آموزش گام به گام استخراج ارز دیجیتال چیا (Chia) در ۲۰۲۶

استخراج ارز دیجیتال چیا (Chia / XCH) با تمام ارزهای دیگر فرق دارد. اینجا خبری از کارت گرافیک گران‌قیمت یا دستگاه ASIC نیست. به جایش، هارد دیسک و SSD حرف اول را می‌زنند. اگر می‌خواهید بدانید این فرآیند دقیقاً چطور کار می‌کند، از کجا شروع کنید و چطور بیشترین بازده را بگیرید، این راهنما دقیقاً برای شما نوشته شده است.

قبل از شروع بخوانید

استخراج چیا روی هارد درایو و SSD انجام می‌شود، اما فرآیند پلاتینگ (ساخت پلات) فشار بسیار زیادی روی SSD وارد می‌کند و عمر آن را به شدت کاهش می‌دهد. پیش از سرمایه‌گذاری، این نکته را جدی بگیرید.

چیا چیست و چرا با بقیه ارزها فرق دارد؟

چیا (Chia) یک پروژه بلاک‌چین است که در سال ۲۰۲۱ توسط برم کوهن همان خالق پروتکل BitTorrent راه‌اندازی شد. هدف اصلی آن ساخت یک ارز دیجیتال «سبز» و کم‌مصرف‌تر از بیت‌کوین بود.

مهم‌ترین تفاوت چیا با بیت‌کوین و اتریوم در الگوریتم اجماع آن است. چیا به جای Proof of Work (که نیاز به قدرت محاسباتی بالا دارد)، از الگوریتم نوآورانه‌ای به نام Proof of Space and Time (PoST) استفاده می‌کند.

الگوریتم Proof of Space and Time چیست؟

در این الگوریتم، به جای رقابت در محاسبات پیچیده، کاربران فضای ذخیره‌سازی خالی هارد درایو خود را به شبکه اختصاص می‌دهند. شبکه چیا هر ۱۰ دقیقه یک‌بار یک عدد تصادفی (Challenge Value) منتشر می‌کند و هر کسی که نزدیک‌ترین هش را در پلات‌های خود داشته باشد، پاداش بلاک را دریافت می‌کند.

به زبان ساده: هر چه فضای ذخیره‌سازی بیشتری اختصاص بدهید، شانس بیشتری برای برنده شدن پاداش دارید دقیقاً مثل اینکه بلیت‌های بیشتری در یک قرعه‌کشی داشته باشید.

مقایسه سریع چیا با بیت‌کوین

سخت‌افزار مورد نیاز برای استخراج چیا

قبل از شروع، باید بدانید که فرآیند استخراج چیا دو مرحله کاملاً متفاوت دارد و هر کدام نیاز سخت‌افزاری خاص خود را دارند:

• مرحله پلاتینگ (Plotting): فرآیند سنگین و موقت که در آن پلات‌ها ساخته می‌شوند. CPU و RAM قوی و SSD سریع لازم دارد.
• مرحله فارمینگ (Farming): فرآیند سبک و دائمی که بعد از پلاتینگ انجام می‌شود. فقط به هارد دیسک پرظرفیت و برق کم نیاز دارد.

حداقل سیستم مورد نیاز

• پردازنده (CPU): چهار هسته‌ای با فرکانس حداقل ۱.۵ گیگاهرتز
• حافظه رم (RAM): حداقل ۲ گیگابایت (برای پلاتینگ بهتر است ۱۶ گیگابایت یا بیشتر داشته باشید)
• سیستم‌عامل: ویندوز، macOS یا لینوکس
• فضای ذخیره‌سازی موقت (برای پلاتینگ): حداقل ۲۵۶ گیگابایت SSD (ترجیحاً NVMe)
• فضای ذخیره‌سازی نهایی: هارد دیسک پرظرفیت (۴ ترابایت به بالا توصیه می‌شود)

نکته کلیدی درباره SSD

فرآیند پلاتینگ هر پلات حدود ۱۰۱ گیگابایت نوشتن و خواندن روی SSD ایجاد می‌کند. یک SSD معمولی ۲۵۶ گیگابایتی ممکن است بعد از ساخت چند صد پلات از کار بیفتد. برای استخراج جدی، حتماً از SSD‌های با TBW (Total Bytes Written) بالا مانند Samsung 860/870 Pro یا WD Red استفاده کنید.

