین ۹۵۰ تا ۱۰۵۰ تومان معامله شود. توجه: برای فرابورس ±۶٪ اعمال میشود.
سؤال ۲۴: «حجم مبنا» چیست و چه هدفی دارد؟
گزینهها:
- الف) حداقل تعداد سهامی که باید در یک روز معامله شود تا قیمت پایانی تغییر کند
- ب) حداکثر تعداد سهامی که در یک روز میتوان معامله کرد
- ج) میانگین حجم معاملات ماهانه
- د) تعداد سهام در اختیار سهامداران عمده
✅ پاسخ صحیح: الف
توضیح تشریحی: حجم مبنا حداقل تعداد سهامی است که باید در یک روز معامله شود تا قیمت پایانی سهم واقعاً تغییر کند. هدف آن جلوگیری از دستکاری قیمت با معاملات کمحجم است. اگر حجم معاملات کمتر از حجم مبنا باشد، قیمت پایانی بهطور کامل تغییر نمیکند.
سؤال ۲۵: «قیمت پایانی» با «قیمت آخرین معامله» چه تفاوتی دارد؟
گزینهها:
- الف) هیچ تفاوتی ندارند
- ب) قیمت پایانی میانگین وزنی معاملات روز است، آخرین معامله قیمت واقعی آخرین تراکنش
- ج) قیمت پایانی اولین قیمت روز است
- د) قیمت آخرین معامله همیشه بالاتر است
✅ پاسخ صحیح: ب
توضیح تشریحی: قیمت پایانی (Closing Price) میانگین وزنی قیمت تمام معاملات یک روز است که با توجه به حجم مبنا تعدیل میشود. قیمت آخرین معامله فقط آخرین قیمتی است که یک تراکنش در آن انجام شده. مبنای محاسبه دامنه نوسان فردا، قیمت پایانی امروز است.
سؤال ۲۶: «تسویه معاملات» در بورس اوراق بهادار تهران چند روز طول میکشد؟
گزینهها:
- الف) بلافاصله (همان روز)
- ب) T+1 (روز بعد از معامله)
- ج) T+2 (دو روز کاری بعد از معامله)
- د) T+3 (سه روز کاری بعد)
✅ پاسخ صحیح: ج
توضیح تشریحی: در بورس تهران، تسویه معاملات بهصورت T+2 انجام میشود. یعنی اگر سهمی را امروز بفروشی، پول ۲ روز کاری بعد به حسابت میرسد. اگر خرید کنی، ۲ روز بعد سهم در پرتفویت قرار میگیرد.
سؤال ۲۷: «کارمزد معاملات» در بورس ایران از چه کسی دریافت میشود؟
گزینهها:
- الف) فقط از خریدار
- ب) فقط از فروشنده
- ج) از هر دو طرف معامله (خریدار و فروشنده)
- د) فقط برای معاملات بالای ۱۰ میلیون تومان
✅ پاسخ صحیح: ج
توضیح تشریحی: کارمزد معاملات بورس از هر دو طرف خریدار و فروشنده اخذ میشود. نرخ کارمزد برای خرید و فروش متفاوت است. کارمزد فروش به دلیل شامل مالیات بودن معمولاً بیشتر از خرید است.
سؤال ۲۸: ساعت رسمی معاملات بورس اوراق بهادار تهران کدام است؟
گزینهها:
- الف) ۸:۳۰ تا ۱۲:۳۰
- ب) ۹:۰۰ تا ۱۲:۳۰
- ج) ۸:۴۵ پیشگشایش، ۹:۰۰ تا ۱۲:۳۰ معامله اصلی
- د) ۱۰:۰۰ تا ۱۴:۰۰
✅ پاسخ صحیح: ج
توضیح تشریحی: ساعت کاری بورس: ۸:۴۵ تا ۹:۰۰ مرحله پیشگشایش (ثبت سفارش بدون انجام معامله) و ۹:۰۰ تا ۱۲:۳۰ مرحله معاملات عادی. بعد از ۱۲:۳۰ معاملات متوقف میشود. روزهای کاری: شنبه تا چهارشنبه.
