می‌خواهید وارد بورس شوید اما نمی‌دانید از کجا شروع کنید؟ اولین و مهم‌ترین قدم، دریافت کد بورسی است؛ شناسه‌ای منحصربه‌فرد که بدون آن، امکان هیچ‌گونه معامله‌ای در بازار سرمایه ایران وجود ندارد. خبر خوب این است که این کد کاملاً رایگان است و امروز می‌توانید آن را از طریق گوشی موبایل و بدون مراجعه حضوری دریافت کنید.
در این راهنمای جامع، به عنوان یک متخصص بازار سرمایه، تمام آنچه باید درباره کد بورسی بدانید را به زبان ساده و گام‌به‌گام توضیح می‌دهم.
خلاصه سریع برای افراد عجولدریافت کد بورسی در ۱۴۰۵ کاملاً آنلاین، رایگان و از طریق گوشی امکان‌پذیر است. دو مرحله اصلی دارد: ۱) ثبت‌نام و احراز هویت در سجام (sejam.ir) ۲) ثبت‌نام در یک کارگزاری معتبر. کل فرایند معمولاً ۲ تا ۳ روز کاری طول می‌کشد.
کد بورسی چیست؟
کد بورسی (که به آن کد سهامداری یا کد معاملاتی هم می‌گویند) یک شناسه ۸ کاراکتری منحصربه‌فرد است که سازمان بورس و اوراق بهادار ایران برای هر سرمایه‌گذار صادر می‌کند. این کد از سه حرف اول نام خانوادگی شما به همراه پنج عدد تصادفی تشکیل شده است.
مثال: اگر نام خانوادگی شما «بهمنیان» باشد، کد بورسی شما به شکل بهم۱۲۳۴۵ خواهد بود.
درست مانند کد ملی که شناسه شما در نظام اداری کشور است، کد بورسی شناسه شما در تمام بازار سرمایه ایران (بورس، فرابورس، بورس کالا و بورس انرژی) است. هیچ دو نفری کد بورسی یکسان ندارند.
چرا کد بورسی ضروری است؟
بدون کد بورسی، هیچ‌کدام از کارهای زیر امکان‌پذیر نیست:
- خرید و فروش سهام شرکت‌های بورسی و فرابورسی
- خرید صندوق‌های سرمایه‌گذاری قابل معامله (ETF)
- خرید اوراق بدهی (اخزا، اوراق مشارکت، اوراق اجاره)
- خرید اوراق تسهیلات مسکن (تسه)
- شرکت در عرضه‌های اولیه (IPO)
- خرید اوراق اختیار فروش تبعی
نکته مهمکد بورسی با کد آنلاین (کد معاملاتی برخط) تفاوت دارد. کد بورسی شناسه ثابت و یکتای شما در بازار سرمایه است، اما کد آنلاین یک نام کاربری است که هر کارگزاری برای ورود به سامانه معاملاتی خودش به شما می‌دهد. شما می‌توانید در چند کارگزاری مختلف ثبت‌نام کنید و چند کد آنلاین متفاوت داشته باشید، اما همه آن‌ها به یک کد بورسی واحد متصل هستند.
ساختار کد بورسی چگونه است؟
ساختار کد بورسی به شکل زیر است:
اگر نام خانوادگی شما کمتر از سه حرف داشته باشد (مثل «نی»)، از همه حروف آن استفاده می‌شود و عدد اعشار با اعداد تصادفی تکمیل می‌شود.
دریافت کد بورسی رایگان با گوشی (روش آنلاین ۱۴۰۵)
بهترین و سریع‌ترین روش برای دریافت کد بورسی در سال ۱۴۰۵، روش کاملاً آنلاین است که تمام مراحل آن را می‌توانید با گوشی موبایل انجام دهید. این روش نه هزینه‌ای دارد و نه نیازی به مراجعه حضوری.