بهترین هارد برای فارمینگ چیا

برای مرحله فارمینگ (نگهداری پلات‌های نهایی) هارد دیسک‌های مکانیکی (HDD) با ظرفیت بالا بهترین انتخاب هستند. در انتخاب هارد دیسک، این موارد را در نظر بگیرید:

• ظرفیت: هر چه بیشتر بهتر. هاردهای ۸، ۱۴ یا ۱۶ ترابایتی گزینه‌های محبوب هستند.
• سرعت چرخش: ۵۴۰۰ RPM برای فارمینگ کافی است؛ نیاز به هارد ۷۲۰۰ RPM گران‌قیمت ندارید.
• مصرف برق: هاردهای NAS مانند WD Red یا Seagate IronWolf مصرف برق پایین‌تری دارند.

آموزش گام به گام استخراج چیا

حالا که با مفاهیم پایه آشنا شدید، وارد بخش عملی می‌شویم. این آموزش را برای سیستم‌عامل ویندوز انجام می‌دهیم، اما رویه مشابهی برای macOS و لینوکس هم وجود دارد.

گام اول: دانلود و نصب نرم‌افزار Chia Blockchain

اولین قدم، دانلود و نصب نرم‌افزار رسمی چیا است. برای این کار:

1. به آدرس رسمی https://github.com/chia-network/chia-blockchain/wiki/install مراجعه کنید.
2. بر اساس سیستم‌عامل خود (Windows، macOS یا Linux) فایل نصب مناسب را دانلود کنید.
3. فایل ChiaSetup-X.X.X.exe را اجرا کنید و مراحل نصب را دنبال کنید.

پس از اتمام نصب، صفحه‌ای مشابه تصویر زیر برای شما باز می‌شود:

گام دوم: ساخت کیف پول چیا

در صفحه اول نرم‌افزار، گزینه «Create A New Private Key» را انتخاب کنید. این گزینه یک کیف پول جدید برای شما می‌سازد که چیاهای استخراج‌شده در آن ذخیره خواهند شد.

در این صفحه، ۲۴ کلمه به شما نمایش داده می‌شود. این کلمات «Seed Phrase» یا عبارت بازیابی کیف پول شما هستند.

مهم‌ترین کار: ذخیره عبارت بازیابی

این ۲۴ کلمه را دقیقاً به همان ترتیب نمایش داده شده روی کاغذ بنویسید. اگر این کلمات را گم کنید، هیچ راهی برای بازیابی دارایی شما وجود ندارد. این کاغذ را در مکانی امن و دور از دسترس دیگران نگهداری کنید.

پس از یادداشت کلمات، روی دکمه سبز «Next» کلیک کنید. اگر Windows Firewall یا آنتی‌ویروس درخواست دسترسی داد، روی «Allow» کلیک کنید.

گام سوم: ساخت پلات (Plotting)

پلاتینگ مهم‌ترین و زمان‌برترین مرحله است. در این مرحله، فایل‌های بزرگی (حدود ۱۰۱ گیگابایت هر کدام) با محتوای هش‌شده روی هارد شما ذخیره می‌شوند که در فارمینگ استفاده می‌شوند.

مرحله ۳-۱: ورود به بخش Plot

در داشبورد سمت چپ نرم‌افزار، روی گزینه «Plots» کلیک کنید.

مرحله ۳-۲: بررسی فضای ذخیره‌سازی

قبل از ساخت پلات، باید بدانید چقدر فضای خالی دارید. در ویندوز، عبارت «Storage Settings» را در نوار جستجو تایپ کنید. سپس به پایین صفحه رفته و «View Storage Usage on Other Drives» را انتخاب کنید.

