وزن سکه را معمولاً وقتی می‌پرسید که سکه‌ای در دست دارید یا قیمتی دیده‌اید و می‌خواهید بدانید واقعاً چقدر طلا در آن است. سکهٔ تمام، یعنی سکهٔ کامل و درشت، حدود ۸٫۱۳ گرم وزن دارد. چون ۹۰ درصد آن طلاست (۹۰۰ در هزار، معادل ۲۱٫۶ عیار)، حدود ۷٫۳۲ گرم طلای خالص دارد. وزن سکه در نیم، ربع و گرمی کمتر است، ولی عیارشان همان است. در این مقاله وزن و طلای خالص هر سکه را در یک جدول می‌بینید. بعد می‌خوانید امامی و بهار آزادی چه فرقی دارند و «طرح قدیم» و «بانکی» چه معنایی دارند. آخرش هم حساب می‌کنیم از پولی که به سکه می‌دهید چقدر طلاست و چقدر حباب، یعنی مبلغی که بالاتر از ارزش خود سکه می‌پردازید.
وزن سکه امامی و بهار آزادی حدود ۸٫۱۳ گرم است
سکهٔ امامی و سکهٔ بهار آزادی هر دو «سکهٔ تمام» حساب می‌شوند و وزنشان یکی است. طبق اعلام سخنگوی مرکز مبادلهٔ ارز و طلا در اردیبهشت ۱۴۰۳، وزن رسمی سکهٔ تمام ۸٫۱۳۶ گرم است. اگر در فروشگاه‌ها عدد ۸٫۱۳۳ را دیدید، همان سکه است. این عدد در بازار رایج است و با تلورانس مجاز فاصلهٔ کمی دارد.
برای طلای خالص کافی است وزن را در ۰٫۹ ضرب کنید، چون ۹۰ درصد سکه طلاست و بقیه آلیاژ. ۸٫۱۳۶ ضرب در ۰٫۹ حدود ۷٫۳۲ گرم می‌شود. اگر بخواهید همین مقدار را با طلای ۱۸ عیار بازار مقایسه کنید، حدود ۹٫۷۶ گرم طلای ۱۸ عیار با آن برابر است. برای دیدن قیمت روز سکهٔ تمام به صفحهٔ قیمت سکه امامی سر بزنید.
وزن سکه نیم، ربع و گرمی
نیم‌سکه نصف تمام است و ربع یک‌چهارم آن. گرمی هم حدود یک‌هشتم تمام است. جدول زیر وزن و طلای خالص هر چهار قطع را کنار هم می‌گذارد.
سکهٔ گرمی از سال ۱۳۸۹ عرضه شده است. وزن کلش کمی از یک گرم بیشتر است، ولی طلای خالصش حدود ۰٫۹۱ گرم است. اگر سکهٔ گرمی را یک گرم طلا حساب کنید، حدود ۹ درصد بیشتر از طلای واقعی‌اش حساب کرده‌اید. برای سکهٔ گرمی و قطر نیم و ربع، منبع‌های مختلف عددهای کمی متفاوت داده‌اند. به همین دلیل کنار این عددها «حدود» آمده است.
پرسش رایج دیگر این است که چرا قیمت ربع‌سکه یک‌چهارم قیمت تمام نیست. جوابش در وزن نیست، چون وزن ربع یک‌چهارم است. فرق از حبابی می‌آید که روی هر قطع می‌نشیند و در بخش آخر با عدد نشانتان می‌دهیم. می‌توانید قیمت و حباب را همین حالا در صفحهٔ قیمت ربع سکه ببینید.
عیار سکه ۹۰۰ است یعنی حدود ۲۱٫۶ عیار
عیار را از ۲۴ می‌گیرند و ۲۴ همان طلای کاملاً خالص است. سکه‌ها ۹۰۰ در هزار طلا دارند، که همان ۹۰ درصد است، و ۹۰ درصدِ ۲۴ می‌شود ۲۱٫۶. این عیار در قانون ضرب مسکوک طلا مصوب ۱۳۳۷ هم آمده و بقیهٔ سکه مس یا آلیاژ نقره و مس است.
اگر روی بعضی سایت‌ها «سکهٔ ۲۲ عیار» دیده‌اید، احتمالاً عدد ۲۱٫۶ را گرد کرده‌اند. گرد کردن در حرف زدن عیبی ندارد، ولی در حساب باعث اشتباه می‌شود.