پیش‌نیاز دریافت کد بورسیقبل از شروع، این موارد را آماده کنید: ۱) کارت ملی هوشمند (یا کد ملی + شماره شناسنامه) ۲) شماره موبایل به نام خودتان ۳) یک حساب بانکی به نام خودتان (شماره شبا) ۴) سن حداقل ۱۸ سال
گام اول: ثبت‌نام در سامانه سجام
سجام مخفف «سامانه جامع اطلاعات مشتریان» است و توسط شرکت سپرده‌گذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه (سمات) اداره می‌شود. این سامانه در واقع پایگاه اطلاعاتی مرکزی بازار سرمایه ایران است و ثبت‌نام در آن، اولین قدم اجباری برای دریافت کد بورسی است.
برای ثبت‌نام در سجام به آدرس sejam.ir مراجعه کنید:
پس از ورود به سایت سجام، از منوی بالا روی گزینه «ثبت نام در سجام» کلیک کنید.
در صفحه بعد گام‌های فرایند ثبت‌نام نشان داده می‌شود. روی دکمه سبز رنگ «ثبت نام در سجام» کلیک کنید تا وارد فرم شوید.
شماره موبایل خود را وارد کنید. دقت کنید که این شماره باید به نام شخص متقاضی ثبت شده باشد. کد امنیتی را وارد کرده و روی «دریافت کد تأیید» کلیک کنید.
در این مرحله اطلاعات هویتی، تماس، شغلی و مالی خود را تکمیل کنید. سپس سامانه این اطلاعات را به صورت خودکار از طریق سازمان ثبت احوال و سایر ارگان‌های دولتی تأیید می‌کند؛ نیازی به آپلود مدرک نیست.
هزینه ثبت‌نام در سجامدر هنگام تکمیل ثبت‌نام سجام، مبلغ ۱۰,۰۰۰ تومان به عنوان کارمزد «ایجاد کد سهامداری و تخصیص اتوماتیک دارایی» از شما دریافت می‌شود. این تنها هزینه‌ای است که در کل فرایند پرداخت می‌کنید و خود کد بورسی کاملاً رایگان است.
گام دوم: احراز هویت الکترونیک در سجام (با گوشی)
پس از تکمیل ثبت‌نام، باید هویت خود را تأیید کنید. در سال ۱۴۰۵ این فرایند کاملاً آنلاین و از طریق گوشی موبایل انجام می‌شود و نیازی به مراجعه حضوری ندارید.
به آدرس صفحه احراز هویت الکترونیک سجام مراجعه کنید:
https://www.sejam.ir/fa/ElectronicAuthentication
در پایین این صفحه کارگزاری‌های مختلفی برای انجام احراز هویت پیشنهاد شده‌اند. یکی را انتخاب کنید:
پس از انتخاب کارگزاری، به صفحه شروع احراز هویت هدایت می‌شوید:
در احراز هویت الکترونیک دو چیز از شما خواسته می‌شود:
- تصویر امضا: امضای خود را روی کاغذ سفید بکشید و با دوربین گوشی عکس بگیرید.
- ویدئوی سلفی ۱۵ ثانیه‌ای: یک ویدئوی کوتاه از چهره خود بگیرید.
راهنمای تهیه ویدئوی سلفی برای احراز هویت سجام
- از دوربین جلوی گوشی با کیفیت مناسب استفاده کنید.
- پس‌زمینه باید کاملاً سفید و یکنواخت باشد.
- کلاه، ماسک، عینک آفتابی یا هر چیزی که صورت را می‌پوشاند نداشته باشید.
- دوربین را مستقیم روبه‌روی صورت نگه دارید (نه از زاویه).
- نور محیط کافی باشد اما مستقیم به صورت نتابد.
- از زوم کردن دوربین خودداری کنید.
اگر احراز هویت تأیید نشداگر ویدئوی سلفی شما رد شد، نگران نباشید. دلایل رایج رد شدن: پس‌زمینه رنگی، نور ناکافی، زاویه نادرست دوربین یا پوشش صورت. ویدئو را دوباره در یک اتاق روشن با دیوار سفید بگیرید.