سؤال ۲۹: «توقف نماد» به چه دلایلی اتفاق میافتد؟
گزینهها:
- الف) فقط برای برگزاری مجمع عمومی
- ب) برگزاری مجمع، افشای اطلاعات با اهمیت، تغییر بیش از ۲۰٪ در EPS
- ج) فقط وقتی سهم در صف فروش باشد
- د) برای جلوگیری از ضرر سهامداران
✅ پاسخ صحیح: ب
توضیح تشریحی: توقف نماد (تعلیق) میتواند دلایل مختلفی داشته باشد: برگزاری مجمع عمومی، اعلام اطلاعات بااهمیت، تغییر بیش از ۲۰٪ در پیشبینی سود (EPS)، درخواست ناشر، یا اقدام نهاد ناظر. مدت توقف معمولاً مشخص اعلام میشود.
سؤال ۳۰: «حد اعتبار» در معاملات بورس یعنی چه؟
گزینهها:
- الف) حداکثر ضرری که میتوانی در روز داشته باشی
- ب) مبلغی که کارگزاری به مشتری برای خرید سهام قرض میدهد
- ج) حداکثر تعداد سفارشی که میتوانی در روز ثبت کنی
- د) حداقل موجودی برای دریافت کد معاملاتی
✅ پاسخ صحیح: ب
توضیح تشریحی: اعتبار معاملاتی، مبلغی است که کارگزاری در ازای دریافت وثیقه به مشتری قرض میدهد تا با آن سهام بخرد. استفاده از اعتبار ریسک معاملات را افزایش میدهد و مشمول کارمزد (بهره) میشود.
سؤال ۳۱: «مجمع عمومی عادی سالیانه» چه زمانی برگزار میشود؟
گزینهها:
- الف) هر ۳ ماه یکبار
- ب) حداکثر تا ۴ ماه پس از پایان سال مالی شرکت
- ج) در ابتدای هر سال مالی
- د) فقط زمانی که شرکت زیانده باشد
✅ پاسخ صحیح: ب
توضیح تشریحی: مجمع عمومی عادی سالیانه باید حداکثر ۴ ماه پس از پایان سال مالی شرکت برگزار شود. در این مجمع صورتهای مالی تأیید، سود تقسیمی (DPS) مشخص، و مدیران و بازرسان انتخاب میشوند.
سؤال ۳۲: «سود تقسیمی» یا DPS چیست؟
گزینهها:
- الف) سودی که کارگزاری از معاملات میگیرد
- ب) بخشی از سود خالص شرکت که در مجمع بین سهامداران تقسیم میشود
- ج) سود ناشی از افزایش قیمت سهام
- د) سود صندوقهای سرمایهگذاری
✅ پاسخ صحیح: ب
توضیح تشریحی: DPS (Dividend Per Share) سود هر سهم است که در مجمع عمومی سالیانه تصویب و بین سهامداران تقسیم میشود. DPS بخشی از EPS است. مثلاً اگر EPS سهمی ۵۰۰ تومان باشد، ممکن است ۳۰۰ تومان آن بهعنوان DPS تقسیم شود.
سؤال ۳۳: «افزایش سرمایه از محل آورده نقدی» چه اثری بر قیمت سهم دارد؟
گزینهها:
- الف) قیمت سهم افزایش مییابد
- ب) قیمت سهم کاهش مییابد اما ارزش کل دارایی تغییر نمیکند
- ج) هیچ اثری ندارد
- د) بستگی به تصمیم هیئتمدیره دارد
✅ پاسخ صحیح: ب
توضیح تشریحی: در افزایش سرمایه، سهام جدید منتشر میشود. تعداد سهام بیشتر میشود و قیمت هر سهم بهتناسب کاهش مییابد. اما چون سهامداران «حق تقدم» میگیرند، ارزش کل داراییشان در همان لحظه تغییر نمیکند.
سؤال ۳۴: «معامله بلوک» چیست؟
گزینهها:
- الف) معاملاتی که در خارج از ساعت کاری انجام میشود
- ب) معاملاتی با حجم بالا که در بازار جداگانهای خارج از تابلو عادی انجام میشود
- ج) معاملاتی که بین اعضای یک خانواده انجام میشود
- د) خرید سهام توسط سهامدار عمده
✅ پاسخ صحیح: ب
توضیح تشریحی: معاملات بلوک برای حجمهای بزرگ (معمولاً بالای ۵٪ سهام شرکت یا ارزش بالا) در بازار بلوک انجام میشود. این بازار از تابلو عادی جداست تا معاملات حجیم تأثیر کمتری بر قیمت جاری بگذارند.
