عیار طلا را معمولاً وقتی می‌پرسید که روی گردنبند یا فاکتوری عددی مثل ۷۵۰ یا ۷۴۰ دیده‌اید، یا هدیه‌ای ۲۱ یا ۲۲ عیار از دبی یا ترکیه گرفته‌اید و نمی‌دانید چقدر می‌ارزد. جواب کوتاه است. عیار نشان می‌دهد از هر ۲۴ قسمت قطعه چند قسمتش طلای خالص است. ایرانی‌ها همین نسبت را از هزار هم می‌گویند، مثلاً ۱۸ عیار می‌شود ۷۵۰ و ۲۴ عیار ۹۹۹. بیشتر زیور بازار ما ۱۸ عیار است. بعضی ۷۴۰ را هم یک عیار جدا می‌دانند، در حالی که بیشتر وقت‌ها همان طلای ۷۵۰ است که طلافروش هنگام خرید کمی کمتر حسابش می‌کند. این صفحه جدول همهٔ عیارها، فرق ۷۴۰ و ۷۵۰ و ۷۰۵، حساب قیمت هر عیار و راه مطمئن شدن از عیار را کنار هم می‌گذارد.
عیار طلا یعنی چند قسمت از ۲۴ قسمت طلای خالص است
طلای خالص آن‌قدر نرم است که با فشار کم هم شکل عوض می‌کند، برای همین زرگر مقداری مس یا نقره به آن اضافه می‌کند تا سخت شود. عیار نشان می‌دهد این ترکیب چقدر طلا دارد، و قطعهٔ ۱۸ عیار از ۲۴ قسمت، ۱۸ قسمتش طلاست، یعنی ۷۵ درصد، و ۶ قسمت بقیه فلز دیگر است. برای تبدیل عیار طلا به هزارم کافی است عیار را بر ۲۴ تقسیم کنید و در هزار ضرب کنید. بازار برای ۲۴ و ۲۲ و ۱۴ عیار همان ۹۹۹ و ۹۱۶ و ۵۸۵ را می‌نویسد، نه عدد دقیق محاسبه.
۱۴ عیار در آمریکا و اروپا برای زیور ارزان‌تر استفاده می‌شود، ولی در بازار ایران زیر ۱۸ عیار رایج نیست و طبق گفتهٔ اصناف فروش آن در داخل مجاز نیست. ردیف مظنه هم عیار یک قطعه نیست. ۱۷ عیار دقیق ۷۰۸٫۳ در هزار می‌شود و ۷۰۵ عددی است که بازار برای مظنه به کار می‌برد، برای همین آن را حدود ۱۷ عیار می‌نویسیم.
سکه جدا حساب می‌شود و عیار آن ۹۰۰ در هزار است، یعنی تقریباً ۲۱٫۶ عیار. دربارهٔ وزن و خلوص آن در وزن سکه نوشته‌ایم.
طلای ۱۸، ۲۱، ۲۲ و ۲۴ عیار چه فرقی دارند
هر چه عیار بالاتر برود، طلا بیشتر و فلز دیگر کمتر است و قطعه هم گران‌تر و نرم‌تر می‌شود. ۲۴ عیار برای شمش و نگهداری خوب است، ولی گردنبند یا دستبندی که هر روز می‌پوشید در آن زود فرو می‌رود و خراش برمی‌دارد. ۲۲ و ۲۱ عیار در امارات، هند و خلیج فارس برای زیور رایج‌اند و دوامشان از ۲۴ عیار بهتر است. ۱۸ عیار سخت‌تر است و برای زیورهای نگین‌دار مناسب‌تر، و در بازار ایران هم برای همین جا افتاده است.
تفاوت دیگر هنگام فروش دوباره پیدا می‌شود. زیور ۱۸ عیار را تقریباً هر طلافروشی در ایران می‌خرد، ولی ۲۱ یا ۲۲ عیار خارجی ممکن است هر طلافروشی نخرد، چون باید آن را جداگانه به ۱۸ عیار برگرداند. پیش از رفتن از چند طلافروش بپرسید. کسی که هدیه‌ای از خارج گرفته معمولاً نگران است ارزشش کم شود. طلای هدیه به اندازهٔ وزن و عیارش ارزش دارد؛ فقط باید بدانید خریدار آن را با چه نسبتی به ۱۸ عیار تبدیل می‌کند، که در بخش قیمت می‌بینید.
۷۵۰، ۷۴۰، ۷۳۵ و ۷۰۵ چهار عدد متفاوت‌اند
این چهار عدد را خیلی‌ها یک چیز می‌دانند، در حالی که هر کدام را در موقعیتی جدا می‌شنوید.