گام سوم: ثبت‌نام در کارگزاری
پس از تکمیل احراز هویت در سجام، نوبت به انتخاب و ثبت‌نام در یک کارگزاری رسمی می‌رسد. کارگزاری واسطه شما و بازار سرمایه است و از طریق سامانه معاملاتی آن خرید و فروش می‌کنید.
چطور بهترین کارگزاری را انتخاب کنیم؟قبل از ثبت‌نام، معیارهای زیر را بررسی کنید: کیفیت سامانه معاملاتی (وب و موبایل)، سرعت پشتیبانی، کارمزد معاملات، امکانات تحلیلی و ابزارهای آموزشی. لیست کارگزاری‌های مجاز را از سایت سازمان بورس به آدرس seo.ir بررسی کنید.
در این مثال مراحل ثبت‌نام در کارگزاری فارابی را نشان می‌دهیم. ابتدا به آدرس irfarabi.com بروید:
روی گزینه «ثبت نام غیرحضوری در بورس» کلیک کنید. صفحه زیر نمایش داده می‌شود:
شماره موبایل و کد ملی خود را وارد کرده و روی «ثبت نام» کلیک کنید.
کد تأیید ارسال‌شده به موبایلتان را وارد کنید:
پس از تأیید، کارگزاری اطلاعات شما را از سامانه سجام دریافت می‌کند و نمایش می‌دهد. آن‌ها را بررسی کنید:
اگر اطلاعات صحیح است روی «اطلاعات را تأیید می‌کنم» کلیک کنید. در مرحله آخر، قراردادهای کارگزاری را مطالعه کرده و با وارد کردن کد تأیید نهایی، ثبت‌نام شما تکمیل می‌شود:
چه زمانی کد بورسی دریافت می‌کنم؟حداکثر ۲ روز کاری پس از تکمیل ثبت‌نام در کارگزاری، کد بورسی شما صادر می‌شود. نام کاربری و رمز عبور سامانه معاملاتی از طریق پیامک و ایمیل ارسال می‌شود. این اطلاعات محرمانه است؛ آن را به هیچ‌کس ندهید.
مدارک مورد نیاز برای دریافت کد بورسی
مدارک اشخاص حقیقی
- کارت ملی هوشمند (اصل و تصویر رو و پشت)
- شناسنامه (اصل و تصویر صفحه اول و توضیحات)
- شماره حساب بانکی و شماره شبا (به نام متقاضی)
- آخرین مدرک تحصیلی (برای دریافت کد معاملات آنلاین، حداقل دیپلم لازم است)
- شماره موبایل به نام متقاضی
مدارک اشخاص حقوقی
- تصویر روزنامه رسمی آگهی تأسیس
- آگهی کلیه تغییرات شرکت
- تصویر اساسنامه
- کپی شناسنامه و کارت ملی اعضای هیئت مدیره و صاحبان امضا
- تکمیل فرم تعهدنامه و مشخصات مشتریان حقوقی
مقایسه روش‌های دریافت کد بورسی
سوالات متداول درباره کد بورسی
آیا می‌توان چند کد بورسی داشت؟
خیر. هر شخص حقیقی یا حقوقی فقط یک کد بورسی دارد و این کد مادام‌العمر و بدون تاریخ انقضاست. با این حال می‌توانید در چند کارگزاری مختلف ثبت‌نام کنید و هر کارگزاری یک کد معاملاتی آنلاین (نام کاربری) جداگانه برای شما صادر می‌کند. همه این کدهای آنلاین به کد بورسی واحد شما متصل هستند.
کد بورسی تاریخ انقضا دارد؟
خیر. کد بورسی شما برای همیشه معتبر است. حتی اگر سال‌ها در بورس فعالیت نکنید، کد شما باطل نمی‌شود. البته توجه داشته باشید که اگر حساب معاملاتی آنلاین شما بیش از ۹۰ روز غیرفعال بماند، حساب «راکد» می‌شود و برای فعال‌سازی مجدد باید با کارگزاری تماس بگیرید.
