شاخص بورس چیست و بیانگر چه چیزی است؟

شاخص بورس

اگر کم و بیش پیگیر اخبار بورس باشید به احتمال زیاد اصطلاح «شاخص بورس» و اخباری مانند: «شاخص بورس با ۵۰۰ واحد رشد به ۷۵۰۰۰ واحد رسید» را بارها شنیده‌اید. شاید این سوال برای شما هم پیش آمده باشد که این شاخص چیست و نوسانات عدد این شاخص چه معنایی دارند؟

در این قسمت از خانه سرمایه به زبان ساده این مفهوم را برایتان توضیح می‌دهیم.

ویدئو آموزشی «شاخص بورس چیست؟»

بورس چیست؟

شاید بهتر باشد قبل از توضیح شاخص بورس، اندکی به خود بورس بپردازیم. بورس، بازاری برای مبادله بین خریدار و فروشنده است که در آن سهام شرکت‌های مختلف خرید و فروش می‌شود.

واژه «شاخص» ترجمه کلمه انگلیسی (Index) است. این واژه در مفهوم کلی به معنای نماگر یا نشانگر و بیانگر عددی است که شما با استفاده از آن می‌توانید تغییرات ایجاد شده در یک یا چند متغییر را طی یک بازه زمانی خاص، مشاهده کنید. در واقع با بررسی یک شاخص می‌توانید وضعیت و نوسانات متغیرهای مورد بررسی آن شاخص را ببینید.

منظور از شاخص بورس چیست؟

شاخص بورس، عددی است که وضعیت کلی بورس و روند رشد یا افت این بازار را نشان می‌دهد. ما در بورس فقط یک شاخص نداریم بلکه چند شاخص مختلف داریم که هر کدام از آنها وضعیت بورس را از جنبه خاصی به ما نشان می‌دهند. محاسبه هر کدام از این شاخص‌ها از طریق فرمول متفاوتی صورت می‌گیرد.

پس برای تحلیل آن باید بدانید کارکرد آن شاخص چیست؟

شاخص‌ها معیارهای مهمی هستند که با تحلیل و بررسی‌شان می‌توان از جنبه‌های مختلف، وضعیت گذشته و حال بورس را دریافت. در بین این شاخص‌ها چند شاخص از اهمیت بیشتری نزد افراد فعال در بازار بورس برخوردار هستند. در ادامه برخی از این شاخص‌ها را به شما معرفی می‎‌کنیم.

در شکل زیر، شیوه نمایش برخی از شاخص‌های بورس را در سایت بورس مشاهده می‌کنید:

شاخص بورس

شاخص کل بورس چیست؟

شاخص بورساین شاخص همان چیزی است که همیشه در اخبار و رسانه‌ها از آن به عنوان «شاخص بورس تهران» صحبت می‌شود. شاخص کل در بین افراد فعال در بازار بورس و سرمایه گذاری یکی از پرکاربردترین شاخص‌ها به شمار می‌رود. این شاخص، بیانگر سطح عمومی قیمت و سود سهام شرکت‌های پذیرفته شده در بورس است.

این مطلب را حتما بخوانید:  شاخص کل هم وزن بورس چیست؟

به عبارت دیگر، تغییرات شاخص کل، بیانگر میانگین بازدهی سرمایه گذاران در بورس است. اجازه بدهید مثالی برایتان بزنیم. فرض کنید از سهام تمام شرکت‌های بورسی هر کدام یک عدد سهم را می‌خرید. در این صورت، تغییرات شاخص کل بورس برابر با میزان بازدهی سهام شما خواهد بود.

پس این شاخص، هم تغییرات قیمت سهام و هم سودهای سالیانه‌ای که شرکت‌ها به شما پرداخت می‌کنند را محاسبه می‌کند.