چرا ۲۲ عیار حساب نکنیدسکهٔ تمام ۲۱٫۶ عیار است. اگر ۲۲ حسابش کنید، طلای خالص امامی حدود ۷٫۴۶ گرم درمی‌آید، در حالی که واقعی‌اش حدود ۷٫۳۲ گرم است. این فاصله کوچک به نظر می‌رسد، ولی اگر چند سکه بخرید یا بخواهید حباب را حساب کنید، جواب را تغییر می‌دهد.
یک نکتهٔ دیگر برای جلوگیری از اشتباه. پلاک‌های پارسیان را با سکه اشتباه نگیرید. این قطعات طلای ۱۸ عیار (۷۵۰ در هزار) هستند، بخش خصوصی آن‌ها را عرضه می‌کند، نه بانک مرکزی، و عیارشان از سکه کمتر است.
فرق سکه امامی و بهار آزادی در طرح است نه در وزن
این دو سکه از نظر وزن، قطر و عیار یکی‌اند و تفاوتشان در طرح روی سکه و سال ضرب است. سکهٔ بهار آزادی از سال ۱۳۵۸ تا ۱۳۷۰ زده شد و نگارهٔ حرم رضوی روی آن است. سکهٔ امامی از ۱۳۷۰ با مصوبهٔ هیئت وزیران آمد، نگارهٔ امام خمینی را دارد و در بازار به همین نام شناخته می‌شود. روی سکهٔ ۱۳۵۸ نام «بانک ملی ایران» آمده است.
اگر دنبال طلای بیشتر می‌گردید، هیچ‌کدام برتری ندارد. هر دو ۷٫۳۲ گرم طلای خالص دارند. قیمت بهار آزادی را می‌توانید در صفحهٔ قیمت سکه بهار آزادی با امامی مقایسه کنید.
سکه طرح قدیم و سکه قبل از ۸۶
این دو عبارت در بازار گاهی با هم قاطی می‌شوند، ولی معنایشان یکی نیست. «طرح قدیم» برای سکهٔ تمام یعنی بهار آزادی. «قبل از ۸۶»، که به آن «تاریخ پایین» هم می‌گویند، سکهٔ امامی با سال ضرب پیش از ۱۳۸۶ است. برای نیم و ربع، بعضی فروشندگان «طرح قدیم» را برای سکه‌های پیش از ۸۶ به کار می‌برند و کاربرد این عبارت یکدست نیست. اگر مطمئن نیستید، سال ضرب را از فروشنده بپرسید.
سال ۱۳۸۶ اهمیت دارد، چون از آن سال بانک مرکزی روی همهٔ سکه‌هایی که می‌زد همان سال ۱۳۸۶ را حک می‌کرد تا قیمت سکه‌ها بر اساس سال ضرب فرق نکند. بعدتر در حراج‌های مرکز مبادله، سکه‌هایی با سال ضرب ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ هم عرضه شد. هدف اعلام‌شدهٔ عرضهٔ ۱۴۰۳ کم کردن حباب سکه بود.
وزن سکه و عیار در همهٔ این‌ها یکی است. قیمت اما فرق می‌کند، و جهتش ثابت نیست. گاهی سکهٔ قدیمی به‌خاطر تقاضای کمتر ارزان‌تر معامله می‌شود و گاهی به‌خاطر کمیابی گران‌تر. پیش از خرید، قیمت همان سال و همان طرح را جداگانه بپرسید.
سکه بانکی، غیربانکی و بسته‌بندی وکیوم
در اصطلاح بازار، سکهٔ بانکی سکه‌ای است که بانک مرکزی ضرب کرده، مثل تمام، نیم و ربع و سکهٔ گرمی که از ۱۳۸۹ عرضه شد. غیربانکی سکه‌ای است که بانک مرکزی نزده و جای دیگری ساخته‌اند. بسته‌بندی وکیوم یا پلمب را فروشنده انجام می‌دهد و ضمانت بانک مرکزی نیست. رئیس اتحادیهٔ طلا و جواهر تهران در ۱۵ آبان ۱۴۰۵ گفت پلمب باید از همان فروشگاه باشد و هولوگرام اتحادیه داشته باشد. نشانهٔ دیگر اینکه بسته‌بندی ضمانتی نیست این است که در حراج‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ مرکز مبادلهٔ ارز و طلا، خود سکه‌ها بدون بسته‌بندی عرضه شد.