تفاوت کد بورسی و کد آنلاین چیست؟
کد بورسی شناسه ثابت و یکتای شما در کل بازار سرمایه است (مثل کد ملی در بازار سرمایه). کد آنلاین یا کد معاملاتی برخط، نام کاربری‌ای است که هر کارگزاری برای ورود به سامانه معاملاتی خودش به شما می‌دهد. با کد آنلاین می‌توانید سهام، صندوق‌های ETF، اوراق بدهی و سایر اوراق بهادار را مستقیماً معامله کنید.
اگر زیر دیپلم باشم کد بورسی می‌گیرم؟
بله، کد بورسی (سهامداری) برای همه افراد بالای ۱۸ سال صادر می‌شود. اما برای دریافت کد معاملات آنلاین، داشتن حداقل مدرک دیپلم الزامی است. اگر مدرک دیپلم ندارید، می‌توانید از طریق تماس تلفنی یا مراجعه حضوری به کارگزاری، سفارش خرید و فروش خود را ثبت کنید.
نحوه بازیابی کد بورسی فراموش‌شده
اگر کد بورسی خود را فراموش کرده‌اید، می‌توانید از طریق سامانه استعلام کد بورسی شرکت مدیریت فناوری بورس تهران (TMBA) آن را بازیابی کنید.
به آدرس estelam.ime.co.ir بروید:
در این صفحه کد ملی، شماره شناسنامه و شماره موبایل خود را وارد کرده و روی «جستجو» کلیک کنید. کد بورسی شما نمایش داده می‌شود.
توصیه مهمکد بورسی خود را در یک مکان امن یادداشت کنید تا نیازی به بازیابی مجدد نداشته باشید. همچنین رمز عبور سامانه معاملاتی را هرگز با دیگران به اشتراک نگذارید.
صلاحیت‌سنجی مشتری برای معاملات آنلاین
طبق دستورالعمل اجرایی سنجش توانایی مشتری (مصوب ۱۳۹۸)، کارگزار باید پیش از صدور کد معاملات برخط، صلاحیت متقاضی را از یکی از روش‌های زیر احراز کند:
- مصاحبه شفاهی
- آزمون کتبی یا الکترونیکی
- ارائه گواهینامه حرفه‌ای بازار سرمایه
- گواهی حضور در دوره‌های آموزشی مورد تأیید کانون کارگزاران
در صورت احراز صلاحیت، حداکثر ۳ روز کاری پس از تکمیل مدارک، دسترسی به سامانه معاملات برخط فعال می‌شود.
چرا آموزش قبل از ورود به بورس ضروری است؟
دریافت کد بورسی تنها قدم اول است. بازار سرمایه ایران محیطی پیچیده است و بدون دانش کافی، احتمال زیان جدی وجود دارد. شناخت مفاهیمی مانند تحلیل بنیادی، تحلیل تکنیکال، مدیریت ریسک و روان‌شناسی بازار، پایه‌های موفقیت در سرمایه‌گذاری هستند.
خانه سرمایه با ارائه دوره‌های آموزش بورس به صورت آنلاین، مسیر یادگیری اصولی را برای سرمایه‌گذاران فراهم کرده است.
جمع‌بندی نهاییدریافت کد بورسی در ۱۴۰۵ یک فرایند ساده ۳ مرحله‌ای است: ۱) ثبت‌نام در سجام (sejam.ir) - هزینه ۱۰,۰۰۰ تومان ۲) احراز هویت الکترونیک با ویدئوی سلفی ۳) ثبت‌نام در یک کارگزاری معتبر. تمام مراحل را می‌توان با گوشی موبایل انجام داد و کد بورسی ظرف ۲ تا ۳ روز کاری صادر می‌شود.