مرحله ۳-۳: تنظیم و ساخت پلات

به نرم‌افزار چیا برگردید و روی «Add a Plot» کلیک کنید:

در این صفحه می‌توانید تنظیمات زیر را انجام دهید:

• Plot Size: اندازه هر پلات. پیش‌فرض k=32 (حدود ۱۰۱ گیگابایت) مناسب‌ترین گزینه برای اکثر کاربران است.
• Number of Plots: تعداد پلات‌هایی که می‌خواهید بسازید.
• Temporary Directory: مسیر ذخیره موقت (حتماً باید SSD سریع باشد ترجیحاً NVMe).
• Final Directory: مسیر نهایی (هارد دیسک پرظرفیت).
• Parallel یا Queue: اگر فضای کافی دارید، می‌توانید چند پلات را به‌صورت موازی (Parallel) بسازید. در غیر این صورت، حالت صفی (Queue) را انتخاب کنید حتی می‌توانید بیش از ۲۹ پلات را در صف قرار دهید.

توصیه متخصص برای تنظیمات پلاتینگ

از ۲ Thread به ازای هر پلات استفاده کنید. اگر ۱۶ گیگابایت RAM دارید، می‌توانید ۴۰۹۶ مگابایت RAM به هر پلات اختصاص دهید. این کار سرعت پلاتینگ را بهبود می‌بخشد. برای ذخیره موقت حتماً از NVMe SSD استفاده کنید تا زمان پلاتینگ از ۸-۱۲ ساعت به ۱-۲ ساعت کاهش یابد.

در انتها روی «Create Plot» کلیک کنید. فرآیند پلاتینگ شروع می‌شود و بسته به سخت‌افزار شما، ساخت هر پلات ممکن است ۱ تا ۱۲ ساعت طول بکشد.

گام چهارم: فارمینگ (استخراج واقعی چیا)

پس از تکمیل پلات‌ها، فارمینگ به‌طور خودکار شروع می‌شود. در این مرحله هیچ کار خاصی نیاز نیست؛ نرم‌افزار چیا در پس‌زمینه اجرا می‌شود و هر ۱۰ دقیقه با Challenge Value جدید شبکه مقایسه می‌کند.

برای مشاهده وضعیت فارمینگ، به بخش «Farm» در داشبورد بروید. در این صفحه می‌توانید موارد زیر را ببینید:

• تعداد کل پلات‌های فعال
• فضای کل اختصاص‌داده‌شده به شبکه
• درصد فضای شما نسبت به کل شبکه
• زمان تخمینی تا دریافت پاداش بعدی

سیستم پاداش‌دهی چیا چطور کار می‌کند؟

هر ۱۰ دقیقه یک‌بار، بلاک‌چین چیا یک عدد تصادفی (Challenge Value) منتشر می‌کند. نرم‌افزار چیا هش‌های موجود در پلات‌های شما را با این عدد مقایسه می‌کند. فارمری که نزدیک‌ترین هش را داشته باشد، پاداش بلاک را دریافت می‌کند. هر چه پلات بیشتری داشته باشید، شانس بیشتری برای برنده شدن خواهید داشت.

MiB و GiB در استخراج چیا تفاوت چیست؟

وقتی در بخش Plot Size نرم‌افزار چیا می‌روید، با واحدهای MiB و GiB مواجه می‌شوید. این واحدها با MB و GB که به آن‌ها عادت داریم کمی فرق دارند:

در عمل، این تفاوت حدود ۷٪ است و برای محاسبات دقیق باید به آن توجه کنید. پیشنهاد می‌شود از ماشین‌حساب آنلاین تبدیل واحد استفاده کنید تا اشتباهی در محاسبه تعداد پلات‌ها نداشته باشید.

چطور RAM سیستم خود را بررسی کنیم؟

برای اینکه بدانید چقدر RAM در اختیار دارید و بر اساس آن تنظیمات پلاتینگ را بهینه کنید:

1. کلیدهای Ctrl + Shift + Esc را همزمان فشار دهید تا Task Manager باز شود.
2. روی تب «Performance» کلیک کنید.
3. در ستون سمت چپ، گزینه «Memory» را انتخاب کنید.
4. RAM کل و میزان استفاده شده را مشاهده کنید. RAM آزاد = RAM کل − RAM استفاده‌شده.