نام دیگر شاخص کل، «شاخص قیمت و بازده نقدی» (TEDPIX) است. نکته‌ای که هنگام بررسی شاخص باید به آن توجه کنید این است که میزان تغییرات شاخص برای ما اهمیت دارد نه خود عدد شاخص. مثلا اگر شاخص کل بورس در طی یک سال از عدد ۲۰۰۰۰ به ۳۰۰۰۰ برسد – یعنی ۵۰% رشد کند – نشان دهنده این است که میانگین بازدهی بورس طی این یکسال برابر با ۵۰% بوده است.

طبق فرمول محاسبه شاخص کل، هرچه شرکت‌ها بزرگ‌تر باشند – یعنی سرمایه بیشتری داشته باشند – تاثیر بیشتری روی شاخص کل خواهند داشت.

منظور از شاخص قیمت چیست؟

شاخص قیمت، یکی از اصلی‌ترین شاخص‌های بورس است. این شاخص، بیانگر روند عمومی قیمت سهام همه شرکت‌های پذیرفته در بورس اوراق بهادار است. پس اگر مثلا شاخص قیمت بورس در یک سال، ۲۰ درصد رشد داشته باشد به این معنی است که سطح عمومی قیمت‌ها در بورس در طول یک سال گذشته به طور متوسط ۲۰ درصد رشد داشته است.

تفاوت عمده این شاخص با شاخص کل این است که در شاخص قیمت، فقط قیمت سهام شرکت‌های بورسی در فرمول شاخص، مورد محاسبه قرار می‌گیرد. در صورتی که در شاخص کل، علاوه بر قیمت، سود پرداختی سالیانه شرکت‌ها هم در محاسبه شاخص در نظر گرفته می‌شود. در این شاخص نیز مثل شاخص کل، وزن شرکت‌ها در تاثیر آنها بر شاخص اهمیت دارد. یعنی هرچه شرکت بزرگ‌تر باشد – سرمایه آن بیشتر باشد – تاثیر آن بر شاخص قیمت بیشتر است.

شاخص ۵۰ شرکت فعال‌تر چیست؟

بورس، هر سه ماه یک بار فهرست شرکت‌های فعال‌تر را بر اساس میزان نقد شوندگی – یعنی خرید و فروش آسان‌تر و سریع‌تر سهام – سهامشان منتشر می‌کند. هر شرکتی که سهامش ساده‌تر و سریع‌تر خرید و فروش شود به اصطلاح «نقد شوندگی» بیشتری دارد. شاخص ۵۰ شرکت فعال‌تر، تغییرات سطح عمومی قیمت سهام ۵۰ شرکتی را نشان می‌دهد که سهام آنها از سایر شرکت‌ها نقد شونده‌تر هستند.

نگاهی کوتاه به شاخص‌های دیگر بورس

شاخص ۳۰ شرکت بزرگ: این شاخص، سطح عمومی قیمت سهام ۳۰ شرکت بزرگ را نشان می‌دهد؛ ۳۰ شرکت بزرگی که ارزش بازار آنها در مقایسه با سایر شرکت‌ها بیشتر است. ارزش بازار یک شرکت از حاصل ضرب «قیمت روز سهام شرکت» در «تعداد سهام آن شرکت» به دست می‌آید.

این مطلب را حتما بخوانید:  نحوه محاسبه شاخص کل بورس چگونه است؟

شاخص صنعت: منظور از شرکت‌های صنعتی، شرکت‌هایی هستند که در صنایع مختلف مانند «خودروسازی»، «پتروشیمی»، «فلزات اساسی»، «مخابرات»، «ساختمان» و … فعالیت می‌کنند. شاخص صنعت، بیانگر سطح عمومی قیمت سهام شرکت‌های فعال در بخش صنعت است. عملکرد هر کدام از این صنایع تحت عنوان شاخص جداگانه‌ای مورد بررسی قرار می‌گیرد. مثلا خودرو، دارو، فلزات اساسی و محصولات شیمیایی.

شاخص واسطه گری‌های مالی: این شاخص، عملکرد شرکت‌های واسطه گری مالی که فعالیت آنها در حوزه مالی است – مثل هلدینگ‌ها، سرمایه‌گذاری‌ها و لیزینگ‌ها – را نشان می‌دهد.