سؤال ۳۵: «ناشر» در بورس به چه کسی گفته میشود؟
گزینهها:
- الف) شرکتهای چاپ و انتشار پذیرفته شده در بورس
- ب) شخصی که اوراق بهادار را منتشر میکند (شرکتهای بورسی)
- ج) سازمان بورس
- د) کارگزاری که سفارشها را ثبت میکند
✅ پاسخ صحیح: ب
توضیح تشریحی: ناشر (Issuer) هر شخص حقوقی است که اوراق بهادار منتشر میکند. شرکتهای پذیرفتهشده در بورس و فرابورس، ناشر محسوب میشوند و موظف به افشای اطلاعات در سامانه کدال هستند.
سؤال ۳۶: «بازارگردان» چه نقشی دارد؟
گزینهها:
- الف) تعیین قیمت پایه سهام در عرضه اولیه
- ب) افزایش نقدشوندگی سهم با ارائه مستمر قیمت خرید و فروش
- ج) نظارت بر معاملات مشکوک
- د) مدیریت صندوقهای سرمایهگذاری
✅ پاسخ صحیح: ب
توضیح تشریحی: بازارگردان (Market Maker) با ارائه مداوم قیمت خرید و فروش، نقدشوندگی سهام را افزایش میدهد. وجود بازارگردان از تشکیل صفهای طولانی جلوگیری میکند. کارگزاریها معمولاً این نقش را برعهده میگیرند.
بخش چهارم: مدیریت ریسک و سرمایه (سؤالات ۳۷ تا ۴۲)
مدیریت ریسک قلب سرمایهگذاری موفق است. این سؤالات درک تو از محافظت از سرمایه را میسنجند.
سؤال ۳۷: «ریسک سیستماتیک» به چه ریسکی گفته میشود؟
گزینهها:
- الف) ریسک مربوط به یک شرکت خاص
- ب) ریسکی که کل بازار را تحتتأثیر میگذارد و با تنوعبخشی حذف نمیشود
- ج) ریسک فنی سامانههای معاملاتی
- د) ریسک تغییر مدیریت شرکت
✅ پاسخ صحیح: ب
توضیح تشریحی: ریسک سیستماتیک (غیرقابل اجتناب) کل بازار را تحتتأثیر میگذارد. مثال: تحریمهای اقتصادی، تغییر نرخ بهره، جنگ. این ریسک با خرید سهام متنوع کاهش نمییابد. ریسک غیرسیستماتیک (مربوط به یک شرکت) با تنوعبخشی کاهش مییابد.
سؤال ۳۸: «تنوعبخشی پرتفولیو» چه هدفی دارد؟
گزینهها:
- الف) افزایش بازدهی به حداکثر ممکن
- ب) کاهش ریسک غیرسیستماتیک با خرید داراییهای متنوع
- ج) کاهش کارمزد معاملات
- د) افزایش قدرت چانهزنی با کارگزاری
✅ پاسخ صحیح: ب
توضیح تشریحی: «همه تخممرغهایت را در یک سبد نگذار» – اصل تنوعبخشی. با خرید سهام شرکتهای مختلف از صنایع گوناگون، ریسک مربوط به یک شرکت یا صنعت خاص کاهش مییابد.
سؤال ۳۹: «بتا» (Beta) در تحلیل سهام چه معناست؟
گزینهها:
- الف) نسبت سود به فروش شرکت
- ب) معیاری برای سنجش ریسک سیستماتیک سهم در مقابل کل بازار
- ج) نرخ رشد سالانه شرکت
- د) نسبت دارایی به بدهی
✅ پاسخ صحیح: ب
توضیح تشریحی: بتا نشان میدهد سهم نسبت به بازار چقدر نوسان دارد. بتا=۱ یعنی همراه بازار حرکت میکند. بتا>۱ یعنی پرنوسانتر از بازار (ریسک بالاتر، پتانسیل بازدهی بالاتر). بتا<۱ یعنی کمنوسانتر از بازار.
سؤال ۴۰: «حد ضرر» (Stop Loss) چیست؟
گزینهها:
- الف) حداکثر ضرری که قانوناً در بورس مجاز است
- ب) قیمتی که سرمایهگذار تصمیم میگیرد در آن سهم را بفروشد تا از ضرر بیشتر جلوگیری کند
- ج) سیستم خودکار بورس برای متوقف کردن ضرر
- د) اختلاف قیمت خرید و فروش
✅ پاسخ صحیح: ب
توضیح تشریحی: حد ضرر یک استراتژی مدیریت ریسک است که سرمایهگذار شخصاً تعیین میکند. مثلاً «اگر سهم بیشتر از ۱۵٪ ریخت، میفروشم.» داشتن حد ضرر یکی از اساسیترین اصول معاملهگری است.