استخر استخراج چیا (Mining Pool)

اگر فضای ذخیره‌سازی محدودی دارید، احتمال اینکه به‌تنهایی (Solo Farming) پاداش دریافت کنید بسیار کم است. در این حالت، پیوستن به یک استخر استخراج (Pool) منطقی‌تر است.

در استخر، فضای ذخیره‌سازی تمام اعضا با هم ترکیب می‌شود و پاداش‌ها به‌نسبت سهم هر کس تقسیم می‌شود. این روش درآمد کوچک اما منظم‌تری نسبت به Solo Farming ایجاد می‌کند.

تفاوت پلات Solo و Pool در چیا

در نسخه‌های جدید نرم‌افزار چیا، می‌توانید پلات‌های Pool-Compatible بسازید که امکان سوئیچ بین Solo Farming و Pool Farming را بدون نیاز به پلاتینگ مجدد فراهم می‌کند. این یک مزیت بزرگ نسبت به نسخه‌های اولیه است.

مقایسه استخرهای معروف چیا

هشدار امنیتی مهم

هرگز به استخری که کلید خصوصی (Private Key) شما را می‌خواهد اعتماد نکنید. استخرهای معتبر با پروتکل رسمی Chia NFT Pooling کار می‌کنند و هرگز به کلید خصوصی شما نیاز ندارند.

محاسبه سودآوری استخراج چیا

یکی از سوالات اصلی کاربران این است: «آیا استخراج چیا به‌صرفه است؟». پاسخ به چند عامل بستگی دارد:

• قیمت XCH: هرچه قیمت چیا بالاتر باشد، سودآوری بیشتر است.
• میزان فضای ذخیره‌سازی شما: هرچه پلات بیشتری داشته باشید، درآمد بیشتری دارید.
• سختی شبکه (Netspace): با افزایش تعداد فارمرها، شانس شما کاهش می‌یابد.
• هزینه هارد دیسک: هزینه اولیه سخت‌افزار را باید در محاسبات لحاظ کنید.
• مصرف برق: در مقایسه با ماینینگ GPU، مصرف برق چیا بسیار پایین است.

برای محاسبه دقیق سودآوری، می‌توانید از ابزارهای آنلاینی مانند Chia Calculator (chiaforkscalculator.com یا سایت‌های مشابه) استفاده کنید. کافی است حجم فضای ذخیره‌سازی خود را وارد کنید تا درآمد تخمینی روزانه را ببینید.

واقعیتی که باید بدانید

با افزایش محبوبیت چیا در سال‌های گذشته، Netspace (حجم کل شبکه) به شدت رشد کرد و سودآوری Solo Farming برای فارمرهای کوچک بسیار کاهش یافت. قبل از سرمایه‌گذاری روی هارد دیسک‌های جدید، حتماً سودآوری فعلی را با ابزارهای آنلاین محاسبه کنید.

جمع‌بندی: آیا استخراج چیا برای شما مناسب است؟

استخراج چیا یک روش جذاب و متفاوت برای ورود به دنیای ماینینگ است، به‌خصوص اگر هارد دیسک‌های خالی دارید یا می‌خواهید بدون سرمایه‌گذاری سنگین در GPU و ASIC، تجربه استخراج ارز دیجیتال را داشته باشید.

خلاصه مراحل کاملی که یاد گرفتید:

1. دانلود و نصب نرم‌افزار Chia Blockchain
2. ساخت کیف پول و ذخیره امن ۲۴ کلمه بازیابی
3. انتخاب فضای ذخیره‌سازی مناسب (SSD سریع برای موقت + HDD پرظرفیت برای نهایی)
4. ساخت پلات با تنظیمات بهینه
5. شروع فارمینگ خودکار و مانیتورینگ
6. در صورت نیاز، پیوستن به استخر استخراج معتبر

موفقیت در استخراج چیا بیش از هر چیز به میزان فضای ذخیره‌سازی و صبر شما بستگی دارد. برق کم، سر و صدای کم، و سرمایه‌گذاری اولیه کمتر اینها مزایایی هستند که چیا را از سایر ارزها متمایز می‌کنند.