شاخص‌های دیگری نیز در بورس مورد محاسبه قرار می‌گیرند که شاید برای سرمایه گذاران عام بورس کاربرد زیادی نداشته باشند. می‌توانید آنها را در مقاله  انواع شاخص‌های بورس مطالعه کنید.

یک نکته مهم در مورد شاخص

درست است که شاخص، عملکرد و وضعیت بورس را نشان می‌دهد، اما مثبت یا منفی بودن شاخص همیشه به معنی مثبت یا منفی بودن کل بورس نیست. بلکه شاخص، وضعیت کلی بورس را به ما نشان می‌دهد.

در خیلی از مواقع ممکن است چند شرکت بزرگ وزن زیادی – سرمایه و ارزش بازار زیادی – داشته باشند و با مثبت یا منفی شدنشان شاخص کل را مثبت یا منفی کنند.

در حالی که وضعیت بسیاری از شرکت‌های دیگر متفاوت است. در این جور مواقع، شاخص هم وزن قیمت یا شاخص کل هم وزن می‌تواند به شکل بهتری وضعیت کلی بازار را به ما نشان دهد.

چون در شاخص هم وزن، وزن تمام شرکت‌های بورسی مساوی در نظر گرفته می‌شود و شرکت‌های بزرگ نمی‌توانند شاخص را به واسطه سرمایه زیادشان تحت تاثیر قرار دهند.

چطور با تخفیف کارمزد در صرافی های ارز دیجیتال ثبت نام کنیم؟

نام صرافی تخفیف کارمزد IP خارج از ایران لینک ثبت نام
کوینکس دارد نیاز ندارد ثبت نام با تخفیف کارمزد
بایننس دارد نیاز دارد ثبت نام با تخفیف کارمزد
تبدیل دارد نیاز ندارد ثبت نام با تخفیف کارمزد
نوبیتکس دارد نیاز ندارد ثبت نام با تخفیف کارمزد
اوکی اکسچنج دارد نیاز ندارد ثبت نام با تخفیف کارمزد

توجه: برای انجام معامله در بایننس حتما با آی پی خارج از ایران (کشورهایی مثل ترکیه، فنلاند، سنگاپور و روسیه) وارد شوید!

52 پاسخ
  1. با تشکر از توضیحات ارزشمندتون

  2. ایا ریختن پول مردم یا بیرون کشیدن پول مردم در بورس به شاخص بورس ربطی داره؟
    دلار واقعا به شاخص بورس مربوط میشه؟

    1. با سلام و احترام
      تزریق نقدینگی به بازار سهام موجب افزایش تقاضا و رشد قیمت سهام می‌شود، که این فرآیند طبعاً موجب رشد شاخص خواهد شد.
      ارتباط مستقیمی ندارند، بلکه افزایش نرخ دلار در بلندمدت موجب رشد قیمت دارایی‌های شرکت‌ها و سهم شده که این موضوع موجبات رشد شاخص بورس را نیز فراهم می‌آورد.

  3. سلام. گاهی به عنوان مثال اعلام می شود شاخص بازار از ۱۶۰۰ عبور کرد. درباره این موضوع میشه توضیح بیشتری بدید؟