سؤال ۴۱: کدام گزینه از اصول پایه مدیریت سرمایه در بورس نیست؟
گزینهها:
- الف) تنوعبخشی سبد سهام
- ب) تعیین حد ضرر
- ج) سرمایهگذاری با پول قرضی برای سود بیشتر
- د) سرمایهگذاری بلندمدت
✅ پاسخ صحیح: ج
توضیح تشریحی: سرمایهگذاری با پول قرضی در بورس (بهجز اعتبار مدیریتشده کارگزاری) یک اشتباه بزرگ است. در صورت ضرر، علاوه بر از دست دادن سرمایه، بدهی نیز خواهی داشت. اصل اساسی: فقط با پولی سرمایهگذاری کن که توان از دست دادنش را داری.
سؤال ۴۲: «نسبت ریسک به ریوارد» (Risk/Reward) در معاملهگری به چه معناست؟
گزینهها:
- الف) نسبت سود کل به ضرر کل در طول یک سال
- ب) مقایسه میزان ضرر احتمالی به سود احتمالی در یک معامله خاص
- ج) نسبت سهام سودآور به زیانده در پرتفو
- د) درصد موفقیت یک استراتژی معاملاتی
✅ پاسخ صحیح: ب
توضیح تشریحی: قبل از هر معامله باید بپرسی: «چقدر ممکن است ضرر کنم؟ چقدر میتوانم سود کنم؟» نسبت ریسک به ریوارد ۱:۲ یعنی به ازای ریسک ۱ میلیون، انتظار ۲ میلیون سود داری. معاملهگران حرفهای معمولاً نسبت حداقل ۱:۲ را پیشنهاد میکنند.
بخش پنجم: امنیت معاملات آنلاین (سؤالات ۴۳ تا ۴۸)
با توجه به اینکه برای کد معاملات برخط (آنلاین) آزمون میدهی، سؤالات امنیتی اهمیت ویژهای دارند.
نکته امنیتی مهمهرگز رمز عبور سامانه معاملاتیات را با هیچکس به اشتراک نگذار—حتی با کارشناس کارگزاری. کارگزاریهای مجاز هیچوقت رمز عبور تو را نمیخواهند.
سؤال ۴۳: «احراز هویت دو عاملی» (2FA) در سامانه معاملاتی چه امنیتی ایجاد میکند؟
گزینهها:
- الف) رمزگذاری اطلاعات سفارشها
- ب) علاوه بر رمز عبور، یک کد تأیید دیگر (مثل SMS) نیز لازم است
- ج) ذخیره رمز عبور در دو سرور
- د) اتصال امن به بورس
✅ پاسخ صحیح: ب
توضیح تشریحی: احراز هویت دو عاملی یعنی حتی اگر کسی رمز عبورت را بداند، بدون کد OTP دریافتی روی گوشی تو نمیتواند وارد حساب شود. حتماً این قابلیت را فعال کن.
سؤال ۴۴: در صورت فراموشی رمز عبور سامانه معاملاتی، چه باید کرد؟
گزینهها:
- الف) از طریق فرآیند بازیابی رسمی کارگزاری اقدام کن
- ب) رمز عبور را از طریق ایمیل به کارگزاری بفرست
- ج) با تلفن رمز عبور جدید را اعلام کن
- د) حساب را ببند و حساب جدید بساز
✅ پاسخ صحیح: الف
توضیح تشریحی: برای بازیابی رمز عبور فقط از مسیر رسمی کارگزاری (فراموشی رمز در سایت) اقدام کن. هرگز رمز عبور را از طریق تلفن، ایمیل یا پیامرسان به کسی ندهی. این ممکن است حمله فیشینگ باشد.
