سؤال دربارهٔ اجرت ساخت طلا معمولاً وقتی پیش می‌آید که فاکتور یک زنجیر یا النگو در دستتان است و عددش از «قیمت طلا» در سایت‌ها خیلی بالاتر است. حق دارید بپرسید این فاصله از کجا می‌آید. قیمت ویترین فقط وزن طلا نیست و دستمزد ساخت و سود فروشنده و مالیات هم رویش می‌نشیند. مثلاً یک زنجیر ۵ گرمی ماشینی با اجرت ۸ درصد حدود ۱۷ درصد از قیمت خام طلا گران‌تر تمام می‌شود. در این صفحه فرمول فاکتور و درصد اجرت هر نوع قطعه را می‌بینید. یک مثال حساب‌شده با قیمت یک روز مشخص هم هست تا بدانید چه بپرسید و کجا می‌شود کمتر داد.
اجرت ساخت طلا چیست و معمولاً چند درصد است
اجرت پولی است که طلاساز و طلافروش بابت ساختن قطعه می‌گیرند. معمولاً درصدی از قیمت خام طلا را حساب می‌کنند، یعنی از حاصل‌ضرب وزن در قیمت هر گرم همان عیار. گاهی هم مبلغ ثابت برای هر گرم یا ترکیبی از این دو را می‌گیرند، ولی روش درصدی رایج‌تر است. این پول دستمزد کار سازنده است. کسی که زنجیری ظریف را طراحی و صیقل می‌دهد، حق کارش را می‌خواهد.
پرسش اصلی شما این است که چه عددی منطقی است. پاسخ صادقانه این است که جدول یا مصوبهٔ رسمی‌ای برای اجرت پیدا نکردیم. فقط نرخ‌هایی را دیده‌ایم که در گزارش‌های بازار و گفت‌وگوهای اصناف مطرح شده‌اند، پس آن‌ها را «گزارش‌شده» بخوانید، نه مصوب. جدول زیر همین‌ها را کنار هم می‌گذارد.
در گزارش‌ها عددها برای کل بازار از ۲ تا ۴۰ درصد پراکنده‌اند و گزارشی دیگر بیشتر قطعه‌ها را بین ۵ تا ۲۰ درصد می‌داند. بعضی عددها را هم خود فروشنده‌ها در تبلیغ گفته‌اند، پس عدد دقیقی نداریم. یکی از مسئولان اتاق اصناف در بهمن ۱۴۰۳ اعلام کرد که اجرت ۳۵ درصدی نداریم و چنین عددی نرخ رسمی نیست. اگر طلافروشی عددی گرد و بزرگ را «نرخ اتحادیه» معرفی کرد، با ادب بپرسید این عدد را از کجا آورده است. این پرسش توهین نیست و فروشنده معمولاً جوابش را دارد.
اجرت مثل دستمزد خیاط است. پارچه را می‌شود دوباره فروخت، ولی دوخت را نه. بقیهٔ صفحه دربارهٔ همین است که اجرت ساخت طلا موقع فروش پس نمی‌آید.
فاکتور طلا چهار جزء دارد
هر فاکتور طلای ساخته‌شده چهار قسمت دارد. اولی قیمت خام است، یعنی وزن قطعه ضرب در قیمت هر گرم همان عیار. برای ۱۸ عیار، قیمت ۲۴ عیار را در ۰٫۷۵ ضرب می‌کنند. دومی اجرت است. سومی سود فروشنده است. ۷ درصد سقفی عرفی است که گزارش‌ها به اتحادیه نسبت می‌دهند و قانون نیست؛ فروشنده آن را روی مجموع خام و اجرت می‌گذارد. متن رسمی این سقف را برای ۱۴۰۵ ندیده‌ایم و از گزارش‌های بازار گرفته‌ایم. چهارمی مالیات ۱۰ درصدی است که فقط روی اجرت و سود می‌نشیند.
یک فاکتور نمونه با قیمت ۱۴ آبان
همین فرمول را با قیمت ۱۴ آبان ۱۴۰۵ روی چهار قطعه حساب کرده‌ایم. آن روز هر گرم طلای ۱۸ عیار حدود ۲۵٬۹۸۰٬۰۰۰ تومان بود و درصد اجرت‌ها مثال‌اند، نه نرخ مصوب.