    1. باسلام دوست عزی
      شاخص یک معیار آماری است که تغییرات در یک اقتصاد یا بازار بورس را نشان می‌دهد. در مورد بازارهای مالی، شاخص یک سبد فرضی از همه سهامی است که در آن بازار خریدوفروش می‌شود و میانگین تغییرات قیمت همه سهام را نشان می‌دهد. روش اندازه‌گیری هر شاخص، منحصر به همان شاخص است و نمی‌توان رقم کنونی یک شاخص را با شاخصی دیگر مقایسه کرد.
      شاخص بازار سهام روشی برای اندازه‌گیری بخشی از بازار سهام است. این شاخص بیانگر روند عمومی قیمت سهام همه شرکت‌های پذیرفته در بورس اوراق بهادار است. بنابر فرمول طراحی‌شده تغییر قیمت شرکت‌های بزرگتر که در عین حال سرمایه بیشتری نیز دارند؛ بر نوسان شاخص تأثیر بیشتری می‌گذارد. در هر بازار بورس اوراق بهاداری می‌توان بنابر نیاز و کارایی شاخص‌های بسیاری را تعریف و محاسبه نمود.
      افزایش شاخص کل، کلاً به‌معنی سودآوری همه سهام موجود در بورس نیست و نیز، این مسئله کاهش شاخص کل هم به‌معنی زیان در کل سهام موجود در بورس نمی‌باشد.

  4. سلام خسته نباشید لطفا توضیح بدین ممکن هست که شاخص بورس چند روز پی درپی افت کند ولی سهام من که یه شرکت خاصی هست افت نکند و بیشتر شود ممنون میشم توضیح دهید

    1. با سلام و احترام
      بله امکان‌پذیر است، چون شاخص برآیند کلی بازار می‌باشد.
      اگر به روزهای منفی بازار در وبسایت tsetmc توجه کنید، برخی سهام صف خرید و روند افزایشی دارند!

  5. محاسبه شاخص کل مانند محاسبه میانگین نمرات ترم یک دانشجو است قیمت هر سهم یک شرکت در یک روز در تعداد سهام آن شرکت ضرب می شود و برای هر شرکت جداگانه حساب می شود( ضرب نمره هر درس در تعداد واحد آن درس) عدد همه شرکت های حاضر با هم جمع می شود و بر مجموع تعداد کل سهام تقسیم می شود( تقسیم بر تعداد کل واحدهای ترم) نسبت تغییرات این عدد نسبت به دیروز را تغییر شاخص کل گویند

  6. با سلام و تشکر
    تا حدودی مطلبی که فرمودند متوجه شدم
    حالا این شاخص بورس که این روزها منفی شده است به خاطر افت قیمت شرکت های بزرگ، چرا باید بر قیمت و محبوبیت یک شرکت خاص که نسبت عرضه به تقاضایش کمتر است اثر منفی بگذارد؟
    برخی شرکت ها را می بینیم که عرضه کمتر از تقاضا هست ولی باز هم قیمت نسبت به دیروز افت کرده است و می گویند این تحت تاثیر شاخص کل سهام است که منفی شده است. متشکرم

    1. با سلام و احترام
      شاخص کل مستقیماً روی هیچ سهمی تأثیر نمی‌گذارد. بلکه به دلیل جو سنگین منفی بازار و رفتار دومینو وار سهام موجود در بازار بورس ایران، اغلب شرکت‌ها دچار افت قیمت شدند.
      در مبحث عرضه و تقاضا صرفاً سفارشات موجود در تابلوی قیمت ملاک نیست، بلکه باید به معاملات انجام شده توجه داشته باشید. در صورتی که تقاضای واقعی برای سهم وجود داشته باشد، با جذب کامل سفارشات فروش قیمت سهم به سمت مثبت و حتی صف خرید پیش‌روی می‌کند.

  7. سلام
    سوال:
    اینکه اخبار می گوید شخص بازار بورس امروز ۵۰۰ عدد رشد داشته است یعنی چه؟
    در مقایسه با کدام عدد رشد داشته است؟
    یا اگر بخواهیم شاخص بازار بورس را در یک بازه زمانی خاص، متوجه بشویم باید از کدام سایت و به چه نحوی متوجه بشویم؟
    ممنونم

    1. با سلام و احترام
      یعنی برآیند قیمت و سود سهام موجود در بازار بورس نسبت به روز گذشته افزایش پیدا کرده است.
      نسبت به عدد شاخص در روز گذشته مقایسه می‌شود.
      به سامانه شرکت مدیریت فناوری بورس تهران tsetmc.com مراجعه فرمایید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *