شبکه سلسیوس (Celsius Network) چیست؟
شبکه سلسیوس یک پلتفرم فینتک (Fintech) مبتنی بر بلاکچین بود که در سال ۲۰۱۷ با هدف دموکراتیزهکردن خدمات مالی راهاندازی شد. ایده اصلی این بود که کاربران بتوانند رمز ارزهای خود را سپردهگذاری کنند، سود دریافت کنند، یا با وثیقه گذاشتن دارایی دیجیتال، وام نقدی بگیرند؛ همه اینها بدون نیاز به بانک سنتی.
سلسیوس ادعا میکرد که نزدیک به ۸۰٪ از درآمد خود را به کاربران بازمیگرداند و تنها ۲۰٪ را صرف توسعه پروژه میکند. این مدل اقتصادی «جامعهمحور» در آن زمان بسیار جذاب بود و میلیاردها دلار دارایی را به سمت این پلتفرم کشاند.
توکن بومی این شبکه CEL نام دارد که هم به عنوان ابزار پاداش و هم به عنوان ابزار تخفیف در کارمزدها استفاده میشد.
خلاصه سریع: سلسیوس در یک نگاهنام پروژه: Celsius Network | نماد توکن: CEL | سال تأسیس: ۲۰۱۷ | بنیانگذاران: الکس ماشینسکی و دنیل لئون | استاندارد توکن: ERC-20 (اتریوم) | حداکثر عرضه: ~۶۹۵ میلیون توکن | وضعیت فعلی: ورشکسته (اعلامشده در جولای ۲۰۲۲)
تاریخچه سلسیوس: از اوج تا سقوط
بنیانگذاران و شروع کار (۲۰۱۷)
شبکه سلسیوس توسط الکس ماشینسکی (Alex Mashinsky) و دنیل لئون (Daniel Leon) در سال ۲۰۱۷ پایهگذاری شد. ماشینسکی یک کارآفرین سریالی بود که پیش از این روی پروتکل VoIP (تلفن اینترنتی) کار کرده بود و ادعا میکرد میتواند همان انقلابی که اینترنت در ارتباطات ایجاد کرد را در حوزه مالی تکرار کند.
دنیل لئون نیز تجربه مدیریت استارتاپهای مختلف را داشت و به عنوان مدیرعامل آزمایشگاه آلتیس (Atlis) شناخته میشد. ICO اولیه پروژه در سال ۲۰۱۸ انجام شد و حدود ۵۰ میلیون دلار جذب سرمایه کرد.
دوران طلایی (۲۰۲۰ تا اوایل ۲۰۲۲)
در اوج دوران DeFi و بازار گاوی ۲۰۲۰-۲۰۲۱، سلسیوس به یکی از بزرگترین پلتفرمهای وامدهی کریپتو تبدیل شد. در اوج کار:
- بیش از ۱.۷ میلیون کاربر فعال داشت
- بیش از ۱۲ میلیارد دلار دارایی تحت مدیریت
- توکن CEL به قیمت بیش از ۸ دلار در ژوئن ۲۰۲۱ رسید
ورشکستگی ۲۰۲۲: درس مهم برای کریپتو
در ژوئن ۲۰۲۲، در میانه بحران بازار کریپتو و پس از فروپاشی اکوسیستم Terra/LUNA، سلسیوس به یکباره برداشت و انتقال دارایی تمام کاربران را متوقف کرد. سپس در ۱۳ جولای ۲۰۲۲، این شرکت رسماً طبق فصل ۱۱ قانون ورشکستگی آمریکا اعلام ورشکستگی کرد.
تحقیقات بعدی نشان داد که این پلتفرم داراییهای کاربران را در استراتژیهای بسیار پرریسک سرمایهگذاری کرده بود. الکس ماشینسکی بعدها توسط مقامات آمریکایی به کلاهبرداری، دستکاری بازار و جرایم اوراق بهادار متهم شد.
درس مهم: ریسک نگهداری دارایی در پلتفرمهای متمرکزفروپاشی سلسیوس یکی از بزرگترین درسهای تاریخ کریپتو بود: نگهداری داراییهای دیجیتال در پلتفرمهای متمرکز (CeFi) ریسک بالایی دارد. اصل «Not Your Keys, Not Your Coins» یعنی اگر کلید خصوصی ندارید، کوین هم ندارید.
توکن CEL و توکنومیکس شبکه سلسیوس
ساختار توزیع توکن CEL
توکن CEL در اوایل سال ۲۰۱۸ از طریق ICO عرضه شد. ساختار توزیع اولیه به شرح زیر بود:
حداکثر عرضه کل توکن CEL برابر با ۶۹۵,۶۵۸,۱۶۱ توکن تعیین شده بود.
کاربرد توکن CEL برای گروههای مختلف
توکن CEL برای سه دسته از کاربران مزایای متفاوتی داشت:
ویژگیهای اصلی شبکه سلسیوس
شبکه سلسیوس در دوران فعالیت خود دارای ویژگیهایی بود که آن را از بانکهای سنتی متمایز میکرد:
- بدون حداقل سپرده: هیچ محدودیتی برای واریز وجود نداشت و حتی با مقدار کم هم میشد سود دریافت کرد.
- بدون کارمزد برداشت: برخلاف اکثر پلتفرمها، کارمزدی برای واریز، برداشت یا تراکنش وجود نداشت.
- انتخاب نوع پاداش: کاربران میتوانستند انتخاب کنند سود خود را با همان ارز سپردهشده دریافت کنند یا با توکن CEL.
- بدون قفل دارایی: برخلاف پلتفرمهای استیکینگ، دارایی کاربران فریز نمیشد و هر زمان قابل برداشت بود (تا قبل از ورشکستگی).