ردیف اول را با هم دنبال کنیم تا عددها معنا پیدا کنند. اجرت ۸ درصد از ۱۲۹٬۹۰۰٬۰۰۰ تومان می‌شود ۱۰٬۳۹۲٬۰۰۰ تومان. سود ۷ درصد روی مجموع خام و اجرت، یعنی روی ۱۴۰٬۲۹۲٬۰۰۰ تومان، حدود ۹٬۸۲۰٬۴۴۰ تومان درمی‌آید. مالیات ۱۰ درصد هم روی اجرت و سود، یعنی روی ۲۰٬۲۱۲٬۴۴۰ تومان، ۲٬۰۲۱٬۲۴۴ تومان می‌شود. جمع این چهار قسمت همان ۱۵۲٬۱۳۳٬۶۸۴ تومان است. حتی ردیف آخر که اجرت ندارد ۷٫۷ درصد از خام بالاتر است، چون سود و مالیات سر جایشان مانده‌اند.
ممکن است فاکتور شما ردیف دیگری هم داشته باشد، مثلاً حق‌العمل را جدا بنویسند. اگر ردیفی را نشناختید، از فروشنده بپرسید چیست. برای حساب با قیمت روز خودتان، روش گام‌به‌گام را در فرمول محاسبه قیمت طلا نوشته‌ایم.
مالیات فقط روی اجرت و سود می‌آید، نه روی کل طلا
نگرانی رایج این است که ۱۰ درصد مالیات روی کل فاکتور بیاید، ولی این‌طور نیست. اتحادیهٔ طلا و جواهر تهران در فروردین ۱۴۰۴ بر پایهٔ قانون بودجه اعلام کرد که ۱۰ درصد فقط روی اجرت و سود و حق‌العمل فروشنده می‌آید. خود طلا مشمول آن نیست. طبق گزارش‌ها برای ۱۴۰۵ هم همین ادامه دارد. در جدول بالا مالیات از ۹۰۹ هزار تا حدود ۵ میلیون تومان است که ۰٫۷ تا ۲٫۵ درصد کل فاکتور می‌شود. اگر فاکتور مالیات را جدا نوشته، فقط ببینید مبنایش اجرت و سود باشد، نه کل قیمت.
اینکه فروشنده خودش از مالیات معاف است یا باید مالیات بدهد، به خرید شما ربطی ندارد. شما فقط فاکتور رسمی بگیرید.
اجرت ساخت طلا موقع فروش برنمی‌گردد
مشکل اینجاست که اجرت خرجی است که موقع فروش پس نمی‌آید. فرض کنید همان زنجیر ۵ گرمی را با اجرت ۸ درصد و فاکتور ۱۵۲ میلیون و خرده‌ای خریده‌اید و یک سال بعد پول لازم می‌شود. حتی اگر قیمت طلا ذره‌ای تکان نخورده باشد، طلافروش حداکثر قیمت خام را می‌دهد و مقداری هم کم می‌کند. اجرت و سود و مالیاتی که داده‌اید، حدود ۲۲ میلیون تومان، از همان روز خرید رفته است. این کسری عدد رسمی ندارد و فروشنده با شما سر آن به توافق می‌رسد. ما برایش رقمی پیدا نکردیم.
نگین و طراحی خاص و نام برند هم وقتی طلا را پس می‌فروشید معمولاً ارزش جداگانه‌ای ندارند. خریدار طلای دست‌دوم فقط وزن و عیار را قیمت می‌گذارد.
اجرت برای قطعه‌ای که می‌پوشید یا هدیه می‌دهید هزینهٔ زیبایی است و پرداختش طبیعی است. اگر می‌خواهید پولتان را نگه دارید، قطعه‌ای بخرید که بخش کمتری از پولتان را از دست بدهید.