سؤال ۴۵: «فیشینگ» در بستر معاملات آنلاین به چه حملهای گفته میشود؟
گزینهها:
- الف) حمله فیزیکی به سرورهای بورس
- ب) فریب کاربر برای دادن اطلاعات حساس از طریق سایت/ایمیل جعلی
- ج) خرابی سیستم معاملاتی به دلیل ترافیک زیاد
- د) معاملات غیرقانونی در بورس
✅ پاسخ صحیح: ب
توضیح تشریحی: فیشینگ یعنی کلاهبرداران یک سایت شبیه کارگزاری واقعی میسازند تا اطلاعات ورود تو را بدزدند. قبل از ورود همیشه آدرس سایت را دقیقاً بررسی کن و حتماً از نماد «HTTPS» اطمینان حاصل کن.
سؤال ۴۶: استفاده از سامانه معاملاتی در شبکههای Wi-Fi عمومی چه ریسکی دارد؟
گزینهها:
- الف) هیچ ریسکی ندارد اگر رمز عبور قوی باشد
- ب) اطلاعات ممکن است توسط افراد دیگر در همان شبکه شنود شود
- ج) سرعت معامله کاهش مییابد
- د) کارمزد بیشتری کسر میشود
✅ پاسخ صحیح: ب
توضیح تشریحی: در شبکههای Wi-Fi عمومی (کافه، فرودگاه، هتل)، ممکن است افراد مخرب ترافیک اینترنت را شنود کنند. برای معاملات مالی حتماً از اینترنت شخصی یا VPN معتبر استفاده کن.
سؤال ۴۷: «کد بورسی» (کد معاملاتی) چیست؟
گزینهها:
- الف) رمز عبور سامانه معاملاتی
- ب) شناسه یکتای هر سرمایهگذار در بازار سرمایه که از ترکیب حروف و اعداد تشکیل میشود
- ج) شماره حساب بانکی نزد کارگزاری
- د) کد ملی سرمایهگذار
✅ پاسخ صحیح: ب
توضیح تشریحی: کد بورسی یا کد معاملاتی یک شناسه یکتا (معمولاً ۸ کاراکتری از ترکیب حروف و اعداد) است که از طریق کارگزاری برای هر سرمایهگذار صادر میشود. این کد مادامالعمر است و برای ورود به سامانههای سجام، کدال و معاملاتی استفاده میشود.
سؤال ۴۸: شرط دریافت «کد معاملات آنلاین» (برخط) علاوه بر کد بورسی معمولی چیست؟
گزینهها:
- الف) داشتن حداقل ۱۰ میلیون تومان موجودی
- ب) قبولی در آزمون معاملات آنلاین و امضای توافقنامه مشتری
- ج) سابقه حداقل ۶ ماه معامله حضوری
- د) تأیید از سوی ۲ کارگزاری مختلف
✅ پاسخ صحیح: ب
توضیح تشریحی: برای دریافت کد معاملات برخط (آنلاین) باید در آزمون معاملات آنلاین حداقل ۷۰٪ نمره کسب کنی و توافقنامه مشتری را با کارگزاری امضا کنی. این آزمون همان چیزی است که الان برایش آماده میشوی!
تبریک! آمادهای برای آزموناگر تمام ۴۸ سؤال را با دقت مطالعه کردی، اکنون آمادگی بسیار خوبی داری. پاسخهای اشتباهت را مرور کن و روی آنها تمرکز بیشتری داشته باش. موفق باشی!
جمعبندی: نقشه راه قبولی در آزمون معاملات آنلاین ۱۴۰۵
حالا که تمام ۴۸ سؤال پرتکرار را مرور کردی، اجازه بده یک چکلیست نهایی داشته باشی:
۵ توصیه طلایی برای روز آزمون
- 🕐 وقتشناسی: آزمون معمولاً ۳۰ دقیقه است. برای هر سؤال حدود ۱ دقیقه وقت داری.
- 📖 اول آسان: سؤالاتی که جواب میدانی را اول پاسخ بده، سپس به سراغ موارد شکدار برو.
- 🔍 دقت در گزینهها: کلمات «همیشه»، «هرگز»، «فقط» در گزینهها معمولاً نشانه گزینه نادرست است.
- ✏️ تغییر نده: اولین جوابی که به ذهنت رسید معمولاً درستتر است. بدون دلیل قوی تغییر نده.
- 🔄 مرور: اگر وقت باقی ماند، سؤالات علامتگذاری شده را مرور کن.
قدم بعدی پس از قبولیبعد از قبولی در آزمون، باید توافقنامه معاملات آنلاین را در کارگزاری امضا کنی. سپس نام کاربری و رمز عبور سامانه آنلاین برایت فعال میشود. آماده معامله مستقیم در بورس هستی!