- بدون بررسی اعتبار: چون دارایی دیجیتال وثیقه بود، نیازی به سابقه اعتباری بانکی نبود.
- پشتیبانی از +۳۰ ارز دیجیتال: از بیتکوین، اتریوم، لایتکوین، تتر و دای پشتیبانی میشد.
مقایسه سلسیوس با رقبا (در دوران فعالیت)
نکته جالبهم سلسیوس و هم BlockFi در سال ۲۰۲۲ ورشکست شدند. این ورشکستگیهای پیدرپی نشان داد که مدل CeFi (امور مالی متمرکز) با وعدههای سودهای غیرواقعی، ذاتاً پرریسک است.
مزایا و معایب شبکه سلسیوس
مزایا (در دوران فعالیت)
- نرخ سود بالا نسبت به بانکهای سنتی
- عدم وجود کارمزد برای هیچگونه تراکنش
- عدم قفل دارایی کاربران
- رابط کاربری ساده و اپلیکیشن موبایل روان
- پشتیبانی از طیف گستردهای از رمز ارزها
- امکان انتخاب نوع دریافت پاداش
معایب و ریسکها
- ریسک طرف مقابل (Counterparty Risk): دارایی کاربران توسط پلتفرم مدیریت میشد، نه خود کاربر
- فقدان شفافیت: سلسیوس جزئیات سرمایهگذاری داراییها را افشا نمیکرد
- وابستگی به توکن CEL: مدل سودآوری به ارزش توکن CEL وابسته بود
- ریسک نظارتی: در چندین ایالت آمریکا با مشکلات قانونی مواجه شد
- ورشکستگی در نهایت: میلیاردها دلار دارایی کاربران مسدود شد
امنیت شبکه سلسیوس
شبکه سلسیوس ادعا میکرد که داراییهای کاربران را در کیف پولهای سختافزاری (Cold Storage) نگهداری میکند و بخشی از آنها در فرآیند وامدهی در گردش است. توکن CEL از استاندارد ERC-20 بر روی شبکه اتریوم استفاده میکرد.
اما واقعیت چیزی دیگر بود؛ تحقیقات پس از ورشکستگی نشان داد که مدیریت ریسک ضعیف و سرمایهگذاری در پروتکلهای DeFi پرریسک (از جمله Anchor Protocol در زنجیره Terra) منجر به از دست رفتن میلیاردها دلار از دارایی کاربران شد.
کیف پولهای مناسب برای نگهداری توکن CEL
از آنجا که CEL یک توکن ERC-20 است، هر کیف پولی که از شبکه اتریوم پشتیبانی کند برای نگهداری آن مناسب است:
کیف پولهای سختافزاری (امنترین گزینه)
- Ledger Nano S: ذخیره آفلاین کلید خصوصی، پشتیبانی از اکثر رمز ارزها، اتصال USB
- Ledger Nano X: نسخه پیشرفتهتر لجر با اتصال بلوتوث، صفحه نمایش بزرگتر و باتری داخلی
- Trezor (One & T): منبع باز، امنیت بالا، رابط تحت وب؛ مدل T دارای صفحه نمایش لمسی رنگی است
- KeepKey: طراحی مستحکم، صفحه نمایش OLED، ذخیره آفلاین کلیدها، ساخت آمریکا
کیف پولهای نرمافزاری
- MetaMask: پرکاربردترین کیف پول اتریوم، مرورگری و موبایل، پشتیبانی از تمام توکنهای ERC-20
- Coinomi: رابط کاربری ساده، مناسب مبتدیان، پشتیبانی از صدها ارز دیجیتال
- MyEtherWallet (MEW): کیف پول تحت وب برای اتریوم و توکنهای ERC-20، منبع باز
نحوه خرید و فروش توکن CEL
توجهبا توجه به ورشکستگی شبکه سلسیوس، نقدینگی و ارزش توکن CEL به شدت کاهش یافته است. خرید این توکن در حال حاضر ریسک بسیار بالایی دارد.
در دوران فعالیت، توکن CEL در صرافیهای زیر قابل معامله بود:
آیا میتوان ارز دیجیتال سلسیوس را استخراج کرد؟
خیر. توکن CEL یک توکن ERC-20 بر بستر اتریوم است و قابل استخراج (Mining) نیست. استخراج مختص ارزهایی است که از الگوریتم اثبات کار (Proof of Work) استفاده میکنند، مانند بیتکوین. تنها راه برای به دست آوردن CEL، خرید آن از صرافیهای معتبر است.
وضعیت فعلی پروژه سلسیوس در ۲۰۲۶
پس از اعلام ورشکستگی در جولای ۲۰۲۲، مراحل قانونی و توزیع داراییهای باقیمانده بین کاربران به کندی پیش رفت. در سال ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴، دادگاه تکلیف برخی از طلبکاران را مشخص کرد اما بسیاری از کاربران تنها بخشی از داراییهای خود را پس گرفتند. الکس ماشینسکی با پرونده کیفری سنگینی مواجه است.
توکن CEL در حال حاضر ارزش اقتصادی قابلتوجهی ندارد و صرفاً به عنوان یک دارایی پرریسک حاشیهای در برخی صرافیهای غیرمتمرکز قابل معامله است.
جمعبندی نهاییسلسیوس (Celsius Network) یک پروژه CeFi جذاب بود که با وعده سودهای بالا، مدیریت ریسک ضعیف داشت و در نهایت در بحران ۲۰۲۲ فروپاشید. مطالعه این پرونده برای هر سرمایهگذار کریپتو ضروری است تا درسهای مهمی درباره ریسک تمرکز، شفافیت و اصل نگهداری کلید خصوصی بیاموزد.