بستهٔ وکیوم به‌تنهایی نشان نمی‌دهد سکه اصل است. گفته می‌شود خود بسته‌ها هم تقلید می‌شوند. چیزی که به شما اطمینان می‌دهد خود فروشنده است، با مجوزش، فاکتورش و راه پرداختش.
ربع غیربانکی را بدون پرس‌وجو نخریدنایبرئیس اتحادیه در بهمن ۱۳۹۸ دربارهٔ ربع‌سکهٔ غیربانکی گفته بود عیارش پایین است و عملاً تقلبی حساب می‌شود. این حرف قدیمی است، ولی نکته‌اش هنوز به کار می‌آید. ربعی که سند ندارد، هر قدر ارزان باشد، خرید خوبی نیست.
از فروشگاهی بخرید که مجوز اتحادیه دارد. فاکتور مهردار بگیرید که مشخصات سکه در آن نوشته شده باشد و با کارتخوان خود فروشگاه پرداخت کنید. به حساب شخصی یا اینترنتی پول نریزید.
با پول شما در هر سکه چقدر طلا می‌خرید
وزن سکه ثابت است و چیزی که قیمت را فرق می‌گذارد حباب است. حباب فاصلهٔ قیمت بازار با ارزش ذاتی سکه است، که طلای داخل آن به‌اضافهٔ هزینهٔ ضرب است. هر چه قطع کوچک‌تر باشد، به ازای هر گرم طلا حباب بیشتری می‌پردازید. درصدهای حباب از صفحه‌های قیمت خانه سرمایه در ۱۴ آبان ۱۴۰۵ است. جدول زیر نشان می‌دهد از هر ۱۰۰ تومانی که برای هر سکه می‌دهید، چقدر طلا می‌خرید و چقدر حباب.
یک مثال ساده کمک می‌کند. کسی که پولش را خرج ربع می‌کند، از هر ۱۰۰ تومان حدود ۱۵ تومانش را در آن روز بابت حباب داده است. این پول را فقط وقتی پس می‌گیرید که هنگام فروش هم حباب باقی باشد، و اگر حباب کم شود، قیمت فروش هم کم می‌شود. همان ۱۰۰ تومان روی امامی فقط حدود ۳ تومان حباب داشت. ربع بد نیست؛ فقط هنگام خرید، قیمتش را با مقدار طلایی که در آن است مقایسه کنید.
درصد حباب هر روز تغییر می‌کند و این جدول فقط عکسی از همان روز است. در ۱۴ آبان، به ازای هر گرم طلا تمام کمترین حباب را داشت، ولی قیمت یک سکهٔ تمام حدود ۲۶۷ میلیون تومان بود و هر کسی نمی‌تواند آن را بخرد. ربع و گرمی خرید با مبلغ کمتر را ممکن می‌کنند، به شرطی که بدانید بخشی از پول را حباب می‌برد. نیم در میانه قرار دارد.
اگر بخواهید بدانید حباب از کجا می‌آید و کی کم یا زیاد می‌شود، صفحهٔ حباب سکه را ببینید. برای انتخاب سکه بر اساس هدف، چه نگهداری باشد چه هدیه یا مهریه، بهترین سکه برای سرمایه‌گذاری را بخوانید.
قدم بعدی ساده است. سکه‌ای را که در نظر دارید پیدا کنید. قیمت و حبابش را از صفحهٔ همان سکه در قیمت طلا و سکه ببینید و با وزن و طلای خالص جدول بالا مقایسه کنید.
این نوشته توصیهٔ خرید نیستاین نوشته فقط اطلاعات می‌دهد و پیشنهاد خرید نیست. وزن و عیار ثابت‌اند، اما قیمت و حباب هر روز عوض می‌شود. عددهای جدول آخر مال ۱۴ آبان ۱۴۰۵ است. قبل از خرید، قیمت روز را از چند جا بپرسید و از فروشندهٔ دارای مجوز بخرید.
نظر شما درباره این مقاله چیست؟
شما چه امتیازی می‌دهید؟