در عمل، طبق گزارش‌های بازار، وقتی طلایتان را می‌فروشید طلافروش معمولاً طلای ۷۵۰ شما را ۷۴۰ حساب می‌کند. اگر ۱۰ گرم طلای ۱۸ عیار بفروشید، قیمتی که می‌شنوید برای حدود ۹٫۸۷ گرم است. مصوبهٔ رسمی‌ای برای این کسر پیدا نکردیم و رویهٔ بازار است، برای همین ممکن است از مغازه‌ای به مغازهٔ دیگر کمی فرق کند.
این کسر را با یک مثال ببینید. فرض کنید ۱۰ گرم طلای ۱۸ عیار را در ۱۴ آبان ۱۴۰۵ می‌فروشید. اگر ۷۵۰ حساب شود، قیمت خام حدود ۲۵۹٫۸ میلیون تومان است و با ۷۴۰ حدود ۲۵۶٫۳ میلیون تومان. فاصله حدود ۳٫۵ میلیون تومان است و فقط اثر همین ده واحد تفاوت را نشان می‌دهد، نه اجرت و سود را. اگر فروشنده‌ای ۷۴۰ گفت، اشتباه نشنیده‌اید، ولی حق دارید بپرسید با کدام مبنا حساب می‌کند.
۷۳۵ جای دیگری است. طبق بخشنامهٔ ۳۸ اتحادیهٔ طلای تهران در سال ۱۳۹۹، حداقل عیار طلای آب‌شده در سامانه ۷۳۵ تعیین شد و برای مصنوعات همان ۷۵۰ ماند. طلای آب‌شده طلای ذوب‌شده‌ای است که به‌جای زیور، با وزن و عیار خام معامله می‌شود. اگر کسی ۷۳۵ را عیار زیور ۱۸ عیار معرفی کند، با این بخشنامه نمی‌خواند. دربارهٔ آب‌شده بیشتر در طلای آب‌شده آمده است.
مظنه و عدد ۷۰۵ در عیار طلا
۷۰۵ هم عیار یک قطعه نیست، مبنای مظنه است. مظنه قیمت یک مثقال، یعنی حدود ۴٫۶ گرم، طلای ۷۰۵ است. این مقدار طلای ۷۰۵ با حدود ۴٫۳۳ گرم طلای ۷۵۰ برابری می‌کند، برای همین مظنه را بر ۴٫۳۳ تقسیم می‌کنند تا قیمت هر گرم ۱۸ عیار درآید. با مظنهٔ ۱۱۲٫۵ میلیون تومان این عدد حدود ۲۶ میلیون تومان می‌شود. مظنهٔ هر روز را در مظنه طلا می‌بینید.
قیمت هر عیار طلا را از قیمت ۱۸ عیار حساب کنید
قیمت ۱۸ عیار را همه جا می‌بینید، پس راحت‌ترین راه همین است که از آن شروع کنید. عیار قطعهٔ خود را بر ۷۵۰ تقسیم کنید و حاصل را در قیمت هر گرم ۱۸ عیار ضرب کنید. جدول زیر این ضریب‌ها را با قیمت ۱۴ آبان ۱۴۰۵ نشان می‌دهد، وقتی هر گرم ۱۸ عیار حدود ۲۵٫۹۸ میلیون تومان بود. قیمت زندهٔ همین گرم را در قیمت طلای ۱۸ عیار می‌بینید.
این قیمت‌ها حساب روی کاغذ هستندعددهای جدول قیمت خام‌اند، یعنی فقط ارزش طلای قطعه، پیش از اجرت که دستمزد ساخت است و پیش از سود و مالیات. بازار طلای ۲۱ و ۲۲ و ۲۴ عیار را همیشه دقیقاً با این ضریب نمی‌خرد و نمی‌فروشد. مثلاً ۱۴ آبان ۱۴۰۵ قیمت گرم ۱۸ عیار در بازار ایران حدود ۲٫۲ درصد از قیمتی که از اونس جهانی درمی‌آمد کمتر بود. پس جدول را برای فهمیدن نسبت‌ها بخوانید و آن را مبنای معامله نگیرید.