طلای بدون اجرت واقعاً بی‌هزینه نیست
هر جا «بدون اجرت» دیدید، بپرسید هزینه به کجا رفته است. در طلافروشی‌های معمولی هم طلای بدون اجرت غالباً دست‌دوم یا آب‌شده است، ولی عیارش را باید سنجید. اتاق اصناف از بازرسی عیار ۷۴۰ و ۷۴۲ (به جای ۷۵۰ استاندارد ۱۸ عیار) در کارگاه‌های غیرمجاز خبر داد. اگر از مغازه‌ای آشنا و معتبر نمی‌خرید، به پلاک یا حک عیار روی قطعه نگاه کنید و رسید بگیرید. دربارهٔ این نوع خرید در طلای آب‌شده بیشتر نوشته‌ایم.
در پلتفرم‌های آنلاین اجرتی در کار نیست، ولی کارمزد هست و قیمت خرید با قیمت فروش فرق دارد. عدد کارمزد هم از پلتفرمی به پلتفرم دیگر فرق می‌کند. بعضی از آن‌ها می‌گویند مالیات هم نمی‌گیرند و ما نتوانسته‌ایم درستی‌اش را بررسی کنیم. برای سنجیدن روش‌های خرید، معتبرترین سایت خرید طلا را ببینید.
سکه و شمش هم اجرت ساخت ندارند و برای کسی که فقط می‌خواهد طلا نگه دارد معمولاً منطقی‌ترین راه‌اند. فقط گاهی قیمت بازارشان از ارزش طلای داخلشان بالاتر می‌رود (به این فاصله حباب می‌گویند) یا کارمزد دارند. پس قیمتشان را با ارزش طلا مقایسه کنید. نمونه‌اش را دربارهٔ سکه پارسیان نوشته‌ایم.
درصدهای این صفحه را چطور بخوانیددرصدهای اجرت در این صفحه گزارش‌شده‌اند و مصوب نیستند. برای ۱۴۰۵ هم جدول یا نرخ اجرتی از اتحادیه پیدا نکردیم، و دربارهٔ مالیات و سود هم فقط گزارش‌های دست‌دوم دیدیم. جدول مثال را با قیمت ۱۴ آبان ۱۴۰۵ حساب کردیم. اگر امروز قیمت طلا فرق کرده باشد، فاکتور زنجیر ۵ گرمی هم از ۱۵۲ میلیون تومان بالاتر یا پایین‌تر درمی‌آید.
چطور اجرت ساخت طلا را کمتر بدهید
لازم نیست دنبال طلافروش «ارزان» بگردید و کافی است درست بپرسید و مقایسه کنید.
- نوع قطعه را با هدفتان هماهنگ کنید. برای پس‌انداز، سکه و شمش (که اجرت ساخت ندارند) یا زنجیر ماشینی ساده بخرید و قطعهٔ دست‌ساز و نگین‌دار را برای وقتی بگذارید که زیبایی می‌خواهید.
- از دو یا سه مغازه قیمت بگیرید، چون اجرت قطعهٔ مشابه می‌تواند چند درصد فرق کند.
- از فروشنده بپرسید قیمت خام، درصد اجرت، سود و مالیات هر کدام چقدر است. فاکتوری که این اجزا را جدا نشان می‌دهد، مقایسه را آسان می‌کند.
- پیش از رفتن به مغازه قیمت ۱۸ عیار را در قیمت طلا و سکه ببینید تا با عددی که می‌شنوید مقایسه کنید.
- فاکتور رسمی بگیرید و وزن و عیار و اجرت را در آن ببینید.
اگر قطعه‌ای را دوست دارید و هدفتان زیبایی است، اجرت را راحت بپردازید و فقط بدانید این پول خرج ساخت قطعه می‌شود و به سرمایهٔ شما چیزی اضافه نمی‌کند. پیش از رفتن به طلافروشی قیمت روز را ببینید و حساب بالا را با وزن قطعهٔ خودتان تکرار کنید. با چند پرسش روشن سراغ بازار بروید.
سلب مسئولیتاین نوشته فقط برای آگاهی است و توصیه به خرید یا فروش نیست. اجرت و سود و مالیات ممکن است عوض شود. پیش از خرید یک بار هم از فروشنده و از منبع رسمی بپرسید.
نظر شما درباره این مقاله چیست؟
شما چه امتیازی می‌دهید؟