یک مثال بزنیم. فرض کنید گردنبند ۲۱ عیاری از دبی دارید که ۱۰ گرم وزن دارد و آن را با قیمت ۱۴ آبان حساب می‌کنیم. ۱۰ گرم × ۲۵٫۹۸ میلیون تومان × ۱٫۱۶۷ (همان ۸۷۵ ÷ ۷۵۰) حدود ۳۰۳ میلیون تومان می‌شود. این قیمت پیش از اجرت و سود است. اگر بخرید، قیمت نهایی بیشتر از این عدد می‌شود و اگر بفروشید، معمولاً کمتر از آن به شما می‌دهند. برای حساب کامل فاکتور، فرمول محاسبه قیمت طلا را ببینید.
بازار جهانی ۲۴ عیار را با اونس قیمت می‌گذارد. اگر همان روز گرم ۲۴ عیار را از اونس حساب کنید، حدود ۳۵٫۴ میلیون تومان درمی‌آید که از عدد جدول بیشتر است، چون در بازار ایران گرم ۱۸ عیار از قیمت اونس ارزان‌تر معامله می‌شد. اونس را در قیمت اونس جهانی دنبال کنید.
عیار طلا را چطور مطمئن شوید
به گفتهٔ کمیسیون طلای اتاق اصناف، روی زیور ایرانی باید عیار، مثلاً ۷۵۰ یا ۱۸k، و کد سازنده حک شود و این الزام در دستورالعمل سازمان ملی استاندارد آمده است. شمارهٔ دستورالعمل را ندیده‌ایم. حک عیار روی قطعه برای اطمینان کافی نیست و بهتر است فاکتوری هم بگیرید که نام فروشنده و وزن و عیار و مشخصات قطعه در آن کامل نوشته شده باشد.
اگر در فاکتور خودتان ۷۴۰ نوشته شده، بپرسید این عیار قطعه است یا نرخی که برای حساب گرفته‌اند. هر دو ممکن است، ولی با هم فرق دارند. عیار طلا در قطعهٔ ۱۸ عیار ۷۵۰ است و ۷۴۰ را بیشتر در حساب خرید می‌بینید. دو عدد کنار هم مشکلی ندارد، به شرط اینکه فروشنده بگوید هر کدام برای چیست.
در بسیاری از کشورها مهر دیگری هم روی زیور می‌زنند که هالمارک نام دارد. یعنی یک اداره یا آزمایشگاه عیارسنجی عیار را تأیید کرده و سازنده هم مشخص است. اگر قطعه‌ای را از خارج آورده‌اید، دنبال مهر عیار و نشان سازنده یا آزمایشگاه باشید.
اگر عیار قطعه را مطمئن نیستیدقطعه را به یک آزمایشگاه عیارسنجی دارای مجوز ببرید و گواهی بگیرید. روش‌های خانگی دقیق نیستند و ممکن است به قطعه آسیب بزنند. از فروشنده هم فاکتوری بخواهید که نام او و وزن و عیار قطعه در آن نوشته شده باشد.
چرا عیار طلای زینتی ایران ۱۸ است
دو دلیل دارد. دلیل اول سختی است، چون ۲۴ عیار برای زیور بیش از حد نرم است. در ۱۸ عیار یک‌چهارم قطعه فلز دیگری است که آن را سخت‌تر می‌کند و باز هم ارزش بالایی می‌ماند. دلیل دوم بازار است، چون به گفتهٔ نمایندهٔ کمیسیون طلای اتاق اصناف، حداقل عیار مجاز برای فروش زیور در ایران ۱۸ عیار است و طلای کمتر از آن را فقط برای صادرات می‌سازند. شمارهٔ مصوبه را ندیده‌ایم و این را به نقل از او می‌نویسیم.
قیمت‌گذاری بازار هم بر پایهٔ ۱۸ عیار و مظنهٔ ۷۰۵ انجام می‌شود، برای همین قطعهٔ ۲۱ یا ۲۲ عیار خارجی را باید به ۱۸ عیار تبدیل کرد.
قدم بعدی ساده است. وزن قطعه و عیار طلای حک‌شده روی آن را بردارید، ضریب جدول را بزنید و حاصل را با قیمت زندهٔ طلای ۱۸ عیار مقایسه کنید. آن‌وقت می‌دانید به طلافروشی که رفتید، تقریباً چه عددی باید بشنوید.
سلب مسئولیتاین نوشته فقط برای آگاهی است و توصیه به خرید یا فروش نیست. قیمت‌ها در طول روز تغییر می‌کنند و عددهای این صفحه مربوط به ۱۴ آبان ۱۴۰۵ است. پیش از معامله، عیار و قیمت را از خود طلافروش هم بپرسید و با یک منبع معتبر مقایسه کنید.
نظر شما درباره این مقاله چیست؟
شما چه امتیازی میدهید؟